خبر مهم رئیس سازمان بورس درباره بازگشایی بازار سرمایه/ چه شروطی باید رعایت شود؟

بازار سرمایه در سال گذشته فراز و فرودهای متعددی ناشی از شرایط سیاسی و بین المللی را پشت سر گذراند که البته آثار همچنان با وجود گذشته یک ماه از ۱۴۰۵، همچنان باقی است؛ سه ماه ابتدایی سال گذشته دوره رونق بازار سرمایه بود که رکوردهای متعددی در خصوص رشد بازار پس از یک دوره رکود در دولت سیزدهم را به ثبت رساند.

اما ناگهان در ۲۳ خرداد سال قبل جنگ تحمیلی ۱۲ روزه رژیم صهیونیستی علیه کشورمان آغاز شد که فعالیت بازار سرمایه را تا اواخر تیر ماه متوقف کرد. پس از آن بازار بازگشایی شد و تا شهریور ماه دوره بازگشت به تعادل بازار به دلیل سقوط های پی در پی ارزش سهام بسیاری از شرکت ها، زمان برد.

اواخر شهریور سال گذشته با فعال سازی مکانیزم ماشه از سوی کشورهای اروپایی عضو برجام شاهد آثار روانی ناشی از بازگشت برخی تحریم های بین المللی بر بازار سرمایه بودیم که دومین شوک و ریسک سیاسی سال گذشته بر بازار سهام بود. با این وجود از ابتدای پاییز پارسال دوره رونق و شکوفایی بازار سهام آغاز شد و این روند تا نیمه دوم دی ماه که شاهد بروز اعتراض های اصناف از یک سو و حذف ارز ترجیحی از سوی دیگر بودیم، ادامه داشت.

از نیمه دوم بهمن پارسال بود که زمزمه های احتمال حمله مجدد رژیم صهیونیستی به گوش می رسید اما به توجه به اینکه مذاکرات ایران با آمریکا با وساطت عمان و برخی کشورهای منطقه بار دیگر آغاز شده بود، حالت خوف و رجا برای سهامداران پررنگتر از حالت جنگی بود با این حال رفته رفته فشار عرضه بر تقاضا در حال پیشی گرفتن بود تا اینکه صبح ۹ اسفند 1404 و در حالی که کمتر از یک ساعت از گشایش بازار سرمایه گذشته بود، دشمن آمریکایی-صهیونیستی جنگ تحمیلی سوم را آغاز کرد.

این سومین شوک به بازار سرمایه در ۱۴۰۴ بود که سبب شد با وجود اعلام آتش بس دو هفته ای در فروردین ماه، بازار سهام همچنین متوقف باشد و تنها تعدادی از صندوق های درآمد ثابت یا صندوق های کالایی برای تأمین بخشی از نقدینگی ضروری سهامداران و سرمایه گذاران همچنان فعال بمانند.

برای پیگیری فراز و فرودهای بازار سرمایه و تصمیماتی که نهاد ناظر برای گشایش بورس دارد، خبرنگار ایرنا با حجت الله صیدی رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار به گفت‌وگو نشست که برخی از مهمترین گزاره های آن به شرح زیر است:

- طبیعی بود که جنگ ۱۲ روزه غافلگیرکننده باشد اما بعد از آن قابل قبول نیست که بگوییم دیگر همه چیز تمام شد؛ در نهایت بعد از چند ماه دستورالعمل نحوه فعالیت بازار سرمایه در شرایط اضطرار را تهیه کردیم.

- ما در سازمان بورس مدل سازی کرده بودیم که بر اساس تجارب دنیا بود؛ به این نتیجه رسیدیم که بورس های دنیا در شرایط اضطرار یا بروز بحران از جمله جنگ، ۵ مرحله را طی می کنند: ۱. توقف فعالیت بورس برای حفظ دارایی سهامداران و سرمایه گذاران ۲. نقدشوندگی ۳. حرکت بازار به سمت تعادل ۴. تثبیت تعادل و ۵. رونق بازار

- بورس امارات تا حدودی مشابه بورس ایران است ولی مشابه ترین بورسی که می توانستیم از آن در شرایط جنگی الگو بگیریم، بورس مسکو بود که قبلا در زمان جنگ روسیه و اوکراین از بورس مسکو مطالعه و الگوبرداری کرده بودیم

- با سهام عدالت نزدیک ۵۰ میلیون سهامدار و بدون آن یک میلیون و ۲۰۰ هزار سهامدار فعال داریم که در سال کمتر از ۱۰ باز خرید و فروش و ۶۰۰ هزار سهامدار بیش از ۱۰ بار در سال نسبت به خرید و فروش سهام اقدام می کنند

