انحصار چگونه تبدیل به بزرگترین آفت میشود؟
تجربه راهاندازی یک رادیوی خصوصی
او به مناسبت روز جهانی رادیو در گفتوگو با ایسنا به نکات مهمی اشاره کرده و فارغ از کلیشههای رایج، از نگاه خود به رادیوی جهانشمول میگوید؛ رادیویی که دغدغههای مشترک انسانی مانند محیط زیست را بر مرزهای جغرافیایی و تاریخی اولویت میدهد، موسیقی را نه بهعنوان تزئین که به مثابه زبان بینالمللی به کار میگیرد و با تیمهای کوچک اما حرفهای، صداقت و عشق را به مخاطب هدیه میکند. او در گفتوگو با ایسنا بر آرزوی دیرینه خود برای راهاندازی رادیوی خصوصی تاکید میکند و آن را نه یک رویا، که ضرورتی برای نفس تازهکردن رسانه ملی میداند.
جولایی در پاسخ به این پرسش که یک برنامه خوب رادیویی برای جهانشمول شدن چه ویژگیهایی باید داشته باشد، میگوید: «یک برنامه رادیویی اگر بخواهد جهانشمول باشد، اول از همه باید با موضوعات روز دنیا همراه باشد. اشراف کامل به مسائل روز جهان، فرهنگ و آداب و رسوم ملل مختلف، شناخت سیاستهای بینالمللی و تیم پشتیبانی آگاه از این موضوعات، ارکان اصلی چنین برنامهای هستند. مهمترین مسائلی که همه دنیا درگیر آنند، پیش از تاریخ و جغرافیا و سیاست، مسائل زیستمحیطی است، تغییر اقلیم، آلودگی، انقراض گونهها. اینها دغدغههای مشترک انسانی است.»
او در ادامه بر نقش تاثیرگذار موسیقی در جهانشمول شدن برنامه تاکید میکند و میگوید: «انتخاب موسیقی باید با توجه به منطقهای که برنامه برای آن پخش میشود، انجام گیرد. برای مخاطب جهانی باید از موسیقیهایی استفاده کرد که ملودی و ریتم جهانشمول دارند، غالبا موسیقی کلاسیک یا قطعات بیکلام. موسیقی باید با کلام هماهنگ باشد، هم ریتم، هم ضربآهنگ. موسیقی یکی از ابزارهای اصلی برنامهساز است، منتها مهم این است که کجا و چقدر از آن استفاده کنیم. گاهی نقش موسیقی از کلام هم بالاتر میرود.»
این پیشکسوت رادیو با اشاره به اهمیت محتوای یک برنامه جهانشمول میافزاید: «حرفهایت باید حرفهای جهانی باشد. رادیوی جهانی فقط این نیست که فرستنده پرقدرتی داشته باشی؛ صدای مناسب، موسیقی مناسب، موضوع مناسب و کلام مناسب، این مجموعه میتواند برنامه تو را جهانی کند. امروز شبکههای اجتماعی بسیار فعالند، اگر از موضوعات روز غافل باشی، حتما عقب میافتی.»
این پیشکسوت رادیو در پاسخ به این پرسش که رادیوی ما تا چه اندازه این ویژگیها را دارد و چه پیشنهادی برای شنیده شدن در دنیای پرشتاب امروز دارید، اظهار میکند: «بخشی از این ویژگیها در شبکههای ما هست، اما مشکل اصلی نبود رقابت است. رادیو حتما رقیب میخواهد. باید مجوز رادیو خصوصی داده شود تا شبکهها با انگیزه قوی و رقابت واقعی کار کنند. الان شبکهها زیاد با هم تفاوت ندارند، خط فکری همه یکسان است و نمیتوانند رقیب هم باشند.»
