والدین بخوانند/ موبایل چه بلایی بر سر مغز کودکان میآورد؟
آیا گسترش افسارگسیخته استفاده از گجتهای هوشمند در میان کودکان ایرانی به بهای تضعیف ساختارهای عصبی، کاهش تمرکز، اختلال در رشد زبانی و اجتماعی، افت کیفیت خواب و افزایش اضطراب و افسردگی تمام شده است؟ و اگر چنین است این تغییرات چگونه در حال بازتعریف شیوه یادگیری، کنشگری اجتماعی و سلامت روان نسل آیندهاند و چه مسئولیتها و راهکارهایی پیشروی خانوادهها، نظام آموزشی و سیاستگذاران قرار دارد؟ پژوهشگر ایرنا در گزارش پیشِرو با اسفاده از پژوهشهای انجام شده به بررسی این مسائل میپردازد.
طبق پیماننامه حقوق کودک، سن کودکان از تولد تا ۱۸ سالگی گزارش شده است. بر این اساس هر فردی که در این طیف سنی قرار داشته باشد، کودک محسوب میشود. آمارها نشان میدهند کودکان ایرانی روزانه به طور متوسط چهار ساعت و ۲۰ دقیقه با گجتهای هوشمند سرگرم هستند. یعنی ۶۵ روز کامل در سال. این اتصال دائمی در حال تغییر ساختار فیزیکی مغز در حال رشد آنهاست.
مدارهای عصبی که باید برای تمرکز عمیق، خلاقیت، کنترل هیجانات و توانایی حل مسئله شکل بگیرند در حال بازنویسی برای پاسخ سریع به نوتیفیکیشنها و محتوای پرشتاب هستند. در چنین شرایطی انجام و یا بهتر است بگوییم تحمل پروسههای طولانی مانند یادگیری، مطالعه و آموزش برای آنها به فرایندی رنج آور تبدیل شده و به دنبال پاسخی سریع جالب و همراه با هیجانات کافی هستند.
پیش از همگانی شدن دسترسی اینترنت و فضای مجازی، زیست کودکان روند طبیعی خود را طی میکرد. آنها ساعتی از روز را مشغول مهارتورزی و کشف دنیای درون خود از طریق ارتباط با سایر دوستان خود و همچنین بازی بودند و خوردن یک میان وعده روزانه و دیدن کارتون مورد علاقهشان بهترین قسمت روزمره محسوب میشد و در نهایت خوابی عمیق در ابتدای شب. اما با مجازی شدن بازیها و دوستان نه تنها روزمره بلکه سیستم عملکردی مغز کودکان دستخوش تغییرات جدیدی قرار گرفت. فضای مجازی با ایجاد دوپامین غیر ماندگار در کودکان باعث اختلال در سیستم احساسی آنها نیز میشود و همین امر موجب اعتیاد و وابستگی آنان به گجتهای هوشمند شده است.
یافتههای علمی متعدد نشان میدهد که افزایش زمان قرار گرفتن کودکان در معرض صفحهنمایش با تأخیر در رشد زبان و مهارتهای اجتماعی مرتبط است. بررسی نظاممند مطالعات متعددی که ارتباط بین استفاده از گجتها و مهارتهای زبانی و ارتباطی را بررسی کردهاند، نشان میدهد که زمان طولانیتر مواجهه با صفحهنمایش در کودکان نوپا با دامنه واژگان کمتر و تأخیر در کسب مهارتهای ارتباطی همراه است. برای مثال مرور نظاممند شواهد نشان داده است که استفادهٔ طولانی از صفحه نمایش در ۲ سال اول زندگی با مهارتهای ضعیفتر در واژگان و درک ارتباطی مرتبط است و میتواند رشد زبان و ارتباط اجتماعی را تحت تأثیر قرار دهد.
بخش سایتخوان، صرفا بازتابدهنده اخبار رسانههای رسمی کشور است.