- دو شرط مهم بازگشایی یکی افشای اطلاعات لازم و دیگری نقدشوندگی است برای حل مشکل افشاط اطلاعات شرکت ها با نهادهای مربوطه از جمله شورای عالی امنیت ملی و صدور مجوز، گفت وگوهایی داشتیم و قرار شد این مجوزها داده شود

- بخشی از کمبود ورق فولادی برای تولید خودرو در داخل قابل تولید است بخش دیگر را هم می توانند وارد کنند

- پس از بازگشایی بازار بعد از جنگ ۱۲ روزه، بانک مرکزی قرار شد ۶۰ همت به بازار سهام تزریق کند که اتفاقا همراهی خوبی با سازمان بورس در این خصوص داشت و با تزریق ۴۳ همت به بورس، بازار به تعادل رسید و نیازی به تزریق بقیه منابع نبود

- بنا داریم تا بازار سهام را طی ۱۰ تا ۱۲ روز آینده بازگشایی کنیم اما نماد شرکت هایی که خسارت مستقیم دیده اند، در این مرحله باز نمی شوند ولی نماد سایر شرکت ها باز می شود

- اشکال ایده بازگشایی مرحله ای بورس این است که اگرچه امکان پذیر است اما عوارض سنگین تری از بازگشایی یکجای بازار دارد

متن کامل گفت وگوبا رئیس سازمان بورس به شرح زیر است:

حجت الله صیدی در گفت وگو با خبرنگار اقتصادی ایرنا با بیان اینکه ایرنا در ایام جنگ تحمیلی فعالیت خوبی چه در عرصه داخلی و چه در حوزه بین الملل و برون مرزی داشت که جای تقدیر دارد، اظهار کرد: روز نهم اسفند و حدود ۴۰ دقیقه بعد از آغاز جنگ تحمیلی سوم بلافاصله تصمیم به توقف فعالیت بازار سرمایه گرفتیم که این سرعت عمل در اتخاذ تصمیم، ناشی از تجربه جنگ ۱۲ روزه بود. از آنجایی که گفته می شود هر جنگ یا آسیبی یک وجه فرصت هم دارد، لذا جنگ ۱۲ روزه فرصت مرور اتفاقات و آماده شدن برای اتفاقات سخت‌تر را فراهم کرد به طوری که در چند ماه بعد از جنگ روی مسائل اضطراری یا اتفاقاتی مانند جنگ یا تشدید تحریم ها و محدودیت ها و راه های رفع این مشکلات بیندیشیم.

وی افزود: طبیعی بود که جنگ ۱۲ روزه غافلگیرکننده باشد اما بعد از آن قابل قبول نیست که بگوییم دیگر همه چیز تمام شد؛ آتش بس پس از جنگ ۱۲ روزه مبهم بود و هر لحظه احتمال نقض آن وجود داشت بنابراین همکاران ما در واحدهای پژوهش، حقوقی و ناشران سازمان بورس با همکاری نهادهای تأمین مالی و صندوق ها و حقوقی ها، جلسات هفتگی داشتند و در نهایت بعد از چند ماه دستورالعمل نحوه فعالیت بازار سرمایه در شرایط اضطرار را تهیه کردیم. این جلسات از اواخر تیر ماه سال قبل شروع شد و در پاییز در شورای عالی بورس یک دستورالعمل حدود ۴۰ صفحه ای برای شرایط خاص تهیه شد.

۹ اسفند ۱۴۰۴؛ روز واقعه

رئیس سازمان بورس ادامه داد: در روز ۹ اسفند سال گذشته و پس از حمله هوایی دشمنان آمریکایی-صهیونیستی، بلافاصله فعالیت بازار سرمایه را متوقف کردیم؛ ولی با دو مسأله مواجه بودیم یکی اینکه نقدشوندگی برای ما به عنوان حافظ منافع سهامداران بسیار مهم بود بحث بعدی این بود که با توجه به اینکه شب عید بود و در ایام پایانی سال قرار داشتیم و هم حقیقی ها و هم حقوقی ها باید چک های خود را پاس می کردند یا عیدی کارکنان را پرداخت می کردند و ... لذا این شرایط نشان می داد که نیاز به نقدشوندگی در میان سرمایه گذاران هست.

وی بیان کرد: ما در سازمان بورس بر اساس مدل سازی تجارت بورس های دنیا به این نتیجه رسیدیم که بورس های دنیا در شرایط اضطرار یا بروز بحران از جمله جنگ، ۵ مرحله را طی می کنند مرحله اول توقف فعالیت بورس برای حفظ دارایی سهامداران و سرمایه گذاران است به خصوص که خود سهامدار هم در آن وضعیت، امکان معامله را ندارد و نمی تواند تصمیم درستی درباره حفظ یا فروش سهام بگیرد؛ از سوی دیگر به دلیل مغشوش بودن فضا و نبود شفافیت، کسی نمی تواند تصمیم بگیرد که چه فعالیتی انجام دهد. به خصوص که در جنگ نمی شود پیش بینی کرد که چه صنایع بورسی قرار است هدف دشمن باشد.

