بازگشت بانک‌مرکزی به «صرافی‌ها»؛ اصلاح ساختاری یا تاکتیک مدیریت بحران؟

گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد- صبا نوبری؛ رئیس‌کل اسبق بانک مرکزی معتقد است اگرچه طبق قانون، این نهاد باید بازیگر اصلی سیاست‌های ارزی باشد، اما در اقتصاد ایران، روسای بانک مرکزی عملاً با مجموعه‌ای از محدودیت‌های ساختاری از جمله چندگانگی در تصمیم‌گیری، وابستگی شدید ارزی به دولت و نفت و همچنین محدودیت ابزارها مواجه‌اند که تسلط آن‌ها را بر بازار به‌شدت کاهش می‌دهد. وی خاطرنشان کرد تا زمانی که سیاست‌های مالی اصلاح نشود و نرخ ارز از یک ابزار سیاسی به یک متغیر اقتصادی تغییر ماهیت ندهد، هیچ رئیس‌کلی نمی‌تواند کنترل پایدار و مؤثری بر این بازار داشته باشد.

سیف در تحلیل نوسانات ارزی اخیر، جهش‌های نرخ ارز در دوره محمدرضا فرزین را بیش از آنکه محصول عملکرد فردی بداند، ناشی از شرایط تحریمی، نااطمینانی‌های سیاسی و ناترازی‌های مزمن اقتصادی توصیف کرد. وی با بیان اینکه رئیس‌کل در چنین ساختاری عملاً به «قربانی» بحران‌های انباشته تبدیل می‌شود، افزود که البته این موضوع نباید توجیه‌کننده تمامی کاستی‌های سیاستی باشد؛ چراکه تکیه بیش از حد بر سیاست تثبیت و ضعف در مدیریت انتظارات، خود باعث تشدید نوسانات و افزایش هزینه‌های اجتماعی شده است.

رئیس‌کل اسبق بانک مرکزی هماهنگی فعلی میان این نهاد و وزارت اقتصاد را یک پیش‌شرط مهم و ارزشمند برای کنترل تلاطم‌ها دانست و تاکید کرد که این انسجام می‌تواند پیام سیاستی واحدی به بازار مخابره کرده و رانت را کاهش دهد، اما به تنهایی برای مهار بحران کافی نیست.

وی در نهایت با اشاره به تغییر رویکرد از تراستی‌ها به سمت صرافی‌ها، این اقدام را پذیرش ضمنی ناکارآمدی سازوکارهای غیرشفاف قبلی قلمداد کرد و یادآور شد که اگر این حرکت با پذیرش نرخ‌های تعادلی و انضباط پولی همراه نباشد، صرفاً یک تاکتیک موقت برای مدیریت بحران خواهد بود، نه یک اصلاح ساختاری عمیق.