برق، ارز و نهاده؛ مثلث فشار بر صنایع خوراک دام
گزارش «دنیای اقتصاد» از هفدهمین نشست کمیسیون کشاورزی اتاق اصفهان
نیمی از نیاز تولید در بازار آزاد
محمدجعفر فوده، نایبرئیس اتاق بازرگانی اصفهان، با انتقاد از وضعیت تخصیص نهادهها اظهار کرد: «آزادسازی نرخ ارز برخلاف انتظارات، گرهی از مشکل تأمین نهاده باز نکرده است.» وی با افشای آمار نگرانکنندهای افزود: «بسیاری از واحدهای تولیدی بیش از ۶۰ درصد سهمیه دولتی دریافت نمیکنند و ناچارند ۴۰ درصد مابقی را با قیمتهای گزاف از بازار آزاد تهیه کنند؛ این موضوع در کنار عدم همخوانی تعرفههای صادراتی با قیمتهای جهانی، فشار مضاعفی بر زنجیره تولید شیر و گوشت وارد کرده است.»
شوک ناگهانی ارز؛ جراحی بدون بیهوشی
محمد مسعودی، مدیرعامل اتحادیه کارخانجات خوراک دام کشور، با نگاهی ملی به بحران فعلی، سیاستهای ارزی دولت را نقد کرد و گفت: «آزادسازی ارز بدون مدیریت نقدینگی و سیاستهای مکمل، نه معجزه که یک شکست است.» وی با اشاره به هشدارهای مکرر در ستاد ملی تنظیم بازار و شورای امنیت غذایی تصریح کرد: «تصمیم به حذف حمایتها بهصورت ناگهانی و بدون اطلاعرسانی شفاف اجرا شد که نتیجهای جز سردرگمی فعالان و سست شدن بنیانهای تولید داخلی نداشت.»
تناقض تعرفهای؛ کشاورزی با فاکتور صنعتی!
یکی از کلیدیترین اعتراضات مطرح شده در این نشست، موضوع هویت صنفی این صنعت بود. کامران کیوانداریان، مدیرعامل تعاونی کارخانجات خوراک دام استان، با انتقاد از بیتوجهی دستگاههای بالادستی گفت: «در حالی که تولید خوراک دام جزء جداییناپذیر زنجیره کشاورزی است، اما دستگاههای نظارتی با این واحدها با تعرفههای سنگین صنعتی برخورد میکنند.» او تأکید کرد که محرومیت از معافیتهای بخش کشاورزی، بهرهوری در این صنعت پیشران را به شدت کاهش داده است.
خورشید؛ راه نجات از خاموشیهای تحمیلی
در بخش دیگری از نشست، راهکارهای عبور از ناترازی برق مورد بررسی قرار گرفت. محسن حیدری، نایبرئیس کمیسیون کشاورزی، راهکار قطعی عبور از خاموشیها را تأمین ۴۰ درصدی انرژی از طریق پنلهای خورشیدی دانست. وی با اشاره به هزینههای سنگین زیرساختی پیشنهاد داد: «صنایع باید به سمت ایجاد نیروگاههای متمرکز و شبکه انتقال مشترک در شهرکهای صنعتی حرکت کنند تا هزینه تجهیزات تولید برق تعدیل شود.»
مسیر مطالبات از پارلمان بخش خصوصی
سیدوحید دزفولی، رئیس کمیسیون کشاورزی، با اشاره به لغو برخی رویدادها و نمایشگاههای اخیر، بر لزوم انسجام فعالان اقتصادی در سنگر اتاق بازرگانی تأکید کرد. در همین راستا، محمد کشتکار، مشاور کمیسیون، از پیگیری مصوبات در «شورای گفتوگوی دولت و بخش خصوصی» خبر داد و اعلام کرد که رتبهبندی واحدها و توسعه زنجیرههای تولید برای مقابله با صدور بیرویه مجوزهای بدون ظرفیت، در دستور کار جدی قرار دارد.
امنیت غذایی در گروی معافیتهای کاغذی
صنعت خوراک دام در ایران با یک «بحران هویت» تحمیلی روبروست. در حالی که در تمامی کشورهای پیشرو، این صنعت به عنوان قلب تپنده بخش کشاورزی و ضامن افزایش بهرهوری شناخته میشود، در ایران با تیغِ دولبه مواجه است. طبق گفتههای کامران کیوانداریان مدیرعامل شرکت تعاونی کارخانجات تولیدکننده کنسانتره و مکملهای خوراکی دام، طیور و آبزیان استان اصفهان ، این واحدها عملاً «کشاورز» هستند اما «صنعتگر» مجازات میشوند.
وقتی تعرفهها و مالیاتهای این بخش به جای معافیتهای بخش کشاورزی، با فاکتور صنعتی محاسبه میشود، یعنی دولت در حال گران کردنِ عمدیِ نهاده در ابتدای زنجیره است. این «معافیتهای کاغذی» که شامل حال تولیدکننده مکمل و کنسانتره نمیشود، یعنی شکافی عمیق میان شعار حمایت از تولید و واقعیتِ قبضهای خدماتی و مالیاتی. امنیت غذایی با تعرفه صنعتی، یعنی سفرهای که هر روز کوچکتر میشود.
جراحی ارزی یا انتحار تولید؟
محمد مسعودی مدیرعامل اتحادیه کارخانجات خوراک دام، طیور و آبزیان کشور به نکتهای اشاره کرده که در ادبیات اقتصادی به «شوک بدون ضربهگیر» معروف است. آزادسازی نرخ ارز اگر با هدف حذف رانت بوده، چرا امروز تولیدکننده باید ۴۰ درصد نیاز خود را از بازار آزاد تأمین کند؟ این یعنی رانت حذف نشده، بلکه صرفاً «گران» شده است.
اعمال ناگهانی این سیاست بدون اطلاعرسانی شفاف، صنعت را در وضعیت «جراحی بدون بیهوشی» قرار داد. وقتی نقدینگی واحدها پیشبینی نشده و ساختار بانکی همراهی نمیکند، آزادسازی قیمت نهادهها به معنای واقعی کلمه «انتحار تولید» است. هشدارهای اتحادیه در ستاد ملی تنظیم بازار نادیده گرفته شد تا امروز شاهد باشیم که آزادسازی، نه تنها معجزه نکرد، بلکه صنعت را به سمت سردرگمی و فلج شدنِ نقدینگی برد.
دیپلماسی لرزان؛ وقتی ویترینها بسته میشوند
لغو گسترده نمایشگاهها و رویدادهای تخصصی که سید وحید دزفولی( رییس کمیسیون کشاورزی اتاق بازرگانی اصفهان ) با افسوس از آن یاد میکند، تنها یک جابجایی در تقویم نیست؛ بلکه فروپاشی «ویترین تبادل فناوری» است. برای صنعتی که درگیر تحریم و نوسانات ارزی است، نمایشگاهها تنها فرصت برای اتصال به تکنولوژیهای نوین و بازارهای جدید بودند.
لغو زنجیرهای این رویدادها، سیگنال «بیثباتی» به ذینفعان میدهد. وقتی تولیدکننده نمیداند رویداد ماه آینده برگزار میشود یا خیر، یعنی دیپلماسی اقتصادی ما در سطح داخلی نیز دچار لرزش شده است. این انزوا در درازمدت به پیر شدن تکنولوژی در مزارع و کارخانهها از کارخانههای مرتبط با صنایع تبدیلی اصفهان منجر خواهد شد؛ اتفاقی که شاید صدایش امروز درنیاید، اما اثرش را در کاهش کیفیت تولیدات دامی سال آینده خواهیم دید.
