رسانههای بینالمللی آتشبس ایران و آمریکا را بررسی کردند
از تهدید آخرالزمانی تا میز مذاکره
۱۰ ساعت و ۲۶ دقیقه بعد، ساعت ۶:۳۲ بعد از ظهر به وقت شرق آمریکا، او به صورت مقطعی این تهدید را لغو کرد. او گفت وساطت دولت پاکستان منجر به آتشبس دو هفتهای در جنگی شده است که اقتصاد جهان را ویران کرده و تسلط تکنولوژیک آمریکا و تاب آوری غیرمنتظره ایران را به نمایش گذاشته است. به گفته دیوید سنگر خبرنگار نیویورک تایمز، امروز این توافق هیچ یک از مسائل اساسی که منجر به جنگ شد را حل نکرد. این توافق، ذخایر هستهای ایران، از جمله ۹۷۰ پوند مواد نزدیک به درجه خلوص بمب که در تئوری، دلیل جنگ بود را سر جای خود باقی میگذارد.
این اتفاق متحدان خلیجفارس را گیج کرد؛ چرا که کشف شد آسمانخراشهای شیشهای دبی و کارخانههای آبشیرینکن که مناطق ثروتمند کویت را قابل سکونت میکنند، میتوانند توسط موشکها و پهپادهای ایرانی از بین بروند. قیمت بنزین به شدت افزایش یافته است. نیویورکتایمز مینویسد، این اتفاق پایگاه سیاسی ترامپ را دچار شکاف کرده است، به طوری که حامیان سابق او، از جمله جی. دی. ونس، معاون رئیسجمهور، اکنون رئیسجمهور و وفادارانش را به نقض وعده خود مبنی بر درگیر نکردن آمریکا در جنگهای غیرقابل پیروزی در خاورمیانه متهم میکنند. همه اینها در زمانی اتفاق افتاد که ایران نشان داده است که میتواند ۱۳۰۰۰ حمله هدفمند را تحمل کند و همچنان یک جنگ نامتقارن چشمگیر را انجام دهد، منابع نفتی را مسدود کند و ارتش سایبری خود را برای حمله به زیرساختهای آمریکا اعزام کند. اکنون ترامپ نه تنها با چالش دستیابی به یک توافق دائمیتر، بلکه با چالش اثبات این موضوع به ایالات متحده و جهان روبهرو است که آیا این درگیری از ابتدا ارزش کلید خوردن را داشته است؟ و برای انجام این کار، او باید نشان دهد که کنترل ایران بر تنگه را نپذیرفته و شانس این کشور برای ساخت سلاح هستهای را از بین برده است.
سراب دستاورد ترامپ از ۴۰ روز جنگ
همچنین ریچارد فونتین، مدیر اجرایی مرکز امنیت نوین آمریکا، یک اندیشکده در واشنگتن، گفت: «ایران همچنان کنترل تنگه را در دست دارد، که قبل از جنگ چنین نبود. من به سختی میتوانم باور کنم که ایالات متحده و جهان بتوانند وضعیتی را بپذیرند که در آن ایران به طور نامحدود کنترل یک گذرگاه کلیدی انرژی را در دست داشته باشد. این نتیجهای به مراتب بدتر از قبل از جنگ خواهد بود.»
فونتین این پرسش را مطرح کرد: «آیا به طرح ایران نگاه کردهاید؟ این طرح شبیه فهرست آرزوهای تهران از قبل از جنگ است که خواستار به رسمیت شناختن جهانی حق ایران برای غنیسازی اورانیوم، خروج تمام نیروهای آمریکایی از منطقه و لغو تحریمهای اقتصادی است و خواستار پرداخت غرامت به ایران برای خسارات وارده در جنگ است.» البته، این فقط نقطه شروع مذاکره است. اما شکاف بین دیدگاه ایران در مورد توافق نهایی صلح و دیدگاه آمریکا آنقدر زیاد است که تصور رسیدن به توافق در دو سال، چه برسد به دو هفته، نیاز به کمی جوجیتسوی دیپلماتیک (یک هنر رزمی ژاپنی) دارد. دو سال و نیم طول کشید تا دولت اوباما در مورد توافق هستهای ۲۰۱۵ مذاکره کند، توافقی که ترامپ در سال ۲۰۱۸ آن را لغو کرد و آن هم در زمان صلح بود. این مذاکره زیر تیغ از سرگیری احتمالی خصومتها برگزار خواهد شد.
به گفته این کارشناس، اگر او نتواند اورانیوم غنیشده ۶۰ درصدی را به همراه مقادیر بسیار بیشتری سوخت هستهای با غنای کمتر از ایران خارج کند، در جنگی که روزانهمیلیاردها دلار هزینه دارد، به دستاوردهای کمتری نسبت به آنچه اوباما ۱۱ سال پیش به دست آورد، دست یافته است. در آن توافق، ایران ۹۷ درصد از ذخایر هستهای خود را از کشور خارج کرد. فونتین، دستیار سابق سناتور فقید جان مککین، گفت: «شاید این [وضعیت] به نتیجه برسد. اما این احتمال وجود دارد که این [وضعیت] در حالی به پایان برسد که ایالات متحده و جهان در وضعیتی بدتر از زمان شروع آن قرار گیرند.»
