گزارش خبرنگار استانی «دنیای اقتصاد» از قطب تولید فولاد کشور
ذخیره فولادی یزد تکمیل میشود
از دیدگاه متخصصان و مشاوران ارشد صنایع فولاد، ظرفیتهای کشور برای جایگزینی نفت شامل منابع معدنی غنی مانند ذخایر عظیم مواد اولیهای همچون سنگآهن، زیرساختهای فنی مثل سرمایهگذاریهای گذشته، زیرساختهای قوی و تجربه کافی در صنعت فولاد، توانمندی تولیدی مانند کسب رتبه دهم جهانی در تولید فولاد در سالهای اخیر، مزیت جغرافیایی و بازار همسایه همچون دسترسی آسان به بازارهای آسیا، اروپا و خاورمیانه، بهویژه همسایگانی مانند عراق که واردکننده بزرگ محصولات فولادی ایران هستند و صادرات با ارزش افزوده همچون تمرکز بر صادرات محصولات نهایی با کیفیت بالا (مانند انواع مقاطع و ورقها) به جای مواد خام است.
در این میان استان صنعتی و معدنی یزد جایگاه ویژهای در تحقق این هدف ملی دارد؛ یزد به دلیل ماهیت جغرافیایی و ذخایر معدنی خود، یکی از قطبهای اصلی در مسیر تحقق جایگزینی صادرات غیرنفتی با محوریت معدن محسوب میشود.
مزایای این استان در چند بخش قابلتوجه است. معادن غنی یکی از این موارد است. یزد بیش از ۴۵ نوع ماده معدنی دارد و به عنوان یکی از استانهای پیشرو در این حوزه، به ویژه در زمینه سنگ آهن شناخته میشود.
تکمیل زنجیره ارزش نیز مهم است. سیاست وزارت صمت در یزد، فراتر از خامفروشی است. مسوولان بر لزوم حرکت به سمت کامل کردن زنجیره تولید از معدن تا محصولات نهایی فولادی و همچنین صنایع پاییندستی معدنی غیرفلزی (مانند کاشی و سرامیک) تاکید دارند. این امر باعث افزایش چشمگیر ارزش افزوده و قابلیت رقابت در بازارهای جهانی میشود.
اکنون ۱۳ واحد ساخت نورد در استان یزد فعال هستند و مجموع ظرفیت تولید سالانه آنها به بیش از ۳.۵میلیون تن میرسد، این واحدها نقش مهمی در تامین نیاز صنایع فولادی کشور داشته و بخش قابلتوجهی از تولید منطقه را پوشش میدهند.
در این باره معاون امور صنایع سازمان صنعت، معدن و تجارت استان یزد گفت: یزد با ظرفیت ۳۹میلیون تن در زنجیره فولاد، سهمی ۱۵درصدی از تولید ملی دارد.
محمدرضا حدادیان با اشاره به اینکه ۲۹ واحد تولید شمش فولاد در استان یزد فعال است، افزود: در این واحدها سالانه نزدیک به ۵میلیون تن شمش فولادی تولید میشود، در مجموع در واحدهای فولادی استان یزد، ۲۴ هزار نفر مشغول به کار شدهاند و محصولات فولادی یزد به کشورهای عراق، افغانستان و کشورهای حوزه خلیجفارس صادر میشود.
تاکید بر سرمایهگذاری و توسعه زیرساختها
همچنین توسعه زیرساخت حملونقل اهمیت دارد. با توجه به حجم تولیدات معدنی و فولادی، از دیدگاه مسوولان استانی و وزارتخانه، توسعه زیرساختهای حملونقل ریلی و جادهای برای کاهش هزینههای صادرات و افزایش توان رقابت امری حیاتی است.
