دنیای اقتصاد گزارش میدهد؛
آغاز تحقیق از ساختمانهای کاراکاس
براساس گزارشی از الجزیره، صبح پنجشنبه، بیلی اِبرین برای جستوجوی اجساد از خانه خارج شد. او شبی کوتاه و پراضطراب را در خودروی نقرهای خود، مدل Aveo، سپری کرده بود؛ چراکه از بازگشت به آپارتمانش در طبقه هفتم در کاراکاس هراس داشت. تنها چند ساعت پیش از آن، با صدای هشدار تلفن همراهش از خواب پریده بود. لحظهای سکوت سنگینی فضا را گرفت و سپس زمین زیر پایشان به شدت لرزید. سگهای او وحشتزده زیر تختها پناه گرفتند و او در چارچوب در ایستاد و دعا کرد. او درباره تجربه خود میگوید: «فکر میکردم قرار است بمیرم. صدای جدا شدن تکههای بتن از دیوارها را میشنیدم.»
اندکی پس از ساعت ۶عصر چهارشنبه به وقت محلی، دو زلزله پیاپی با فاصلهای کوتاه ونزوئلا را لرزاند و موجی از وحشت در میان مردم ایجاد کرد. ساکنان برای نجات جان خود به خیابانها ریختند. زلزله نخست با قدرت ۷.۲ریشتر و دومی با شدت ۷.۵ریشتر ثبت شد؛ هر دو از زلزلههای بزرگ و ویرانگر محسوب میشوند. پس از توقف لرزشها، اِبرین همراه صدها نفر دیگر که از ساختمانها گریخته بودند به طبقه همکف دوید. او به الجزیره گفت: «در آن هرجومرج، مردم به هم برخورد میکردند؛ سالمندان، کسانی که حیوانات خانگیشان را در آغوش داشتند، حتی طوطیها و سنجابها. بعضیها هم فقط لباس راحتی به تن داشتند. همه چیز وحشتناک بود.» در نزدیکی محل سکونت او، بسیاری از مردم پس از هشدار عدم بازگشت به ساختمانها، شب را در خیابان یا داخل خودروهایشان گذراندند. صبح روز بعد، اگر خوابیده بودند، با صحنههایی از بلوکهای مسکونی مواجه شدند که به تودههایی از بتن فروریخته و آهنهای درهمپیچیده تبدیل شده بود و نیروهای امدادی در میان آوار به دنبال بازماندگان میگشتند. یکی از مناطق بهشدت آسیبدیده، ایالت لا گوآیرا در شمال کاراکاس است؛ جایی که تعداد زیادی از ساختمانها فرو ریختهاند.
درحالیکه عملیات امداد و جستوجو در مناطق زلزلهزده ونزوئلا ادامه دارد، آمار قربانیان نیز لحظهبهلحظه در حال افزایش است. مجلس ملی ونزوئلا روز شنبه اعلام کرد که شمار جانباختگان دستکم به ۹۰۰نفر رسیده، اما مقامهای امدادی هشدار دادهاند که با ادامه آواربرداری و یافتن قربانیان جدید، این رقم همچنان رو به افزایش خواهد بود. دولت موقت به ریاست دِلسـی رودریگز از جامعه جهانی و بخش خصوصی درخواست کمک کرده است. کشورهایی مانند اکوادور، جمهوری دومینیکن، مکزیک، آمریکا، قطر و آرژانتین نیز آمادگی خود را برای ارسال کمک اعلام کردهاند. او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «هدف اصلی ما نجات جان انسانهاست. ما بهعنوان یک ملت متحد از این فاجعه عبور خواهیم کرد.» با این حال، بسیاری میدانند زمان علیه آنهاست؛ زیرا هنوز افرادی زیر آوار گرفتارند و گاه صدای آنها شنیده میشود. قطع برق و خطوط ارتباطی در بسیاری مناطق، شرایط را دشوارتر کرده است؛ هرچند در برخی نقاط خدمات بهتدریج بازگشته و همین امر تلاش خانوادهها برای یافتن عزیزانشان را شدت بخشیده است.
شبکههای اجتماعی در خدمت امداد
در واتساپ، فیسبوک، ایکس و دیگر شبکهها، تصاویر افراد مفقود به سرعت منتشر میشود؛ از والدین سالمند گرفته تا کودکان و دوستانی که پس از زلزله دیگر پاسخی از تلفنهایشان دریافت نشده است. پلتفرم ایکس پس از زلزلهها در برخی مناطق توسط ارائهدهندگان اینترنت دوباره در دسترس قرار گرفته تا جریان اطلاعات تسهیل شود. آندرس آزپوروآ، مدیر سازمان حقوق دیجیتال ونزوئلا، توضیح میدهد که این شبکه و دهها وبسایت دیگر پس از انتخابات۲۰۲۴ که نیکلاس مادورو بهطور گسترده به شکست در آن متهم شده بود، مسدود شده بودند. او میگوید دولت در آن زمان تلاش داشت مانع انتشار اطلاعات مخالف شود. در سوم ژانویه امسال، در ونزوئلا برخی محدودیتهای مربوط به دسترسی به شبکههای اجتماعی کاهش یافت. این تصمیم پس از فشارهای داخلی و بینالمللی برای دسترسی آزادتر به اطلاعات گرفته شده بود.