صیدی گفت: در مرحله دوم بحث نقدشوندگی مطرح می شود حتی در عین وضعیت جنگی سرمایه گذار ممکن است بگوید حاضرم دارایی ۱۰۰ میلیون تومانی ام را ۷۰ میلیون تومانی بفروشم ولی برای خرید مسکن به پول آن نیاز دارم یا سهامدار حقوقی بگوید من باید مواد اولیه بخرم یا حقوق پرسنل را پرداخت کنم که به نقدینگی نیاز دارم برخی شرکت های تولیدی مانند تولید کاشی یا سیمان امکان توقف فعالیت کوره را ندارند بنابراین باید نقدشوندگی در این مرحله لحاظ شود؛ مرحله سوم حرکت بازار با درصدی بالاتر یا پایین تر به سمت تعادل است که بازار باز می شود و نقدینگی به جریان می افتد و نقدشوندگی محقق می شود و بازار خود را به تدریج پیدا می کند و نسبتا بازار تعادل می شود؛ مرحله چهارم تثبیت تعادل است و همه سهامداران می توانند پیش بینی کنند که سهام شرکت الف در نرخ ۵۰۰ تومان به ثبات می رسد یا در شرکت «ب» ارزش هر سهم در قیمت ۱۵۰۰ تومان منصفانه تر است؛ مرحله پنجم نیز دوره رونق بازار، ورود نقدینگی جدید، افزایش سرمایه شرکت و سهامداران و افزایش تولید شرکتهاست.

وی یادآور شد: در روز نخست جنگ ۴۰ روزه، حفظ ارزش دارایی شرکت ها را مد نظر داشتیم و فعالیت بازار را متوقف کردیم اما بلافاصله هم بعدازظهر ۹ اسفند هم صبح یکشنبه ۱۰ اسفند جلسه گذاشتیم؛ روزهای تلخی بود رهبر انقلاب به شهادت رسیده بودند؛ برخی از فرماندهان اصلی نظامی شهید شده بودند ضمن اینکه جنگ در حال تشدید شدن بود ولی تا شب عید زمان زیاده نمانده بود و باید کاری می کردیم که مردم به پول نقد برسند لذا صندوق های درآمد ثابت و با اندکی فاصله، صندوق های کالایی مانند طلا و نقره به تدریج بازگشایی شدند.

گزینه وقوع جنگ را پیش‌بینی کرده بودیم

دبیر شورای عالی بورس درباره بازگشایی بازار سهام و فعالیت اصلی بازار سرمایه که خرید و فروش سهام است و تصمیماتی که در این زمینه اتخاذ شد، اظهار کرد: در این خصوص دو مسأله اساسی داشتیم یکی ریسک سیستماتیک کلی بود که وجود داشت و آن این بود که این جنگ چه میزان طول می کشد و چه حالتی برای کشور پیش خواهد آمد؛ ما دو بار یکی اوایل دی ماه و دیگری اواسط بهمن پیش بینی سناریوهای مختلف خصوص احتمال وقوع جنگ را بررسی کرده بودیم که سه حالت را پیش بینی کردیم یکی ادامه وضعیت آن زمان که «نه جنگ نه صلح» بود، دوم دستیابی به توافق اساسی با توجه به اینکه درآن زمان مذاکرات در حال انجام بود و سوم وقوع جنگ.

آیا نهادهای خاصی به شما احتمال وقوع جنگ را رسانده بودند؟

وی درباره اینکه آیا پیش از آغاز جنگ تحمیلی سوم، با نهادهای خاصی درباره احتمال وقوع آن مشورت می کردید یا خیر؟ گفت: من با برخی مسئولان در دستگاه دیپلماسی مشورت می کردم البته آنها نمی توانستند برخی اخبار را به من اطلاع دهند ولی برخی دوستان در دستگاه دیپلماسی که با من در ارتباط بودند، نسبت به نتیجه مذاکرات خوش بین بودند اما برخی دوستان دیگر که بدبین بودند، به من می گفتند که آمریکا و رژیم صهیونیستی در تدارک حمله اند ولی به این زودی جنگ نمی شود. ولی با شخص آقای دکتر عراقچی در ارتباط نبودم.

