اخبار خبرهای روزنامه دنیای اقتصاد

در تحلیل ریشه‌های تورم در اقتصاد ایران، تمرکز صرف بر متغیرهای کلاسیک مانند نقدینگی و کسری بودجه، تصویری ناقص ارائه می‌دهد. واقعیت این است که بخش قابل‌توجهی از فرآیند تورمی، پیش از وقوع هر شوک واقعی، در ذهنیت جمعی فعالان اقتصادی شکل می‌گیرد و تقویت می‌شود. این پدیده، که تحت عنوان «انتظارات تورمی» شناخته می‌شود، به پیش‌بینی خانوارها و بنگاه‌ها از نرخ افزایش قیمت‌ها در آینده اشاره دارد و در اقتصادهایی با سابقه بی‌ثباتی، نقشی تعیین‌کننده و پررنگ‌تر ایفا می‌کند. تاکید بر نقش محوری انتظارات تورمی به معنای نادیده گرفتن ریشه‌های بنیادی تورم در اقتصاد ایران نیست. عوامل ساختاری مانند رشد بی‌رویه نقدینگی، کسری بودجه مزمن دولت، وابستگی به درآمدهای نفتی، تحریم‌های خارجی و اختلال در زنجیره تامین، همگی به عنوان شوک‌های اولیه و محرک‌های اصلی تورم عمل می‌کنند.

تورم در اقتصاد ایران نه فقط یک پدیده پولی است که به یک مساله روانی و اجتماعی تبدیل شده است. شاید بارها شنیده‌ایم که «مردم انتظار گرانی دارند» و همین انتظار، خودش باعث گرانی می‌شود. اما این گزاره چقدر از نظر علمی معتبر است؟ چرا در ایران خبر افزایش قیمت بنزین یا نوسان دلار، سریع‌تر از خود رویداد به بازارها شوک وارد می‌کند؟ در این گزارش به این سوال‌ها جواب می‌دهیم.

عرضه اینترنت بدون فیلتر با سیم‌کارت «پرو» در کشور کلید خورده که تنها برای کسب‌وکارها و با قیمت ۲‌میلیون تومان در دسترس است. این اقدام، به اینترنت طبقاتی رسمیت می‌بخشد و دسترسی آزاد مردم را محدود و تبعیض دیجیتال را تشدید می‌کند.

دنیای اقتصاد: در ژوئیه ۲۰۲۵، استارت‌آپ هوش مصنوعی مستقر در سان‌فرانسیسکو، آنتروپیک، قراردادی به ارزش ۲۰۰‌میلیون دلار با پنتاگون امضا کرد تا فناوری‌های پیشرفته هوش مصنوعی خود را در اختیار ارتش ایالات‌متحده قرار دهد. بر اساس این توافق، مدل کلاود این شرکت قرار بود در سامانه‌های طبقه‌بندی‌شده نظامی مستقر شود؛ جایی که به‌عنوان یکی از پیشرفته‌ترین پلتفرم‌های موجود شناخته می‌شد.

دنیای اقتصاد: شرکت متا قراردادی چند‌میلیارد‌دلاری چند‌ساله با گوگل امضا کرده است تا چیپ‌های هوش مصنوعی (TPU) گوگل را اجاره کند و از آنها برای توسعه مدل‌های جدید هوش مصنوعی استفاده کند. به نقل از رویترز، این قرارداد در بحبوحه افزایش سرمایه‌گذاری شرکت‌های فناوری در زیرساخت‌های هوش مصنوعی و رقابت با انویدیا شکل گرفته است. دو شرکت از اظهارنظر رسمی در این باره خودداری کرده‌اند.