تخصیص آب و انرژی نیز مهم است. با وجود چالشهای جدی کمبود آب و انرژی در یزد که به عنوان یکی از موانع اصلی توسعه صنایع فولادی شناخته میشود، وزارت صمت بر مدیریت مصرف و تخصیص بهینه منابع برای حفظ تولید و صادرات تاکید دارد، چرا که این صنایع نقش محوری در ارزآوری غیرنفتی ایفا میکنند.
آمار و نقش صادراتی یزد
در آمار کلی صادرات غیرنفتی کشور، محصولات معدنی و فولادی استان یزد همواره سهم قابلتوجهی دارند به گونهای که این استان با صادرات انواع محصولات فولادی، کاشی و سرامیک، و سایر مواد معدنی فرآوری شده، مستقیما به کاهش وابستگی اقتصاد کلان به درآمد نفت کمک میکند و یک منبع پایدار ارزی برای کشور محسوب میشود.
تنوع معادن در یزد
درباره ظرفیتهای این خطه از کشور، وزیر صمت در سفر به این استان و در دیدار با آیتالله محمدرضا ناصری نماینده ولیفقیه در استان و امام جمعه یزد با اشاره به ظرفیتهای گسترده معدنی، صنعتی و کشاورزی یزد، این استان را یکی از مناطق مهم و راهبردی کشور در حوزه تولید و اشتغال دانست و گفت: استان یزد از نظر میزان ارزش افزوده در جایگاه دهم کشور قرار دارد و در بخش معدن نیز شاخصهایی بالاتر از میانگین کشوری دارد؛ به همین دلیل از آن به عنوان منطقه رنگینکمان معدنی یاد میشود.
سیدمحمد اتابک با تاکید بر لزوم فعالسازی ظرفیتهای راکد معدنی افزود: احیای معادن نیمهفعال و تعطیل در دستور کار وزارت صمت قرار دارد و با بازسازی و نوسازی ماشینآلات و تجهیزات معدنی، به دنبال ارتقای بهرهوری، افزایش تولید و ایجاد ارزش افزوده بیشتر هستیم.
وی استان یزد را از قطبهای مهم صنعت نساجی کشور برشمرد و خاطرنشان کرد: در راستای حمایت از تولید داخلی، وزارت صمت از ورود پارچهها و محصولات مشابه خارجی که در داخل تولید میشوند جلوگیری میکند تا زمینه رونق تولید و حفظ اشتغال فراهم شود. خوشبختانه یزد به دلیل تنوع صنایع، جایگاه مطلوبی در اشتغالزایی دارد.
اگرچه ظرفیت استان یزد برای جایگزینی صادرات نفت بالاست، اما کارشناسان معتقدند موانعی در این مسیر وجود دارد که باید رفع شده تا این هدف ملی محقق شود.
محدودیتهای انرژی (آب و برق و گاز) بزرگترین چالش در یزد است که مانع تحقق کامل ظرفیتهای تولیدی و صادراتی میشود. همچنین تغییرات مقرراتی، عدم ثبات در قوانین و بخشنامههای صادراتی و گمرکی، برنامهریزی بلندمدت برای تولیدکنندگان فولاد و معدن را دشوار میسازد.
کاهش صادرات محصولات خام و نیمهخام با وجود ظرفیتهای فراوان نشاندهنده کاهش ارزش صادرات کلی زنجیره آهن و فولاد در دورههای اخیر به ویژه در محصولاتی مانند شمش و اسلب بوده است.
تداوم تحریمها و بیثباتی بازار اگرچه در همه کشور وجود دارد ولی با توجه به اینکه یزد در برخی محصولات صادراتی معدنی سرآمد است بیشتر آسیب دیده است.
سیاستهای وزارت صمت در یزد به سمت اجتناب از این کاهش و تمرکز بر ارزش افزوده بیشتر است و وزیر صمت هم در سفر خود اظهار امیدواری کرده تا با همکاری مسوولان استانی، فعالان اقتصادی و صنعتی، ظرفیتها و مزیتهای استان یزد بیش از پیش شکوفا شده و مسیر توسعه پایدار و اشتغالزایی تقویت شود.
