مذاکرات اسلام آباد؛ وقفه کوتاه در جنگ یا پایان بحران نظامی بزرگ در خاورمیانه؟ | مشکلات اصلی همچنان پابرجاست
به گزارش اقتصادنیوز، اعلام آتشبس دو هفتهای از سوی دونالد ترامپ و ایران در روز سهشنبه، با موجی از آسودگی در پایتختهای جهان و هیجان در بازارهای مالی روبهرو شد و نگرانیها دستکم برای مدتی فروکش کردهاند. بسیاری نگران این بودند که او با حمله به زیرساختهای غیرنظامی ، منطقه را وارد سطح جدیدی از بحران کند؛ بحرانی که خودش آن را با بازگرداندن ایران به عصر حجر مقایسه کرده بود.
آرامش موقت و پرونده های باز
بلومبرگ در گزارشی نوشت: اما در میان این هیجان ها و اقدامی که برخی آن را یک «سهشنبه تاکو» دیگر از ترامپ مینامند (اشاره به عقبنشینیهای ناگهانی او)، نشان دهنده واقعیت مهمی هستند؛ اینکه مشکلات اصلی همچنان پابرجاست.
اقتصادنیوز: مثل همیشه در خاورمیانه، روند آتشبس با آتش آغاز شد. هشدار حملات ایران در قطر، عربستان سعودی، امارات و حتی اسرائیل به صدا درآمد. اما کمی بعد، تلویزیون دولتی ایران اعلام کرد که ایران دستور توقف عملیات نظامی را داده است. به گفته مقامات ایرانی، قرار است تا مذاکرات برای پایان دائمی جنگ از جمعه در اسلامآباد آغاز شود. حال سؤال اصلی این است که آیا این مذاکرات به نتیجه میرسد یا این فقط یک وقفه موقت در جنگ خواهد بود
یکی از مهمترین ابهامهای کنونی این است که آیا تنگه هرمز واقعا برای عبور نفتکشها باز می شود یا نه. ایران گفته است که اجازه عبور بیشتری به نفت کش ها میدهد، بدون شفافسازی کامل درباره شرایط کلی.
ایران عقب نمی نشیند
ایران نشانهای از تمایل به پذیرش خواستههای گسترده آمریکا نشان نداده است؛ خواستههایی که شامل تضعیف یا حتی تغییر ساختار حاکمیت، یا تبدیل ایران به مدلی شبیه ونزوئلا با رهبران نزدیک به آمریکا می شود.
تهران همچنین هیچ تعهد علنی برای پذیرش خواستههای ترامپ مبنی بر توقف کامل برنامه هستهای یا کنار گذاشتن موشکهای بالستیک نداده است، آن هم پس از تهدیدهای ترامپ برای حمله به زیرساخت ها که از نظر برخی میتوانست مصداق جنایت جنگی تلقی شود.
طرح ۱۰ مادهای ایران پایه مذاکرات خواهد بود
در همین حال، ترامپ تأیید کرده که یک پیشنهاد ۱۰ مادهای از سوی ایران مبنای مذاکرات آینده خواهد بود. این طرح پیشتر شامل درخواستهایی مانند رفع تحریمها و دریافت غرامت جنگی بوده است.
این موضوع حتی میتواند به معنای وضع عوارض جدید برای کشتیهایی باشد که از تنگه هرمز عبور میکنند؛ موضوعی که در نتیجه آن، هزینه حملونقل و قیمت انرژی ممکن است برای مدت طولانی بالا باقی بماند.
خروج آبرومندانه از بن بست سیاسی؟
این احتمال وجود دارد که رئیسجمهور آمریکا مجبور شود تا به نتیجهای کمتر از اهداف اولیه خود رضایت دهد؛ آن هم در شرایطی که تحت فشار سیاسی و اقتصادی برای پیدا کردن راه خروج از این بحران قرار دارد.
یکی از تحلیلگران سرشناس، ایان برمر می گوید: ترامپ بهشدت بهدنبال این است که دوباره قوطی را به جلو شوت کند، یعنی مسئله را به تعویق بیندازد، نه اینکه واقعا آن را حل کند.
استراتژی ابهام و فشار
در آستانه ضربالاجل سهشنبه شب آمریکا، مشاوران ترامپ تلاش کردند تا فضایی از ابهام را به وجود آورند. به گفته یکی از مقامات ارشد واشنگتن، خود ترامپ دستور داده بود که ضربالاجل جدی به نظر برسد و هیچ نشانهای از تصمیم نهاییاش داده نشود.
در این میان، آمریکا حملات خود به اهداف نظامی ایران را تشدید کرد؛ اهدافی چون حمله به پایانه مهم صادرات نفت در جزیره خارک. او با این اقدامات تلاش کرد تا هم قدرت نمایی نظامی کند، و هم در مذاکرات دست بالا را به دست آورد.
گرهای که هنوز کور است
آتشبس فعلی شاید تنش را موقتا کاهش داده باشد، اما مسئله اصلی همچنان باقی است: نه ایران از مواضع کلیدی خود عقبنشینی کرده، نه آمریکا به اهدافش رسیده است.
در واقع، این دو هفته بیشتر شبیه یک وقفه برای تصمیمگیری است تا پایان یک بحران. حالا باید دید آیا این گره در نهایت باز میشود، و یا در کشمکش بعدی پیچیدهتر از قبل برمیگردد.
رئیسجمهور آمریکا حالا فقط دو هفته فرصت دارد تا متوجه شود که آیا گرهای را که خودش در ایران ایجاد کرده را باز کرده، یا آن را کورتر کرده است.
