عملکرد چهار متغیر کلیدی صنعت کربن سیاه بررسی شد
رشد دودهایها روی موج قیمت
تولید از مسیر تاریخی فاصله گرفت
صنعت دوده طی ۱۵ سال گذشته به طور متوسط سالانه ۹۱ هزار و ۵۵۵ تن محصول تولید کرده و میانگین رشد سالانه تولید آن حدود ۱۰ درصد بوده است. این روند نشان میدهد ظرفیت تولید شرکتهای این صنعت در سالهای گذشته توسعهیافته و دودهایها توانستهاند جایگاه خود را در زنجیره تامین صنایع لاستیکی حفظ کنند. با این حال، عملکرد سال ۱۴۰۴ از کند شدن این روند حکایت داشت.
مجموع تولید صنعت در این سال به ۱۲۸ هزار و ۲۲۴ تن رسید که نسبت به سال قبل ۱۱ درصد کاهش داشت. البته این رقم همچنان ۴۰ درصد بالاتر از میانگین تاریخی صنعت قرار دارد و نشان میدهد افت تولید بیشتر ناشی از شرایط بازار و کاهش تقاضا بوده، نه کاهش ظرفیت تولید. روند نزولی تولید در بهار امسال نیز ادامه یافت و مجموع تولید سه شرکت دودهای به ۲۵ هزار و ۸۱۵ تن رسید که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۲۳ درصد کاهش نشان میدهد. کاهش تولید در هر سه شرکت مشاهده شد و بیانگر آن است که افت فعالیت، محدود به یک شرکت خاص نبوده است. کاهش تقاضای صنایع پاییندستی، بهویژه صنعت تایر و لاستیک، مهمترین عامل اثرگذار بر این روند ارزیابی میشود. دوده صنعتی یکی از مواد اولیه اصلی تولید تایر است و کاهش تولید یا فروش در این صنعت مستقیما بر سفارش شرکتهای دودهای اثر میگذارد. در میان شرکتها نیز «شدوص» با افت ۱۵ درصدی تولید، کمترین کاهش را تجربه کرد.
فروش با اتکا به موجودی انبار حفظ شد
سه شرکت دودهای طی ۱۵ سال گذشته به طور متوسط سالانه ۹۳ هزار و ۵۹۴ تن محصول فروختهاند و میانگین رشد سالانه فروش آنها حدود ۸ درصد بوده است. با این حال، فروش صنعت در سال ۱۴۰۴ با کاهش ۱۴ درصدی به ۱۲۴ هزار و ۳۲۸ تن رسید، هرچند همچنان ۳۳ درصد بالاتر از میانگین تاریخی صنعت قرار داشت. در بهار ۱۴۰۵ مجموع فروش صنعت به ۲۷ هزار و ۷۱۳ تن رسید که تنها ۳ درصد کمتر از دوره مشابه سال قبل بود. فاصله میان افت تولید و کاهش محدودتر فروش نشان میدهد بخشی از تقاضای بازار از طریق موجودی انبار شرکتها تامین شده است. عملکرد خردادماه نیز نشانههایی از بهبود نسبی فروش داشت. در این ماه، مقدار فروش صنعت با رشد ۲۲ درصدی نسبت به خرداد سال گذشته به ۱۰ هزار و ۸۴۴ تن رسید. این افزایش میتواند ناشی از تحویل سفارشهای معوق یا بهبود نسبی تقاضا باشد. در میان شرکتها، «شکربن» بهترین عملکرد فروش را ثبت کرد و مقدار فروش آن در سهماه نخست سال با رشد ۱۱ درصدی به ۸ هزار و ۹۷۶ تن رسید.
درآمد از مسیر افزایش نرخ رشد کرد
درحالیکه تولید و فروش صنعت کاهش یافته، درآمد شرکتها با سرعت بالایی افزایش پیدا کرده است. بررسی روند تاریخی نشان میدهد درآمد سه شرکت بورسی دوده طی ۱۵ سال گذشته به طور متوسط سالانه ۴۴ درصد رشد کرده است.