صیدی بیان کرد: در نهایت سناریوی سوم که وقوع جنگ بود اتفاق افتاد البته برای افزایش احتمال وقوع جنگ معیارهای عینی تعریف کردیم مثلا لغو پروازها یا اعمال دورکاری برای کارکنان دولت.

وی ادامه داد: از هفته سوم اسفند به بعد صندوق های درآمد ثابت و کالایی و طلا و نقره بازگشایی شده بودند ولی در خصوص بازار سهام همچنان این ابهام بود که جنگ چه قدر زمان می برد به خصوص که در جنگ ۴۰ روزه تفاوت هایی با جنگ ۱۲ روزه وجود داشت از جمله اینکه رهبر معظم انقلاب به شهادت رسیده بودند یا اینکه بر خلاف جنگ تحمیلی دوم، در جنگ اخیر آمریکا مستقیما به نبرد رو در رو با ایران ورود کرده بود ضمن اینکه جنگ سوم منطقه ای شده بود. این شرایط باعث می شد که ریسک سیستماتیک بالا ارزیابی شود.

وضعیت بورس‌های منطقه در زمان جنگ چگونه بود؟

رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار درباره اینکه بورس های کشورهای منطقه در ایام جنگ تحمیلی سوم چه شرایطی داشتند توضیح داد: مطالعه ای در همان زمان انجام دادیم که در دو شاخه اصلی پیگیری شد یکی ترکیب سهام و سهامداران در بورس های امارات، بحرین، کویت و رژیم صهیونیستی که به این نتیجه رسیدیم بورس کویت و بحرین بسیار کوچک است و قابل مقایسه با بورس ایران نیست اما بورس رژیم صهیونیستی از نظر ساختار، ترکیب و نحوه معاملات با بورس های متعارف دنیا متفاوت است و قابل مقایسه با بورس های دیگر نیست و شرایط خاصی بر آن حکمفرماست ضمن اینکه بسیاری از ناشران بورس رژیم صهیونیستی، Dual listing هستند یعنی هم در بورس نیویورک اقدام به انتشار سهام می کنند هم در بورس تل‌آویو؛ ضمن اینکه حمایت های عجیبی از شرکتی های بورسی در رژیم صهیونیستی می شود حتی بعضا دستکاری هایی در بورس این رژیم دیده می شود؛ البته اینکه گفته می شود تکنولوژی محور است صحت دارد و شرکت های آی‌تی زیادی در بورس تل‌آویو حضور دارند البته شرکت های صنعتی و دارای خط تولید هم در این بورس فعالند حتی شرکت های تسلیحاتی هم در بورس رژیم صهیونیستی نسبت به انتشار سهام اقدام کرده اند.

بورس مسکو شبیه‌ترین بورس دنیا به بازار سرمایه ایران

وی تأکید کرد: بورس امارات تا حدودی مشابه بورس ایران است ولی مشابه ترین بورسی که می توانستیم از آن در شرایط جنگی الگو بگیریم، بورس مسکو بود که قبلا در زمان جنگ روسیه و اوکراین از بورس مسکو مطالعه و الگوبرداری کرده بودیم؛ البته تفاوتی که جنگ ما با جنگ روسیه و اوکراین داشت، این بود که دو قدرت نظامی دنیا و اقتصاد اول جهان به ما حمله کرده بودند و ما در برابر آنها مقاومت کرده بودیم ضمن اینکه سایر کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس در کنار آنها ایستاده بودند بعد هم ما موازین اخلاقی و قوانین بین المللی را رعایت می کردیم در حالی که آنها مدارس و بیمارستان های ما را هدف قرار می دادند لذا کشورهای حاشیه خلیج فارس مطمئن بودند که ایران کارخانه تولید مواد غذایی را هدف قرار نمی دهد که سبب شد تا بورس آنها برای طولانی مدت متوقف نشود.

به گفته مقام مسئول ارشد بازار سرمایه، بورس ایران با کشورهای منطقه از نظر ارزندگی، بزرگی آن و تعداد سهامدار و سرمایه گذار قابل مقایسه نیست ما با سهام عدالت نزدیک ۵۰ میلیون سهامدار و بدون آن یک میلیون و ۲۰۰ هزار سهامدار فعال داریم که در سال کمتر از ۱۰ باز خرید و فروش و ۶۰۰ هزار سهامدار بیش از ۱۰ بار در سال نسبت به خرید و فروش سهام اقدام می کنند بنابراین موارد اینچنینی سبب شد تا ما بازار را بسته نگه داریم.