در اقتصاد سیاسی انرژی، آنچه کشورها می‌گویند اغلب کمتر از آنچه انجام می‌دهند اهمیت دارد. درحالی‌که تنش‌های ژئوپلیتیک خاورمیانه، جنگ غزه، فشار افکار عمومی جهان اسلام و محدودیت‌های رسمی تجاری علیه اسرائیل در صدر اخبار قرار دارند، در لایه‌ای کمتر دیده‌شده، جریان نفت آذربایجان به اسرائیل به یکی از ستون‌های واقعی امنیت انرژی تل‌آویو تبدیل‌شده است. این همکاری، نمونه‌ای شاخص از آن چیزی است که می‌توان آن را «ائتلاف‌های سایه در ژئواکونومی انرژی» نامید: اتحادهایی غیررسمی؛ اما کارآمد که در عمل توازن قدرت منطقه‌ای را بازتعریف می‌کنند.

دنیای اقتصاد - هادی سلگی : صنعت پتروشیمی ایران در بهمن ۱۴۰۴ به نقطه‌ای نمادین رسیده است: عبور از مرز ۱۰۰‌میلیون تن ظرفیت نصب‌شده. اما در پس این عدد پرزرق‌وبرق، واقعیتی نگران‌کننده نهفته است که لزوم یک چرخش استراتژیک را بیش از هر زمان دیگری گوشزد می‌کند. سال‌ها اتکا به مدل توسعه «گازمحور»، صنعت پتروشیمی را در تله‌ای گرفتار کرده که از یک سو با ناترازی شدید گاز در زمستان و از سوی دیگر با تولید انبوه محصولات نیمه‌خام و فاقد ارزش افزوده بالا روبه‌روست. بر اساس داده‌های موجود، ناترازی گاز در ایران به مرز ۳۰۰‌میلیون مترمکعب در روز رسیده است. این یعنی پتروشیمی‌های گازی (به‌ویژه واحدهای متانولی و اوره) که پیشران‌های اصلی ظرفیت ۱۰۰‌میلیون تنی فعلی هستند، هر سال بیش از ۲ تا ۳ ماه با قطعی خوراک مواجه می‌شوند.

مقام‌های اتحادیه اروپا از پیشنهاد کمیسیون اروپا برای ممنوعیت دائم واردات نفت روسیه خبر دادند. به گزارش شانا به نقل از رویترز، به گفته مقام‌های اتحادیه اروپا، کمیسیون اروپا در روز ۱۵ آوریل (۲۶ فروردین ۱۴۰۵)، سه روز پس از انتخابات پارلمانی مجارستان، پیشنهادی قانونی برای ممنوعیت دائمی واردات نفت روسیه ارائه خواهد کرد. دو مقام اتحادیه اروپا در گفت‌وگو با رویترز بیان کردند که این زمان‌بندی به‌منظور جلوگیری از تبدیل‌شدن ممنوعیت واردات نفت روسیه به عاملی مهم در مبارزات انتخاباتی مجارستان طراحی شده است.

مسابقات هفته بیست‌وسوم لیگ برتر فوتبال ایران، امشب با برگزاری دو دیدار ادامه می‌یابد. در این چارچوب، ابتدا از ساعت ۱۸:۴۵ مس رفسنجان به مصاف آلومینیوم اراک خواهد رفت و سپس از ساعت ۱۹:۱۵ ذوب‌آهن در اصفهان از پرسپولیس پذیرایی می‌کند.

قرعه‌کشی مرحله یک‌هشتم نهایی لیگ قهرمانان اروپا و تعیین مسیر تیم‌ها تا فینال مجارستان روز گذشته در مقر یوفا با حضور چهره‌ای آشنا برگزار شد و ایوان راکیتیچ قهرمان اروپا با بارسلونا در فینال ۲۰۱۵ برلین و فاتح لیگ اروپا با سویا در سال‌های ۲۰۱۴ و ۲۰۲۳، مسوول بیرون آوردن گوی‌ها بود. لبخند او زمانی پررنگ‌تر شد که مشخص شد پاری‌سن‌ژرمن در مسیر احتمالی بارسا تا فینال بوداپست قرار نگرفته است؛ مسیری که حالا برای آبی‌اناری‌ها هموارتر از سناریوهای دیگر به نظر می‌رسد.