در سال ۱۴۰۴ مجموع درآمد صنعت با رشد ۱۵ درصدی به ۹ هزار و ۷۵۶میلیارد تومان رسید؛ رشدی که در شرایط کاهش مقدار تولید و فروش، بیش از هر چیز از افزایش نرخ فروش محصولات ناشی شده است.این روند در بهار ۱۴۰۵ شتاب بیشتری گرفت. درآمد سه شرکت دودهای در سهماهه نخست سال به ۳ هزار و ۲۴۱میلیارد تومان رسید که نسبت به بهار سال گذشته ۵۷ درصد افزایش داشت. همچنین درآمد صنعت در خردادماه با رشد ۱۰۳ درصدی به یک هزار و ۳۲۴میلیارد تومان رسید.
افزایش نرخ فروش در شرایطی رخ داده که هزینههای تولید نیز تحتتاثیر رشد قیمت مواد اولیه و هزینههای عملیاتی افزایش یافته است. از این رو، رشد درآمد صنعت را باید بیشتر ناشی از افزایش ارزش فروش دانست تا رونق واقعی تولید. «شکربن» و «شصدف» با رشد ۵۹ درصدی درآمد در بهار امسال، بهترین عملکرد درآمدی را ثبت کردند.
سودآوری تقویت شد
برخلاف تولید و فروش، شاخصهای سودآوری صنعت در مسیر صعودی قرار گرفتند. میانگین حاشیه سود صنعت دوده طی ۱۵ سال گذشته حدود ۱۵ درصد بوده، اما این نسبت در سال ۱۴۰۴ به ۲۱ درصد افزایش یافت.
افزایش ۶ واحد درصدی حاشیه سود نسبت به میانگین تاریخی نشان میدهد رشد نرخ فروش توانسته افزایش هزینههای تولید را پوشش دهد و بخشی از آن را بهبود سودآوری تبدیل کند.
در فصل زمستان ۱۴۰۴ نیز حاشیه سود صنعت به ۲۸ درصد رسید که ۶ واحد درصد بالاتر از متوسط تاریخی فصلی بود. با این حال، تداوم این شرایط به حفظ قدرت قیمتگذاری شرکتها و کنترل هزینه تامین مواد اولیه وابسته است. صنعت دوده به دلیل وابستگی به خوراکهای نفتی و پتروشیمی، نسبت به تغییرات قیمت مواد اولیه حساسیت بالایی دارد.
در میان شرکتهای این صنعت، «شکربن» سودآورترین شرکت محسوب میشود. این شرکت در سال ۱۴۰۴ و زمستان همان سال به ترتیب حاشیه سود ۲۹ و ۴۲ درصدی ثبت کرد.
آینده صنعت به تایر و خوراک وابسته است
عملکرد بهار ۱۴۰۵ نشان داد صنعت دوده فعلا توانسته کاهش تولید و فروش را با افزایش نرخ فروش جبران کند، اما تداوم این روند در بلندمدت به عوامل بیرونی وابسته خواهد بود.
از یک سو، وضعیت صنعت تایر، میزان تولید خودرو و سطح تقاضای بازار، مهمترین عامل تعیینکننده حجم فروش دودهایها خواهد بود. از سوی دیگر، قیمت و شرایط تامین خوراکهای نفتی و پتروشیمی نقش مهمی در حفظ حاشیه سود شرکتها دارد.
در نتیجه، رشد پایدار صنعت دوده زمانی شکل خواهد گرفت که افزایش درآمد شرکتها علاوه بر رشد نرخ فروش، با افزایش حجم تولید و تقویت تقاضای صنایع پاییندستی همراه شود. در شرایط فعلی، دودهایها از افزایش قیمت محصولات بهره بردهاند، اما موتور اصلی رشد آینده این صنعت همچنان در رونق صنعت تایر و لاستیک قرار دارد.
