رکورد ورود پول به صندوقهای درآمد ثابت در سایه کاهش نسبی ریسکها
آتشبس و تغییر فاز سرمایهگذاران
صندوقهای درآمد ثابت
در آغازین دقایق روز چهارشنبه، آتشبس از سوی ایران و آمریکا تایید شد و این موضوع موجب تقویت انتظارات مثبت نسبت به اتمام جنگ شد. به موازات این موضوع در روز چهارشنبه با ورود ۴هزار و ۳۱۰میلیارد تومان پول حقیقی به صندوقهای درآمد ثابت، رکورد بیشترین میزان ورود پول حقیقی به این صندوقها در دوران جنگ به ثبت رسید. دلیل این اتفاق نیز ساده است؛ با اعلام و تایید آتشبس از سوی طرفین درگیر در جنگ، اندکی از انتظارات منفی نسبت به چشمانداز مبهم جنگ کاسته شد و این موضوع نیز به نوبه خود، از شدت و غلظت رفتارهای احتیاطی مردم کم کرد. به همین دلیل، فعلا سرمایههای خرد در روز گذشته، مسیر صندوقهای درآمد ثابت را به عنوان یکی از کمریسکترین ابزارهای مالی در دسترس در پیش گرفتند تا از بازدهی صندوقهای مذکور بهرهمند شوند. با ورود بیش از ۴ همت پول حقیقی به صندوقهای درآمد ثابت در روز پایانی هفته که حاصل معامله بیش از ۱۸ همت واحد صندوق درآمد ثابت بود؛ مجموع ورود پول حقیقی به این صندوقها در دوران جنگ به حدود ۱۵ همت رسید.
این آمار در ۱۸ روز معاملاتی در دوران جنگ به ثبت رسیده است. اعلام آتشبس موقت دو هفتهای میان ایران و آمریکا، به عنوان یک سیگنال کاهنده ریسک در فضای کلان، بلافاصله خود را در رفتار سرمایهگذاران نشان داد. در شرایطی که طی هفتههای گذشته، نااطمینانیهای سیاسی و ریسکهای سیستماتیک، الگوی غالب تصمیمگیری فعالان بازار را به سمت احتیاط حداکثری سوق داده بود،
این خبر توانست تا حدی از شدت انتظارات بدبینانه بکاهد و مسیر جریان نقدینگی را تعدیل کند. در همین چارچوب، ثبت ورود بیش از ۴ هزارمیلیارد تومان پول حقیقی به صندوقهای درآمد ثابت در یک روز، رکوردی قابلتوجه در دوران جنگ محسوب میشود. اگرچه در نگاه اول، کاهش ریسکهای ادراکشده میتواند به خروج منابع از داراییهای کمریسک منجر شود، اما واقعیت آن است که رفتار سرمایهگذاران در چنین مقاطعی، لزوما دوگانه و صفر و یکی نیست.
به بیان دیگر، کاهش نسبی ریسک، بیش از آن که به معنای بازگشت سریع به داراییهای پرریسک باشد، ابتدا به تثبیت ترجیحات در داراییهای باثباتتر میانجامد. از منظر مالی رفتاری، آنچه در این مقطع مشاهده میشود، کاهش ریسکگریزی افراطی است. سرمایهگذاران که در اوج نااطمینانی، حتی از نگهداری داراییهای مالی نیز پرهیز داشتند یا منابع خود را به صورت نقد نگه میداشتند، اکنون با دریافت سیگنال آتشبس، مجددا به بازارهای مالی بازگشتهاند، اما همچنان ترجیح میدهند در لایههای کمریسکتر مانند صندوقهای درآمد ثابت مستقر شوند. این موضوع به خوبی نشان میدهد که اعتماد از دست رفته، بهصورت تدریجی بازسازی میشود.
از سوی دیگر، باید توجه داشت که آتشبس اعلامشده، موقتی و مشروط است و همچنان سایه نااطمینانی بر سر متغیرهای کلان سنگینی میکند. بنابراین، ورود نقدینگی به صندوقهای درآمد ثابت را میتوان نوعی استراتژی انتظار تلقی کرد؛ به این معنا که سرمایهگذاران، ضمن بازگشت به بازار، همچنان در موقعیتی قرار میگیرند که در صورت بهبود پایدار شرایط، بتوانند به سرعت ترکیب داراییهای خود را به سمت گزینههای پربازدهتر تغییر دهند. در مجموع، رکوردشکنی ورود پول حقیقی به صندوقهای درآمد ثابت، بیش از آن که نشانهای از افزایش ریسکپذیری باشد، بیانگر تغییر فاز از نگرانی حاد به احتیاط مدیریتشده است؛ وضعیتی که در آن، سرمایهگذاران با حفظ نگاه محافظهکارانه، اما با اطمینان نسبی بیشتری در بازار حضور مییابند.