دنیای اقتصاد: رسانه اماراتی سدد در خبری مدعی شد یکی از باشگاه‌های اماراتی وارد مذاکرات پیشرفته برای جذب ریکاردو ساپینتو ۵۳ ساله سرمربی پیشین باشگاه استقلال تهران شده است. ساپینتو پس از شکست استقلال برابر الحسین اردن و حذف از رقابت‌های آسیایی از سمت خود برکنار شد. این تصمیم در شرایطی گرفته شد که آبی‌ها با یک بازی کمتر تنها یک امتیاز با صدر جدول فاصله داشتند، اما نارضایتی مدیران از نتایج آسیایی و فضای ایجاد شده پیرامون تیم، در نهایت به قطع همکاری انجامید.

دنیای اقتصاد: در روزهای اخیر بعضی رسانه‌ها نوشتند که جواد نکونام پیش از انتخاب سهراب بختیاری‌زاده به‌عنوان سرمربی استقلال تلاش کرده به نیمکت آبی‌ها برگردد. در همین راستا نکونام به تسنیم گفت: «بارها گفته‌ام که پس از جدایی از تیم محبوبم، درحالی‌که حرف‌های زیادی هم برای گفتن داشتم، تصمیم گرفتم با سکوت به آرامش استقلال کمک کنم، اما متاسفانه برخی از جریان‌های حاکم در مدیریت این باشگاه هنوز هم اهداف شخصی‌شان بر منافع استقلال اولویت دارد.

دنیای اقتصاد: در شروع هفته بیست و سوم لیگ برتر، تراکتور در خانه با یک گل از سد گل‌گهر عبور کرد تا پیش از انجام دیدارهای دیروز با ۳۹ امتیاز به صدر جدول تکیه بزند. تبریزی‌ها روز دوشنبه ۱۱ اسفند در دیدار رفت مرحله یک‌هشتم نهایی لیگ نخبگان آسیا مهمان الشباب الاهلی امارات هستند و سپس طبق برنامه قبلی باید ۱۵ اسفند با پرسپولیس دیدار می‌کردند که این مسابقه به علت فشردگی بازی‌های سرخ‌پوشان به تعویق افتاد.

مدیرعامل شرکت پتروشیمی جم‌پیلن گفت: این شرکت در سال‌۱۴۰۴ با ثبت رکوردهای تازه در تولید، فروش و سودآوری، نام خود را به‌عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده پلی‌پروپیلن ایران مطرح کرد. حسین بارگاهی با بیان اینکه این موفقیت‌ها حاصل تلاش شبانه‌روزی کارکنان و برنامه‌ریزی دقیق است، یادآورشد: پتروشیمی جم‌پیلن که یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان مواد پلیمری در کشور به‌حساب می‌آید، سال‌۱۴۰۴ را با دستاوردهای کم‌نظیری پشت‌سر گذاشت. بارگاهی تصریح کرد: بر اساس آمار جم‌پیلن توانسته بیش از ۲۲۰‌هزار‌تن انواع پلی‌پروپیلن تولید کند که این مقدار، ۲۸‌درصد از کل بازار ایران را دربر می‌گیرد.