با وقوع زلزله اخیر، اهمیت دسترسی به این شبکهها دوباره افزایش یافت؛ زیرا مردم برای یافتن اطلاعات درباره مفقودان و وضعیت مناطق آسیبدیده به آنها نیاز داشتند. او میگوید: «دولت تحت فشار زیادی قرار گرفت تا ایکس و سایر پلتفرمها را باز کند؛ زیرا مردم به اطلاعات فوری نیاز داشتند.» در همین حال، برخی شهروندان حتی از نفوذ آمریکا در ونزوئلا برای فشار بیشتر استفاده کرده و با سفارت آمریکا در کاراکاس تماس گرفتهاند. اکنون وبسایتی نیز برای ثبت افراد مفقود ایجاد شده است. درحالیکه بسیاری از خانوادهها همچنان در جستوجوی عزیزان خود هستند، برخی دیگر تنها با جراحات جزئی از این حادثه جان سالم به در بردهاند. رِنی وارگاس، یکی از ساکنان کاراکاس، میگوید: «وقتی تلفن هشدار داد، همه چیز خیلی سریع اتفاق افتاد. لرزشها بسیار شدید بودند. فقط توانستم جلوی افتادن تکهای از دیوار روی پدرم را بگیرم.» او افزود: «نمیدانستیم چه کار کنیم. به پدرم گفتم آرام باشد و همانجا بماند. واقعا ترسناک بود.»
مایرین سدنو که در محله کاریکائو زندگی میکند نیز گفت جسمی به پایش برخورد کرده است. براساس این گزارش، ونزوئلا کشوری است با ترکیبی از برجهای مدرن در کنار محلههایی با ساختمانهای قدیمی، خانههای غیررسمی و زیرساختهایی که در اثر سالها بحران اقتصادی و کمبود نگهداری دچار فرسودگی شدهاند. او میگوید: «نمیدانم دقیقا چه بود، چون همه چیز در حال فرو ریختن بود. دیوارهای خانه آسیب دید و وسایل برقی هم به زمین افتادند.» این کشور روی مرز دو صفحه تکتونیکی قرار دارد و اگرچه زلزله در آن پدیدهای غیرمعمول نیست، اما زمینلرزههای شدید با تلفات گسترده کمتر رخ میدهند. ونزوئلا در سال۱۹۶۷ یکی از مرگبارترین زلزلههای تاریخ خود را تجربه کرد؛ زلزلهای با قدرت ۶.۷ریشتر که حدود ۳۰۰قربانی بر جای گذاشت.
همچنین در سال۱۹۹۷ زلزلهای دیگر جان حدود ۸۰نفر را گرفت و در سال۲۰۱۸ نیز زمینلرزهای به بزرگی ۷.۳ریشتر چندین کشته برجای گذاشت. با تغییر تمرکز از عملیات نجات به ارزیابی خسارات، مهندسان اکنون در حال بررسی این موضوع هستند که چرا برخی ساختمانها آسیب بیشتری دیدهاند و آیا کشور آمادگی کافی برای مقابله با چنین بحرانهایی داشته است یا خیر. خسوس واسکز، مهندس عمران در کاراکاس و مدیر یک سازمان مردمنهاد شهری، میگوید ساختمانهای قدیمی و شیوه طراحی آنها نقش مهمی در میزان خسارات داشتهاند. با این حال، از دهه۱۹۵۰ به بعد، ساختمانهایی که مطابق مقررات ساخته میشدند بهگونهای طراحی شدند که در برابر زلزله مقاوم باشند. او توضیح میدهد: «این یعنی سازهها بهصورت انعطافپذیر طراحی میشوند تا به جای شکننده بودن، بتوانند حرکت زمین را جذب کنند.»
به گفته او، بیشترین آسیبها مربوط به نمای ساختمانها، ترکخوردگی دیوارها و بخشهای داخلی بوده است. با این حال، مناطقی مانند لوس پالوس گرانده و چاگواو خسارت بیشتری را تجربه کردهاند. او همچنین توضیح میدهد که این مناطق روی خاک نرم و رسوبات قدیمی ساخته شدهاند و هنگام لرزش زمین، این نوع خاک حرکت بیشتری دارد و در نتیجه شدت تخریب افزایش مییابد. او تاکید میکند که شدت این میزان تخریب غیرمنتظره بوده و احتمال دارد برخی ساختمانها پس از بررسی نیاز به تخلیه داشته باشند. در کنار این موارد، نگرانیهایی نیز درباره توان سیستم بهداشتی برای رسیدگی به شمار بالای مجروحان وجود دارد. روز پنجشنبه مدارس تعطیل شد و فعالیت متروی کاراکاس نیز متوقف شد. بسیاری از مدارس به مراکز امدادی تبدیل شدهاند و هزاران نفر هنوز نمیدانند چه زمانی و یا حتی آیا اصلا میتوانند به خانههای خود بازگردند.
