پول نفت ونزوئلا کجاست؟

به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد-محمد امین مکرمی؛ در حالی که آمریکا پس از تغییرات سیاسی در ونزوئلا کنترل فروش نفت این کشور را در دست گرفته، سرنوشت میلیاردها دلار درآمد حاصل از صادرات نفت به یکی از مهم‌ترین پرسش‌های اقتصاد و سیاست جهان تبدیل شده است. واشنگتن می‌گوید این منابع برای کمک به مردم ونزوئلا و بازسازی اقتصاد این کشور مدیریت می‌شود، اما نبود گزارش‌های شفاف و اختلاف در اظهارات مقام‌های آمریکایی، تردیدهای زیادی درباره محل هزینه‌کرد این پول‌ها ایجاد کرده است؛ موضوعی که اکنون حتی به کنگره آمریکا نیز کشیده شده است.

براساس گزارش فایننشال تایمز، دولت دونالد ترامپ از ابتدای سال میلادی تاکنون بیش از ۱۳ میلیارد دلار درآمد از محل فروش نفت ونزوئلا جمع‌آوری کرده است؛ رقمی که بر پایه محاسبات این روزنامه از داده‌های صادرات نفت و قیمت محموله‌های نفتی برآورد شده است. با وجود اهمیت این مبلغ، دولت آمریکا تاکنون توضیح روشنی درباره محل نگهداری یا نحوه هزینه‌کرد این منابع ارائه نکرده و همین موضوع به افزایش انتقادها دامن زده است.

این وضعیت پس از آن آغاز شد که آمریکا در ماه ژانویه کنترل صادرات نفت ونزوئلا را در اختیار گرفت و همزمان بخشی از تحریم‌های نفتی را تعلیق کرد. انتظار می‌رفت این تصمیم، با افزایش درآمدهای نفتی، اقتصاد بحران‌زده ونزوئلا را احیا کند. نفت حدود یک‌چهارم تولید ناخالص داخلی این کشور را تشکیل می‌دهد و هرگونه افزایش درآمدهای نفتی می‌تواند نقش مهمی در بهبود شرایط اقتصادی ایفا کند.

با این حال، شش ماه پس از اجرای این سیاست، نشانه‌های رونق اقتصادی بسیار محدود بوده است. بسیاری از اقتصاددانان معتقدند اگر همه درآمدهای نفتی به دولت ونزوئلا منتقل شده بود، رشد اقتصادی این کشور باید بسیار بیشتر از سطح فعلی می‌بود. آمارهای رسمی نیز نشان می‌دهد اقتصاد ونزوئلا در سه‌ماهه نخست سال تنها ۵/ ۲ درصد رشد کرده که پایین‌ترین نرخ رشد در حدود پنج سال گذشته به شمار می‌رود.

یکی از دلایل اصلی این تردیدها، تناقض در مواضع مقام‌های آمریکایی است. در حالی که فرمان اجرایی اولیه دولت آمریکا تاکید می‌کرد درآمدهای نفتی صرفا به صورت امانی نزد دولت آمریکا نگهداری می‌شود و متعلق به دولت ونزوئلا است، اظهارات بعدی مقام‌های آمریکایی تصویر متفاوتی ارائه داد. دونالد ترامپ در سخنرانی‌های خود اعلام کرد آمریکا از نفت ونزوئلا درآمد قابل توجهی به دست آورده و حتی هزینه عملیات نظامی را چندین برابر جبران کرده است.

در مقابل، وزارت انرژی آمریکا اعلام کرده است این منابع هم به نفع مردم آمریکا و هم مردم ونزوئلا هزینه خواهد شد. وزارت خارجه نیز می‌گوید میلیاردها دلار به اقتصاد ونزوئلا تزریق شده و فرآیند نظارت مالی برای جلوگیری از سوءاستفاده در حال انجام است. با این حال، تاکنون هیچ گزارش عمومی و مستندی درباره میزان دقیق انتقال منابع یا نحوه توزیع آنها منتشر نشده است.

ابهام موجود باعث شده حتی برخی نمایندگان جمهوری‌خواه نیز خواستار انتشار اطلاعات شوند. آنها معتقدند با توجه به حجم بالای منابع مالی، شفافیت درباره محل هزینه‌کرد این پول‌ها ضروری است. نمایندگان دموکرات نیز دولت را متهم می‌کنند که کنگره را از جزئیات این حساب‌ها بی‌اطلاع نگه داشته است و تاکنون وعده ارائه گزارش‌های دوره‌ای عملی نشده است.

بررسی‌های فایننشال تایمز نشان می‌دهد دولت ونزوئلا نیز سامانه‌ای برای اطلاع‌رسانی درباره درآمدهای نفتی ایجاد کرده، اما تاکنون تنها یک انتقال ۳۰۰ میلیون دلاری در آن ثبت شده است. این رقم فاصله بسیار زیادی با درآمد برآوردی بیش از ۱۳ میلیارد دلاری دارد و همین مسئله بر ابهام‌ها افزوده است.

اهمیت این منابع پس از وقوع دو زمین‌لرزه بزرگ در ماه ژوئن بیش از گذشته افزایش یافت. سازمان ملل خسارت واردشده به ساختمان‌ها و زیرساخت‌های ونزوئلا را حدود ۳۷ میلیارد دلار برآورد کرده است. در چنین شرایطی، دسترسی دولت ونزوئلا به درآمدهای نفتی می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در بازسازی مناطق آسیب‌دیده داشته باشد.

اقتصاددانان ونزوئلایی نیز نسبت به وضعیت موجود انتقاد دارند. آنها می‌گویند افزایش صادرات نفت و فروش با قیمت‌های بالاتر باید رشد اقتصادی سریع‌تری را به همراه می‌آورد، اما انتقال ناقص درآمدهای نفتی مانع تحقق این هدف شده است. به گفته آنها، نبود شفافیت نه‌تنها برنامه‌ریزی اقتصادی را دشوار کرده، بلکه اعتماد عمومی را نیز کاهش داده است.

در همین حال، برخی تحلیلگران آمریکایی پیش‌بینی می‌کنند اگر پس از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره، توازن سیاسی تغییر کند، احتمال آغاز تحقیقات گسترده درباره حساب‌های مربوط به درآمدهای نفتی ونزوئلا افزایش خواهد یافت. از نگاه آنها، حجم بالای منابع مالی و نبود گزارش‌های شفاف می‌تواند این پرونده را به یکی از مهم‌ترین موضوعات نظارتی در واشنگتن تبدیل کند.

اکنون پرسش اصلی همچنان بی‌پاسخ مانده است؛ پول نفت ونزوئلا دقیقا کجاست؟ تا زمانی که دولت آمریکا اطلاعات دقیق و قابل راستی‌آزمایی درباره این منابع منتشر نکند، ابهام درباره سرنوشت میلیاردها دلار درآمد نفتی ادامه خواهد داشت؛ ابهامی که نه‌تنها بر آینده اقتصاد ونزوئلا، بلکه بر اعتبار سیاست‌های مالی و خارجی واشنگتن نیز سایه انداخته است.