سقوط آزاد قیمت نفت
در مقایسه با آنچه در آغاز روز در آمریکا محتمل به نظر میرسید، این خبر بسیار مثبتی بود و بازار نفت نیز متناسب با آن واکنش نشان داد. اگر این رویدادها را در چارچوبی تازهتر بررسی کنیم، این بزرگترین کاهش روزانه قیمت نفت وست تگزاس اینترمدیت از زمان همهگیری کرونا تاکنون بوده است. اگر به عقبتر بازگردیم، بازار این تحول را بهعنوان رویدادی واقعا تاریخی قیمتگذاری میکند.
اینها ۱۰ مورد از بزرگترین کاهشهای روزانه قرارداد نفت برنت از سال ۱۹۹۰ تاکنون هستند. تنها دو سقوط، در جریان آشوبهای ناشی از کووید-۱۹ در سال ۲۰۲۰ و در ژانویه ۱۹۹۱، زمانی که نیروهای ائتلاف در چارچوب عملیات «توفان صحرا» وارد کویت شدند، شدیدتر از این بودهاند. دلگرمکننده است که شوک نفتی این بار به شکلی رضایتبخش برای جهان سرمایهداری حلوفصل شده است، نه مانند جنگ یومکیپور در سال ۱۹۷۳ و تحریم فاجعهباری که پس از آن رخ داد. زمانی که صدام حسین در سالهای ۱۹۹۰–۱۹۹۱ به کویت حمله کرد و سپس توسط نیروهای تحت رهبری آمریکا بیرون رانده شد، قیمت نفت بیش از دو برابر شد و سپس در کمتر از ۱۲ ماه به سطح اولیه بازگشت. تاکنون، این شوک مسیر تقریبا مشابهی را طی کرده است. واکنش اولیه بازار، آتشبس را بهعنوان لحظهای مشابه آغاز عملیات «توفان صحرا» تلقی میکند؛ زمانی که ناگهان چشمانداز حلوفصل روشن شد. اگر چنین شود، این بار این روند سریعتر رخ داده و جهان را از تجربه افراطهای بحران کویت مصون نگه داشته است.
اکنون پرسشهای جدید مطرح میشوند. تنگه هرمز همچنان مهمترین مساله است: آیا ایران واقعا اجازه عبور کشتیها را خواهد داد، و اگر موفق شود عوارضی وضع کند، آیا این امر میتواند نوعی ملیسازی عملی این آبراه را مشروعیت ببخشد؟ اگر چنین باشد، ممکن است بهعنوان یک «پیروزی» برای آمریکا تعبیر شود که آبرو را حفظ میکند، اما در عین حال روند عقبنشینی از جهانیسازی بهسوی حوزههای نفوذ را تسریع خواهد کرد. و آیا شرایطی وجود دارد که هر دو طرف بتوانند بر سر آن توافق کنند؟ ایران نمیخواهد این وضعیت دوباره تکرار شود و خواهان تضمینهایی در برابر حملات آینده از سوی آمریکا یا اسرائیل است. دستیابی به چنین تضمینهایی دشوار خواهد بود. آیا ایران میتواند با رفع تحریمها دوباره وارد اقتصاد جهانی شود؟ چه کسی هزینه خسارتها را پرداخت خواهد کرد؟ آیا حکومت برنامه هستهای خود را کنار خواهد گذاشت، و چگونه میتوان این موضوع را نظارت و تضمین کرد؟ در ۲۴ ساعت آینده، درحالیکه بازارها فرصت واکنش به این خبر را پیدا میکنند، بگذارید اوضاع خوب پیش برود. دیروز هیچ تمدنی به پایان نرسید.
* بلومبرگ
