روایت پری زنگنه از «نامهای ایرانی»
او در بخشی از مقدمه این کتاب توضیح داده است: «همهچیز را در جهان با نامش میشناسیم و هر چیز را در زندگی با نامش به یاد میآوریم. یادها با نامها همراهاند؛ مادر، وطن، شهرمان، مادربزرگ، باغ، دوست؛ جهان پر از هیاهوی نامهاست و چه حکایت پر نامی است زندگی!»
او نوشته است: «آداب نامگذاری بین اقوام مختلف، متفاوت است. مثلا سرخپوستهای بومی قدیمی نام کودک را بلافاصله بعد از تولد انتخاب نمیکردند، بلکه منتظر میشدند کودک در طول زندگانیاش کاری خاص انجام دهد؛ مثلا حیوان خاصی را شکار کند، درخت خاصی را پیدا کند و بهطور کلی مبتکر کاری باشد یا اینکه صفت خاصی از خود بروز دهد؛ آنوقت بر اساس آن نامگذاری میکردند. در میان اعراب نیز گرچه هرکس اسمی داشته ولی فرد را به کُنیهها مینامیدند، مانند: ابوالقاسم (پدر قاسم)، ابنعلی (پسر علی)، امکلثوم (مادر کلثوم)، بنت حسن(دختر حسن) و... همچنین علاوه بر این طرز نامیدن، به جای نام خانوادگی (شهرت) نام پدر یا پدربزرگ یا هر دو را به دنبال نام میآورند، مثلا کسی نامش احسان باشد و نام پدر یا پدربزرگش عبدالحمید او را با نام احسان عبدالحمید میشناسند. به پای دلدادگان قوم و تبار مینشینیم و میشنویم که ایرانیان از زمانهای دور، آیینهای ویژهای را برای نام نهادن نوزاد برگزار میکردند.»
در بخش دیگری از این مقدمه آمده است: «از آغاز بر این باور بودهایم که با مراجعه به بیان مردم و آنچه بر زبانشان جاری است از چگونگی انتخاب نام برای نوزادان در سرزمینمان آگاه شویم و روایتی بیابیم از راهو رسمشان در سنت دیرپای نامگذاری. در بررسی آداب و معتقدات مناطق مختلف ایران به رسوم و سلیقههای مشابهی، ناشی از یک طرز فکر انسانی بر میخوریم که همگی حاکی از تشابه و همبستگی فرهنگی اقوام ایرانی است. برای مثال انتخاب نام از میان نامهای عزیزان از دسترفته و قهرمانان و بزرگان ملی و دینی و اسطورهای در هر گروه و ناحیه در ارجحیت قرار دارد.
همچنین رسمهای مربوط به دفعِ «آل» زنان تازهزا که ممکن است، بر اثر عدم رعایت بهداشت و تحولات جسمی و روحی دوران زایمان و بعد از آن دچار عارضههای مختلفی شوند. در گذشته، به علت نداشتن آگاهی، این عوارض را ناشی از وجود موجودی موهوم و خیالی پنداشته، در مواردی که مادر یا نوزاد تلف میشد، بنابر معتقدات محلی به روشهای گوناگون در صدد چاره و دفع آن بر میآمدند که در بخشهای مربوط، ملاحظه خواهید فرمود. عوامل اقلیمی مانند عوامل فرهنگی یا اجتماعی در نامگذاری نوزادان تاثیر دارد، چنانکه در شمال ایران نامهایی زیبا چون آلاله، گلبانو و گلآقا بهگوش میرسد و در دشتها و صحراهای گرم جنوب به نامهایی چون بادبهدست و بَحرپیما، خورشید و جَبْریه و نامهایی از این دست که نمودار تاثیر طبیعت در زندگی انسان است، برمیخوریم. همچنین در مناطق کوچنشین، نامهایی به سان آساره(ستاره) و چمنْگل مییابیم و در کویر که گل به سختی میروید دختری را بهنام گلِ حسرت میشناسیم که همگی حکایت از تاثیر اقلیم در فرهنگ رفتاری و گفتاری سختکوشان میهنمان دارد.»
در توضیح ناشر برای چاپ این کتاب نیز آمده است: «چاپهای اول تا سیزدهم کتاب «آوای نامها از ایرانزمین» را انتشارات کتابسرا به مدیریت زندهیاد صادق سمیعی منتشر کرده است. متاسفانه پس از درگذشت آن زندهیاد، شرکت کتابسرا منحل شد و در نتیجه مؤلف محترم سرکار خانم پری زنگنه انتشار آوای نامها را به نشر نو سپردند که بهزودی با ویرایش و صفحهآرایی جدید عرضه میشود.»
کتاب «آوای نامها از ایرانزمین؛ فرهنگ نامها» با ۵۳۰ صفحه و قیمت ۲میلیون تومان توسط انتشارات فرهنگ «نشر نو» منتشر شده است.