مایکروسافت اعلام کرده‌است؛ در سال‌۲۰۲۵، موفق به تامین ۱۰۰‌درصد مصرف برق جهانی خود از منابع تجدیدپذیر شده‌است. این دستاورد ۱۳ سال ‌پس از نخستین قرارداد خرید برق ۱۱۰‌مگاواتی این شرکت در تگزاس حاصل‌شده و بخشی از برنامه بلندپروازانه مایکروسافت برای دستیابی به کربن منفی تا سال‌۲۰۳۰ به‌شمار می‌رود. این موفقیت در حالی محقق‌شده که تقاضای انرژی برای مراکز داده و فناوری‌های مبتنی بر هوش‌مصنوعی به‌طور مداوم در حال افزایش است و فشار زیادی بر شبکه‌های برق جهانی وارد می‌کند. تامین برق پایدار این شرکت عمدتا از طریق قراردادهای بلندمدت خرید برق(PPA) انجام شده‌است. این قراردادها علاوه‌بر تضمین برق پایدار و قابل‌پیش‌بینی برای مایکروسافت، امکان تامین مالی پروژه‌های جدید انرژی تجدیدپذیر را نیز فراهم می‌کنند. تاکنون مایکروسافت قراردادهایی برای ۴۰ گیگاوات ظرفیت جدید در ۲۶ کشور منعقد کرده که ۱۹‌گیگاوات آن هم‌اکنون به شبکه برق متصل است و باقی ظرفیت طی پنج سال‌آینده به بهره‌برداری خواهد رسید. این اقدامات باعث کاهش حدود ۲۵‌میلیون‌تن دی‌اکسید‌کربن از انتشارهای سطح ۲ شرکت شده‌است.

اولین نیروگاه برق زمین‌گرمایی عمیق بریتانیا در کرن‌وال، به بهره‌برداری رسید. این پروژه که سال‌ها در دست توسعه بود، نه‌تنها منبع پایداری برای تولید برق تجدیدپذیر است، بلکه منبع قابل‌توجهی از لیتیوم برای باتری خودروهای الکتریکی نیز فراهم می‌کند.

بازار طلا و سکه در اقتصاد ایران، همواره به‌مثابه دماسنجی بی‌نهایت حساس عمل کرده‌است؛ دماسنجی که نه‌تنها تب‌وتاب متغیرهای پولی و مالی داخلی را با دقتی بالا بازتاب می‌دهد، بلکه در سال‌های اخیر به شکل فزاینده‌ای تحت‌تاثیر تکانه‌های اقتصاد جهانی و ژئوپلیتیک بین‌المللی قرارگرفته‌است. تحلیل رفتار این فلز زرد و پیش‌بینی مسیر آینده آن، بدون درک هم‌زمان، عمیق و هموزن از دو پیشران اصلی یعنی «اونس جهانی» و «نرخ برابری دلار در بازار ارز تهران» عملا به بیراهه رفتن و تقلیل یک سیستم پیچیده به متغیرهای ساده‌انگارانه است.

رئیس هیات‌عامل ایمیدرو چهارمین نشست همفکری با روسای پیشین این سازمان را برگزار کرد. محور این نشست به اقدامات و برنامه‌های حوزه اکتشاف اختصاص داشت. به گزارش روابط‌عمومی ایمیدرو، محمد‌مسعود سمیعی‌نژاد در ادامه سلسله نشست‌هایی با روسای پیشین این سازمان، هفته گذشته چهارمین جلسه را با توجه به ضرورت توجه به توسعه‌های آتی و تامین خوراک کارخانه‌های فرآوری، به ادامه مباحث مربوط به بخش اکتشاف اختصاص داد.

رمان «آخرین شب دیکتاتور» نوشته یاسمینا خضرا با ترجمه زینب کاظم‌خواه منتشر شد. «آخرین شب دیکتاتور» روایت چند ساعت آخر از زندگی معمر قذافی را در قالب رمان به تصویر می‌کشد و تاملی عمیق درباره ماهیت قدرت و سرنوشت محتوم آن دارد.

نمایشگاه مجسمه‌ با عنوان خرگوش/The Rabbit اثر نیکزاد نجومی در گالری «باشگاه» برپاست. این نمایشگاه با نمایش در امتداد منطق بصری این هنرمند در بستری متفاوت شکل گرفته، و تجربه‌ای نو را برای مخاطب از جهان نجومی، پدیدار می‌کند. همچنین یادداشت‌هایی درباره‌ نیکزاد نجومی به همراه تصاویری از او در این نمایشگاه ارائه می‌شود.