صندوقهای طلا
بعد از انتشار اخبار آتشبس، در بازار جهانی قیمت اونس طلا با رشد همراه شد و به حوالی ۴ هزار و ۸۰۰ دلار رسید. در سمت مقابل اما، قیمت تتر با عقبنشینی قابلتوجهی همراه شد و به ۱۴۶ هزار تومان رسید. در ادامه اما قیمت تتر از کف ۱۴۶ هزار تومان رشد کرد و مجددا به سطوح بیش از ۱۵۰ هزار تومان رسید. افت سنگین قیمت تتر که از قیمت ۱۵۸ هزار تومان اتفاق افتاده بود؛ موجب غلبه نگاه کاهشی در بازار طلا و سکه شد و قیمتها در بازار فیزیکی طلا و سکه با افت همراه شد.
براساس اعلام اتحادیه طلا و جواهر تهران، قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار به ۱۸میلیون تومان عقبنشینی کرد و سکه امامی هم در کانال ۱۸۵میلیون تومان مورد معامله قرار گرفت. نیمسکه و ربعسکه نیز به ترتیب در کانالهای ۹۹ و ۵۶میلیون تومان مورد معامله قرار گرفتند. افت قیمتها به صندوقهای طلا نیز سرایت پیدا کرد و در معاملات روز چهارشنبه، قیمت صندوقهای طلا با افت همراه شدند. این صندوقها در دقایق نخست بازگشایی، تا محدوده منفی ۳ درصد کاهش پیدا کردند؛ اما در ادامه تا حوالی منفی یک درصد در تابلوی معاملات بالاتر آمدند. در معاملات روز گذشته صندوقهای طلا نیز ۸ هزار و ۴۵۹میلیارد تومان واحد صندوق طلا معامله شد که منجر به خروج هزار و ۲۳۵میلیارد تومان پول حقیقی از گردونه معاملات این صندوقها شد.
در مجموع در ۱۴ روزی که صندوقهای طلا در دوران جنگ مورد معامله قرار گرفتند؛ ۱۲ هزار و ۵۰۰میلیارد تومان پول حقیقی از این صندوقها خارج شد. روز گذشته چهارمین روزی در دوران جنگ بود که صندوقهای طلا با خروج بیش از یک همت پول حقیقی در مقیاس روزانه همراه میشدند. تداوم خروج پول حقیقی از صندوقهای طلا، حتی پس از اعلام آتشبس، حامل یک پیام مهم در خصوص وضعیت معیشتی و رفتاری سرمایهگذاران خرد است. برخلاف انتظار اولیه که کاهش ریسکهای سیاسی میتوانست به توقف فشار فروش در داراییهای امن منجر شود، استمرار این روند نشان میدهد که متغیر غالب در شرایط فعلی نه انتظارات، بلکه نیاز فوری به نقدینگی است.
در واقع، در دورههای بیثباتی و اختلال در جریانهای درآمدی، خانوارها ناگزیر به نقد کردن داراییهای مالی خود میشوند. صندوقهای طلا به دلیل نقدشوندگی بالا و دسترسی آسان، یکی از نخستین گزینهها برای تامین مالی کوتاهمدت محسوب میشوند. این رفتار را میتوان در چارچوب نظریه هموارسازی مصرف تبیین کرد؛ جایی که افراد برای حفظ سطح مصرف، در مواجهه با شوکهای درآمدی، به فروش داراییها روی میآورند. از سوی دیگر، تعطیلی یا رکود نسبی سایر بازارها نیز موجب شده است که گزینههای جایگزین برای تامین نقدینگی محدود باشد. در چنین شرایطی، حتی کاهش نسبی ریسکهای سیستماتیک نیز نمیتواند مانع از خروج سرمایه از این صندوقها شود. در مجموع، آنچه در جریان است، نه یک تغییر در ترجیحات سرمایهگذاری، بلکه بازتابی از فشارهای اقتصادی بر خانوارها و اولویت یافتن بقا بر بازدهی است.
صندوقهای نقره
صندوقهای نقره نیز در روز گذشته با رشد قیمتی همراه شدند. این صندوقها در روز گذشته برای دهمین روز متوالی با ورود پول حقیقی همراه شدند؛ در روز گذشته و بر اثر معامله ۳۹۱میلیارد تومان واحد صندوق نقره، ۹۰میلیارد تومان پول حقیقی وارد صندوقهای نقره شد که بیشترین میزان ورود پول حقیقی به صندوقهای نقره در مقیاس روزانه و در دوران جنگ تلقی میشود. در شرایطی که قیمت تابلوی این صندوقها دارای حباب اسمی است و قیمت گواهی سپرده شمش نقره نیز که عمده پرتفوی این صندوقها را تشکیل میدهد؛ دارای حباب است؛ ورود پول به صندوقهای نقره جالب به نظر میرسد. با وجود ورود پول به این صندوقها در روزهای اخیر، اما همچنان خالص تغییر مالکیت حقیقی در صندوقهای نقره منفی است و این موضوع به خروج سنگین ۷۵۳میلیارد تومانی پول حقیقی از این صندوقها در روز نخست بازگشایی در دوران جنگ مرتبط است.