شرکت ها نمی توانستند اطلاعات بدهند

وی ادامه داد: ریسک دیگر این بود که شرکت های نمی توانستند اطلاعات بدهند چون نمی دانست اگر اطلاعات را منتشر کند، دشمن از آنها استفاده می کند یا نه؟ بحث حمله سایبری به سامانه کدال هم پیش بینی می شد ضمن اینکه به یکی دو بانک دولتی هم حمله سایبری شده بود؛ در نهایت با مجموع این ریسک ها، تصمیماتی اتخاذ می شد و در شورای عالی بورس به تصویب می رساندیم قبل از آن هم با فعالان بازار مشورت می کردیم.

تصمیم گیری درباره فعالیت بازار در ۱۴۰۵ به ۴ فرودین موکول شد

رئیس سازمان بورس گفت: قرار شد در پایان روز چهارم فروردین درباره اینکه آیا بازار سرمایه از ۵ فرودین بازگشایی شود یا نه، تصمیم گیری شود؛ از آخر اسفند به این سمت سناریوهای شرایط جنگی تغییر کرد و حالت سوم که تشدید جنگ و تخریب زیرساخت ها و نیروگاه ها بود هم به آنها اضافه شد یعنی ۴ سناریوی ۱. ادامه شرایط جنگی، ۲. تصعید جنگ که خاموشی گسترده و تخریب نیروگاه ها و عدم امکان فعالیت بانک ها و صنایع بود، ۳. آتش بس و ترک جنگ از سوی آمریکا و باقی ماندن فضا در خوف و رجا و ۴. آتش بس همراه با توفق بود.

صیدی اضافه کرد: بنابراین به این نتیجه رسیدیم که در سناریوی ادامه شرایط جنگی که امکان بازگشایی نیست در صورت تصعید جنگ که ممکن بود فعالیت بورس های کالایی و انرژی و صندوق ها را متوقف کند اما در دو حالت آتش بس با توافق و آتش بس بدون توافق تصمیم به بازگشایی بازار گرفتیم ولی هر کدام با شرایطی متفاوت و ویژگی های مخصوص.

وی خاطرنشان کرد: از شنبه ۸ فروردین روی نحوه فعالیت بازار در دو سناریوی آتش بس با یا بدون توافق، برگزاری جلسات مشورتی را آغاز کردیم اما لازم بود برای هر کدام از این دو حالت، ویژگی ها را بررسی کنیم تا اینکه آتش بس دو هفته ای اعلام شد؛ این اتفاق سبب شد تا برنامه های خود را بر اساس آتش بس بدون توافق برنامه ریزی کنیم که در آن احتمال بازگشایی بازار وجود داشت الان هم در همین وضعیت هستیم.

دو شرط مهم بازگشایی بازار

صیدی اظهار کرد: دو شرط مهم بازگشایی یکی افشای لازم و دیگری نقدشوندگی بود؛ در خصوص افشای اطلاعات شرکت های بورسی سه حالت داریم یکی افشای حداقلی یکی افشای لازم و دیگری افشار حداکثری است طبیعتا ما در بازار سرمایه دنبال افشای حداکثری هستیم تا بازار کارآتر و شفاف شود؛ در افشای لازم، علاوه بر اطلاعات حداقلی، باید اطلاعاتی داده شود که به سهامدار تصویری از آینده داده شود.

رئیس نهاد بازار سرمایه در ادامه گفت: فرض کنید در حال حاضر فردی سهام یک شرکت سیمانی را دارد؛ این فرد می داند که در ۱۴۰۴ این شرکت با ظرفیت مثلا یک میلیون تن در سال، چه میزان سیمان تولید کرده و تا پایان فروردین ۱۴۰۵ مثلا ۵۰ هزار تن تولید داشته است آنچه برای سهامدار اهمیت دارد، داشتن تصویری از میزان تولید این شرکت در ۱۱ ماه باقی مانده از ۱۴۰۵ است و آیا می تواند به سقف ظرفیت تولید برسد یا خیر؟ آیا در بهار و تابستان امسال تولید دارد یا نه؟ لذا این اطلاعات برای سهامدار مهمتر از میزان تولید شرکت سیمانی الف در سال ۱۴۰۴ است چون می خواهد تصمیم بگیرد که آیا سهام این شرکت را نگه دارد یا خیر؟

وی اضافه کرد: بنابراین ما در سازمان بورس، افشای لازم را ضروری می دانستیم؛ به سراغ ناشران رفتیم ولی آنها دو بحث داشتند یکی اینکه در ابهام بودند و می گفتند ما نمی دانیم برق، گاز، خوراک، مواد اولیه تولید و تخصیص ارزمان به چه صورت است و دوم اینکه محدودیت داریم و شورای تأمین استان اعلام کرده که اطلاعات شرکت را افشا نکنید.