طبق گفته کارگردان «مرد عنکبوتی» شرط چین برای اکران «مرد عنکبوتی: راهی به خانه نیست» حذف مجسمه آزادی از سکانس پایانی فیلم بوده است. «مرد عنکبوتی: راهی به خانه نیست» سال ۲۰۲۱ اکران شد و به فروش چشم‌گیر ۱.۹‌میلیارد دلار در گیشه جهانی دست پیدا کرد. تام راثمن، مدیرعامل سونی پیکچرز، به تازگی در برنامه «شهر» با مت بلونی، درباره این رقم صحبت کرد و گفت: نرسیدن «راهی به خانه نیست» به دلیل نرسیدن به ۲‌میلیارد دلار من را عصبانی می‌کند. دلیلش چه بود؟ چین!

فیلم «پیوندهایی که ما را به هم متصل می‌کنند» ساخته کارین تاردیو در پنجاه‌ویکمین دوره جوایز سزار که از آن به عنوان اسکار سینمای فرانسه یاد می‌کنند درخشید و عنوان بهترین فیلم را از آن خود کرد. این فیلم نخستین‌بار در سال ۲۰۲۴ در بخش «افق‌ها» جشنواره فیلم ونیز به نمایش درآمد و والریا برونی تدسکی در آن نقش زنی را بازی می‌کند که به شکلی غیرمنتظره با یک پدر جوان و فرزندانش پیوندی عاطفی برقرار می‌کند. این اثر همچنین جوایز بهترین فیلم‌نامه اقتباسی و بهترین بازیگر نقش مکمل زن را برای ویمالا پونس به دست آورد.

سعید اویسی، بازیگر و نویسنده ایرانی، در ۸۲ سالگی در سوئد درگذشت. اویسی متولد ۱۳۲۲ در تهران، فعالیت هنری خود را با «گروه هنر ملی» آغاز کرد و سپس در گروه نمایشی که پیتر بروک برای اجرای نمایش در «جشن هنر شیراز» تشکیل داده بود، همکاری داشت. اویسی بعدها به «کارگاه نمایش» به سرپرستی آربی آوانسیان پیوست.

انتخاب دونالد ترامپ برای تصدی ریاست فدرال‌رزرو در ماه مه، عمیقا با دغدغه کژمنشی گره خورده است. او هراس دارد که انبساط ترازنامه بانک مرکزی، محرکی برای رفتارهای پرخطر شبکه بانکی باشد، حباب قیمت دارایی‌ها را متورم سازد و بستر ولخرجی‌های مالی دولت را فراهم آورد. با وجود آنکه کژمنشی یک دغدغه کاملا منطقی در اقتصاد کلان به شمار می‌رود، خطر فروپاشی کامل سیستم مالی نیز وزنه‌ای هم‌سنگ آن دارد.

بر اساس تازه‌ترین آمار بانک‌مرکزی، تا پایان بهمن ۱۴۰۴، شبکه بانکی بیش از ۲۰۰‌همت وام ازدواج و ۴۶‌همت وام فرزندآوری پرداخت کرده‌است، با این‌حال شواهد نشان می‌دهد؛ صف طولانی متقاضیان نه‌تنها کوتاه نشده، بلکه روزبه‌روز در حال افزایش است. این وضعیت در زمینه وام فرزندآوری نیز صدق می‌کند و در مجموع، بیش از یک‌میلیون نفر هنوز در انتظار دریافت تسهیلات تکلیفی هستند. بر اساس برآوردها، شبکه بانکی برای پاسخ به نیاز متقاضیان تا پایان سال‌جاری به حدود ۲۰۰‌همت منابع نیاز داشت. از این میزان، طی بازه دی تا بهمن ماه تنها حدود ۲۰‌همت وام فرزندآوری و ازدواج پرداخت شده‌ و همچنان حدود ۱۸۰‌همت منابع باقی‌مانده‌است. با توجه به حجم بالای متقاضیان یعنی بیش از یک‌میلیون نفر، تامین و پرداخت این رقم در عرض چند ماه، بعید به‌نظر می‌رسد.