پایان آینده سیاسی نتانیاهو
همچنین شبکه تلویزیونی الجزیره نیز در تحلیلی به بررسی آینده سیاسی بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل بعد از این جنگ پرداخت و نوشت چه جنگ اینجا تمام شود و چه نشود، و صرف نظر از اینکه چه کسی آخرین تیر را در این دور شلیک کند، ممکن است به معنای پایان آینده سیاسی نتانیاهو باشد؛ او توسط دادگاه جنایی بینالمللی تحت تعقیب است. یک کارشناس امور اسرائیل، میگوید چون این به معنای پیروزی ایران در جنگی است که او برای انتخاب مجددش روی آن شرط بسته بود. این آتشبس، همانطور که در تحلیلی برای الجزیره آمده، نشاندهنده یک شکست سیاسی بزرگ برای نتانیاهو است، صرف نظر از اینکه واشنگتن شرایط ایران را بپذیرد یا نه.
جهان نفس راحتی کشید
نشریه پولیتیکو نیز در مطلبی تحلیلی نوشت جهانی که بیصبرانه منتظر کوتاه آمدن از رجزخوانیهای آخرالزمانی دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، بود، روز سهشنبه نفس راحتی کشید، زیرا ایالات متحده و ایران با آتشبس دو هفتهای موافقت کردند، هرچند این توافق با نگرانی از خطرات جدید همراه است. یکی از مقامات اروپایی با اشاره به عقبنشینی ترامپ از تهدیدهایش مبنی بر نابودی تمدن ایران در صورت عدم باز کردن تنگه هرمز، گفت: «تاکو سهشنبه بهتر از جنگ جهانی سوم است». (ریشههای تاکو سهشنبه در فرهنگ آمریکایی است، جایی که بسیاری از رستورانها برای جذب مشتری بیشتر، شروع به ارائه تاکوهایی با قیمتهای ویژه در روزهای سهشنبه کردند. این ایده به سرعت به یک سنت تبدیل شد و مردم مشتاقانه منتظر سهشنبه بودند تا از تاکوهای تازه و خوشمزه لذت ببرند.) این مقام که مجاز به صحبت علنی نبود، ابراز امیدواری کرد که این وقفه بتواند در نهایت به پایان مذاکرهشده جنگ منجر شود.
پاکستان که رهبری تلاشها برای دستیابی به آتشبس را بر عهده داشت، به ویژه خوشبین بود که این نقطه عطف مورد نیاز در جنگ است. شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، در رسانههای اجتماعی نوشت: «هر دو طرف خرد و درک قابلتوجهی از خود نشان دادهاند و به طور سازنده در پیشبرد آرمان صلح و ثبات مشارکت داشتهاند.» آتشبس درست زمانی برقرار شد که قرار بود مارک روته، دبیرکل ناتو، روز چهارشنبه از کاخ سفید بازدید کند. حملات ویرانگر ایالات متحده به ایران میتوانست فضایی متشنج برای این نشست ایجاد کند و احتمالا باعث ایجاد گسست شود، زیرا متحدان اروپایی از درخواستهای ترامپ برای حمایت از ایالات متحده در حملاتش به ایران خودداری کردهاند.
در داخل آمریکا واکنشها به این توافق متفاوت بود؛ نیت سوانسون، مقام سابق که سال گذشته از طرف دولت ترامپ با ایران مذاکره کرده بود، استدلال کرد که موافقت ایران به عنوان بخشی از آتشبس برای اجازه عبور ایمن از تنگه هرمز به مدت دو هفته، نشانهای از از دست دادن وجهه ایالات متحده بود. سوانسون گفت: «اگر به دو ماه قبل برگردید و فکر کنید که دستاورد بزرگ ایالات متحده باز بودن تنگه هرمز است، این یک ماجراجویی فوقالعاده نسنجیده است و ایران از بسیاری جهات قویتر از قبل است. این بسیار تکاندهنده است، اما میتوان فهمید که چرا رئیسجمهور این تصمیم را گرفت.» با این حال، کارولین لویت، سخنگوی کاخ سفید، آتشبس روز سهشنبه را یک «پیروزی» توصیف کرد. لویت گفت: «موفقیت ارتش ما حداکثر اهرم را ایجاد کرد و به رئیسجمهور ترامپ و تیمش اجازه داد تا در مذاکرات سختی شرکت کنند که اکنون دریچهای برای یک راهحل دیپلماتیک و صلح بلندمدت ایجاد کرده است.»