صیدی در ادامه تاکید کرد: ما برای حل مشکل دوم با نهادهای مربوطه از جمله شورای عالی امنیت ملی و صدور مجوز، گفت وگوهایی داشتیم و قرار شد این مجوزها داده شود تا اطلاعات متعارفی از شرکت ها روی کدال بارگذاری شود که چیزی شبیه اطلاعات تفسیری شرکتهاست و امیدواریم بتوانیم در روزهای آینده مجوزهای لازم را اخذ کنیم.

درخواست شرکت های بورسی از سازمان بورس

صیدی گفت: ناشران بورس می گویند ما لازم است اول بتوانیم شرایط فعلی خود را ساماندهی کنیم مثلا پتروشیمی ها معتقدند باید وضعیت بازار و تولید در شرایط فعلی را بسنجیم یا شرکت مواد غذایی مانند نوشابه اعلام کرده باید اول محصولات پتروشیمی بخصوص بطری برای عرضه محصول را تهیه کنیم چون شرکت پتروشیمی مرتبط با این محصول احتمالا تا دو ماه آینده امکان تولید ندارد لذا باید بررسی کنیم ببینیم می توانیم وارد کنیم یا نه.

وی در پاسخ به این پرسش که آیا شرکت ها برای اعمال افزایش تولید و درج آن در کدال، باید از وزارتخانه مربوطه مجوزهای لازم را اخذ کنند یا نه؟ تأکید کرد: بله این شرکت ها باید اول مجوز افزایش قیمت دریافت کنند همین الان هم برخی شرکت ها افزایش قیمت محصول داده اند که باید در کدال آن را ثبت کنند مثلا قیمت آلومینیوم یا میلگرد افزایش داشته است.

برنامه جبران کمبود ورق فولادی خودروسازان

رئیس سازمان بورس در خصوص کمبود ورق فولادی برای خودروسازان پس از مشکلاتی که در جنگ اخیر برای شرکت های فولادی رخ داد، گفت: بخشی از کمبود ورق فولادی در داخل قابل تولید است بخش دیگر را هم می توانند وارد کنند؛ این مسائل به نظر می رسد ظرف دو سه هفته آینده نهایی می شود و بتوانیم در فرصت مناسب بازار را باز کنیم.

صیدی تاکید کرد: یکی از مسائلی که بر این روند تأثیر می گذارد، مشخص شدن وضعیت کشور پس از اتمام آتش بس است و باید دید آیا آتش بس تمدید می شود یا به سمت توافق اساسی می رویم یا اینکه جنگ از سر گرفته می شود که بر این اساس ظرف ۱۰ تا ۱۲ روز آینده تصمیم قطعی می گیریم.

وی ادامه داد: از سهامداران نظرسنجی کردیم و نتیجه این بود که ترجیح آنها شفافیت در حدی باشد که بازار باز شود سهامداران اصلی رفتار هیجانی ندارند که بلافاصله بعد از بازگشایی بازار، بلافاصله به فروش سهام و سبد دارایی خود اقدام کنند. چون چنین تجربه ای بعد از بازگشایی بازار پس از جنگ ۱۲ روزه را داریم. البته طبیعی است که بازگشایی بازار پس از جنگ اخیر هم تحت تأثیر فضای کلی کشور باشد.

صیدی خاطر نشان کرد: به طور معمول بورس های دنیا بعد از بازگشایی در پایان اتفاقاتی چون جنگ، تلاطم شدید دارد بازار از افراد ریسک پذیر و ریسک گریز تشکیل شده یعنی کسانی که با آرامش آن را دنبال می کنند و کسانی که رفتار هیجانی دارند طبیعی است که در یکی دو هفته پس از بازگشایی بازار حتی پس از توافق اساسی، عده ای باز هم فروش هیجانی سبد دارایی خود را داشته باشند. به این معنا که فرد سریعا سهام خود را می فروشد و پول آن را در بازارهای کم ریسک مثل سپرده بانکی سرمایه گذاری می کند تا بعد از دو ماه بازار به تعادل رسید، بار دیگر به بورس برگردد.

وی ادامه داد: اما افراد ریسک پذیر معتقدند در این شرایط باید خرید کرد چون دو ماه بعد دوباره قیمت ها افزایش می یابد. با در نظر گرفتن مجموع این شرایط، پیش بینی من این است که به جز سناریوی تصعید جنگ و تمدید آتش بس یا آتش بس با توافق، اگر بازار را باز کنیم، به دلیل ابهامی که در این شرایط داریم، بازار مقداری نوسان داشته باشد و بعد به تعادل می رسد اما در شرایط توافق نهایی، بازار زودتر به تعادل و سپس رونق می رسد.