اگر بیمه فقط برای روز حادثه است، پس چرا در روزهای عادی زندگی نقشی ندارد؟ صنعت بیمه ایران سال‌هاست بر روایت جبران خسارت تکیه کرده؛ روایتی که بیمه را به لحظه بحران تقلیل می‌دهد و آن را صرفا به‌عنوان چتر نجات پس از فاجعه معرفی می‌کند، اما در اقتصاد بی‌ثبات امروز که نااطمینانی به بخشی از زندگی روزمره تبدیل شده و اعتماد بلندمدت دچار فرسایش است، این تعریف دیگر پاسخگو نیست. بیمه نمی‌تواند فقط پرداخت‌کننده خسارت باشد؛ باید به ابزاری برای مدیریت ریسک، پیش‌بینی آینده و تقویت احساس کنترل در جامعه تبدیل شود. اکنون زمان آن رسیده‌است که تعریف بیمه، نه در سطح شعار، بلکه در سطح تجربه و کارکرد، مورد بازنگری جدی قرار گیرد. در راستای این بحث باید به گفتمان احمد عطارزاده؛ فعال اقتصاد دیجیتال و همچنین وحید نوبهار؛ مشاور مدیرعامل بانک دی نگاهی انداخت.

در سه یادداشت گذشته، مسیر بحث از یک‌ سوءتفاهم ساده آغاز شد: اینکه «بیمه در بورس» را به‌جای یک صنعت مالی، به ابزار حمایت از بازار تقلیل می‌دهیم. سپس دیدیم که در تجربه جهانی، صنعت بیمه خود موضوع سرمایه‌گذاری است و حتی در سطوح پیشرفته‌تر، خود ریسک به دارایی قابل‌معامله تبدیل می‌شود، اما اکنون پرسش اصلی جای دیگری است: چرا چنین پیوندی میان بیمه و بازار سرمایه در ایران شکل نگرفته‌است؟

چرا رفتار دونالد ترامپ در روزهای اخیر مورد نقد کارشناسان و مقامات آمریکایی قرار گرفته است؟ او با حمایت ۵۰۰‌میلیون دلاری امارات قصد دارد بانک کریپتویی خانوادگی‌اش، WLFI را راه‌اندازی کند؛ اقدامی که نه تنها بازار کریپتو را تکان داده، بلکه نگرانی‌های جدی درباره امنیت ملی آمریکا و نفوذ سرمایه خارجی ایجاد کرده است. اکنون پرونده WLFI در مرکز تقاطع سیاست، فناوری و سرمایه‌گذاری خصوصی قرار گرفته و همه نگاه‌ها به سناتورها و ناظران بین‌المللی دوخته شده است.

دنیای اقتصاد: کمیته امنیت ملی بریتانیا هشدار داده است که انتخابات این کشور در معرض خطر دخالت پول خارجی است و از دولت خواسته تا پیش از وضع ضوابط سخت‌گیرانه‌تر، کمک‌های سیاسی با ارز دیجیتال را به طور موقت ممنوع کند. رئیس کمیته، مت وستِرن که ریاست کمیته‌ای از نمایندگان و اعضای اعیان را بر عهده دارد، در نامه‌ای به استیو رید، وزیر کابینه مسوول امور مالی انتخابات، خواستار توقف فوری پذیرش کمک‌های کریپتویی شد. به گفته او، قبل از آنکه خطرات مرتبط با منابع مالی و شفافیت آنها بررسی و مدیریت شود، نباید هیچ حزب سیاسی کمک‌های دیجیتال دریافت کند.