برنامه های حمایت از سهامداران پس از بازگشایی بازار

دبیر شورای عالی بورس درباره برنامه های حمایتی از سهامداران حقیقی در شرایط بازگشایی بازار با توجه به تجربه ای که پس از بازگشایی بازار بعد از جنگ ۱۲ روزه داشتیم تصریح کرد: در این سری برنامه های متنوع تری غیر از اوراق تبعی داریم و چند ابزار جدید تعریف شده است تا کسانی که دوست دارند در بازار بمانند ولی نمی خواهند ضرر کنند و دارایی شان حفظ شود، چند مشوق طراحی شده است تا بتوانند هم به نقدینگی برسند هم دارایی آنها حفظ شود؛ همچنین بیمه سهام و ابزار اوراق تبعی را هم ارائه کرده ایم.

ماجرای ۶۰ همت کمک بانک مرکزی به بورس به کجا رسید؟

وی درباره اینکه در این دوره از مدیریت بانک مرکزی، به بازار سرمایه کمک بیشتری می شود یا در دوره مدیریت قبلی گفت: پس از بازگشایی بازار بعد از جنگ ۱۲ روزه، بانک مرکزی قرار شد ۶۰ همت به بازار سهام تزریق کند که اتفاقا همراهی خوبی با سازمان بورس در این خصوص داشت و با تزریق ۴۳ همت به بورس، بازار به تعادل رسید و نیازی به تزریق بقیه منابع نبود. من بارها از مدیریت قبلی بانک مرکزی بابت نهایت همکاری که با سازمان بورس برای حمایت از سهامداران حقیقی داشت، تشکر کردم ولی تنها نکته ای که سری قبلی پیش آمد این بود با تأخیر کمک ها رسید البته بانک های عامل بعضا با مشکل اضافه برداشت مواجه بودند وگرنه بانک مرکزی حاضر بود ۶۰ همت مصوبه شورای عالی بورس را پرداخت کند.

صیدی ادامه داد: پس از تزریق ۴۳ همت از سوی بانک ها، بازار به تعادل و سپس وارد فاز رونق شد و اتفاقا ارزش دارایی بانک ها در بورس افزایش یافت لذا با توجه به اینکه در سری قبلی بانک ها سودده شدند، در این سری با استقبال بیشتری حاضر به کمک هستند لذا هماهنگی های مربوطه انجام شده است.

برآورد خسارات وارده به شرکت های بورسی؟

رئیس سازمان بورس درباره اینکه آیا برآوردی از میزان خسارت شرکت های بورسی از جنگ تحمیلی سوم شده یا نه؟ بیان کرد: از شرکت ها خواسته ایم تا میزان خسارات را به سازمان بورس اعلام کنند؛ در این خصوص سه گروه شرکت داریم یک گروه شرکت هایی هستند که خسارت مستقیم به آنها وارد شده مانند برخی پتروشیمی ها یا برخی فولادی ها؛ گروه دوم در زنجیره تأمین هستند که به شرکت تأمین کننده اولیه یا شرکت مصرف کننده محصولات این شرکت خسارت وارد شده و به تبع آن، این شرکت ها دچار مشکل شده ان یا اینکه سهامدار اصلی این شرکت ها بوده اند؛مثلا برخی هلدینگ ها سهام شرکتی که به آن حمله هوایی شده را دارند ولی به خود هلدینگ خسارتی وارد نشده است؛ گروه سوم هم شرکت هایی هستند که از فضای کلی خسارت دیده اند. بنابراین اصلی ترین گروه خسارت دیده، شرکت هایی هستند که مستقیما آسیب دیده اند بقیه شرکت های می توانند با روش های دیگر مانند واردات یا تغییر محصول مشکلا ایجاده شده را موقتا مرتفع کنند.

صیدی خاطر نشان کرد: با دو سه شرکت بزرگ خسارت دیده جلسه داشته ایم تا سه موضوع روشن شود؛ نخست میزان خسارت وارده؛ دوم مبلغ لازم برای جایگزینی خسارات وارده و سوم عدم النفعی که در اثر توقف تولید دیده اند را برآورد و اعلام کنند.

بازار سهام طی ۱۰ تا ۱۲ روز آینده بازگشایی می شود

رئیس سازمان بورش و اوراق بهادار گفت: بنا داریم تا بازار سهام را طی ۱۰ تا ۱۲ روز آینده بازگشایی کنیم اما نماد شرکت هایی که خسارت مستقیم دیده اند، در این مرحله باز نمی شوند ولی نماد سایر شرکت ها باز می شود. همچنین نماد شرکت هایی که خسارت ندیده اند ولی ابهام اساسی دارند و نتواسته اند افشای اساسی کنند، باز نمی شود.

بازار سهام یکجا باز می شود نه مرحله ای

وی درباره اینکه بازار سهام به صورت مرحله ای باز می شود یا خیر و اینکه مثلا ابتدا گروه مواد غذایی و سپس گروه بانک ها و بعد از آن سایر گروه ها به تدریج به بازار می پیوندند یا نه؟ اضافه کرد: ما خودمان هم روی ایده بازگشایی مرحله ای کار کردیم ولی اشکال این ایده این است که اگرچه امکان پذیر است اما عوارض سنگین تری از بازگشایی یکجای بازار دارد چون معاملات بازار سهام باید در فضای منصفانه عادلانه باشد.

صیدی توضیح داد: وقتی یک سرمایه گذار در سبد خود از هر گروه سهم در سبد سهام خود دارد ولی فقط مثلا نمادهای گروه بانکی باز می شود اما از سایر گروه ها خبری نیست، می گوید من می خواستم سهم بانکی را نگه دارم ولی سهم نمادهای فلزی را بفروشم لذا دچار مشکل شده ام بنابراین سعی می کنیم بازار به صورت متنوع باز شود تا افراد تصمیم بگیرند چه سهمی را نگه دارند و چه سهمی را بفروشند.

نقدشوندگی بهتر است یا شفافیت؟

دبیر شورای عالی بورس درباره اینکه برای سازمان بورس نقدشوندگی در اولویت است یا شفافیت بازار؟ اظهار داشت: هر دو موضوع برای تداوم فعالیت بازار سهام لازم است وقتی می گوییم بازار باید کارآ باشد، یعنی باید شفافیت داشته باشیم، بدون شفافیت بازار اصلا کارآیی ندارد؛ از سوی دیگر بحث صیانت از حقوق سهامدار است یکی از نمودهای عینی صیانت از حقوق سهامدار، نقدشوندگی سهم است بنابراین نمی توانیم یکی را فدای دیگری کنیم.

وی افزود: هنر متولی بازار باید این باشد تا میان این نقدشوندگی و شفافیت توازن ایجاد کند لذا در حال حاضر دنبال افشای حداکثری نیستیم چون اساسا امکان پذیر نیست چون وقتی شفافیت یک پله از افشای اساسی پایین تر باشد، سهامدار باز هم می تواند به تصویری از آینده برسد اما در عوض نقدشوندگی سبد سهام سرمایه گذار محقق می شود.

صندوق های حمایتی تثبیت و توسعه آماده بازگشایی بازار

صیدی در خصوص آمادگی صندوق های توسعه و تثبیت بازار سرمایه برای پس از بازگشایی بازار و حمایت از سهامدار گفت: فلسفه وجودی این دو صندوق، ایفای نقش حمایتی است؛ قرار است هم خود صندوق ها به صورت مستقیم و هم با کمک بانک ها به صورت خرید سهام و حمایت غیر مستقیم، وارد بازار شوند؛ هم خود صندوق ها منابع دارند و هم مقداری تجهیز خواهند شد.

وی ادامه داد: در زمستان سال گذشته دو اتفاق خوبی رخ داد یکی برداشتن حجم مبنا بود و دیگری راه انداز بازار TAL که معاملات بعد از اتمام بازار بود که به ارتقای عدالت در بورس کمک زیادی کرد. لذا این صندوق توسعه و تثبیت قرار است در بازگشایی جدید، عمدتا روی معاملات TAL کار کنند تا افراد با آگاهی بیشتر نسبت به خرید سهم های مورد نظر اقدام کنند.

دامنه نوسان ۳ درصدی باقی می ماند؟

دبیر شورای عالی بورس درباره حذف یا ابقای دامنه نوسان در دوره بازگشایی بازار در پساجنگ سوم بیان کرد: روی این موضوع در حال کار کردن هستیم؛ دو نظر کلی وجود دارد یکی اینکه بازار فعلا به دامنه نوسان ۳ درصد عادت کرده و این دامنه را نگه داریم یک نظر این است که اجازه دهیم چند روز دامنه نوسان نباشد. هر یک از این دو نظریه یک سری عوارض و یک سری منافع دارند. چند مدل و آثار هر کدام را بررسی کرده ایم که شامل دامنه نوسان ۳ درصدی، افزایش آن به ۵ یا ۱۰ درصد یا کلا برداشتن دامنه نوسان (دامنه نوسان باز) می شود وقتی من وارد سازمان بورس شدم، دامنه نوسان ۳ درصد بود که چند بار تلاش کردیم تا آن را تغییر دهیم اما هر بار یک اتفاق رخ داد که مانع انجام شد. بنابراین نهایتا هر سناریویی که کمترین آسیب و بیشترین مدیریت ریسک را داشته باشد، اجرایی خواهیم کرد