او با اشاره به تجربه شخصی خود در سال ۷۴ در راهاندازی یک رادیوی خصوصی در منطقه کیش میگوید: «من سال ۷۴ چنین کاری کردم، آن هم با چهار نفر نیروی حرفهای، روزی ۱۳-۱۲ ساعت برنامه زنده داشتیم. همه انگیزه قوی داشتند. اما الان یک شبکه رادیویی تعداد نفراتش زیاد شده و هرچه تعداد بیشتر شود، به نظر من دستوپاگیرتر میشود. با چند نفر عوامل حرفهای بهراحتی یک برنامه موفق رادیویی ساخته میشود، اما ما در رادیوی فعلی متاسفانه رقیب نداریم.»
جولایی در توضیح بیشتر درباره تجربه راهاندازی رادیوی خصوصی میافزاید: «آن روزها عوامل برنامه دو یا سه نفر بودند و خودم هر روز حضور داشتم، روزی ۱۲تا ۱۳ساعت کار میکردم، برنامه هم زنده بود. مجوز هم نداشتیم. هرچه تلاش کردیم ادامه دهیم، نشد. متاسفانه آن رادیو الگوی خیلی خوبی بود که ناتمام ماند. من همچنان دنبال این هستم که اگر روزی مجوز بدهند رادیوی خصوصی راه بیندازم. رادیوی خصوصی با چند نفر عوامل حرفهای و متخصص رسانه، به صورت حرفهای و با مخاطب بالا، اداره میشود، به شرط اینکه حرف مردم را بزنیم، بهروز باشیم، علم و هنر و کاربرد موسیقی را بشناسیم، حتما موفق میشویم. این مدل رسانه سالهاست که در دنیا موفق است.»
او درباره مزیتهای رادیوی خصوصی نسبت به وضعیت کنونی شبکههای رادیویی تاکید میکند: «رادیوی خصوصی میتواند بسیار نزدیکتر به خواسته، حرفها و زندگی مردم باشد. اگر با صداقت برای تمام مردم کار کنیم، میبینیم نتیجهاش چقدر خوب بوده و من تجربهاش را داشتم. حتی در موقعیتهایی که اینترنت قطع شود، رادیو میتواند به راحتی و ارزان در دسترس همه باشد و جای خیلی از چیزها را پر کند.»
این تهیه کننده پیشکسوت در پاسخ به این سوال که چقدر به تحقق این اتفاق امیدوار است، میگوید: « ۳۶سال است که درباره آن حرف میزنم، یکی از آرزوهایم بوده است. یک سال انجامش دادم، ولی آنطور که آرزویم بود ادامه پیدا کند و رساست، انجام نشد. امیدوارم یک روز بالاخره این کار انجام شود. رسانهها و رادیویی که رقیب دارند حتما موفقترند. هیچ رسانهای بدون رقیب نمیتواند موفق باشد. اگر رقیب وجود داشته باشد خیلی بهتر و باکیفیت بالاتر میتوان برای مردم کار کرد.»
جولایی در پاسخ به این پرسش که با توجه به تجربههایتان، چه پیشنهادی برای بهبود وضعیت شبکههای رادیویی در حال حاضر دارید، میگوید: «موسیقی خیلی مهم است. کسی که در رادیو کار میکند اول از همه باید واقعا موسیقی را بشناسد، با تکنیک آشنا باشد، شنوندهاش را بشناسد، با کشورش، فرهنگ و هنر و آداب و رسوم، جغرافیایش و تاریخش و... آشنا باشد. اما یک چیز دیگر هم هست که باید چاشنی کار باشد و آن عشق است. کار رسانه بدون عشق یک کار کلیشهای میشود؛ یعنی کسی که برنامهسازی را بلد است، اما برنامههایش جذابیتی برای مخاطب ندارد. وقتی حرف مردم را زدید، موسیقی مناسب را انتخاب کردید و بهلحظه اطلاعرسانی کردید، دیگر نگران نیستید. من بهدفعات در این سالها تجربههای موفق داشتم.»
او درباره نقش زبان و موسیقی در جذب مخاطب تاکید میکند: «یکی از ابزارهای مهم برای برنامهساز، موسیقی است. اما چگونه و کجا استفاده کردنش و مقدارش مهم است. موسیقی باید به متن و کلام جان بدهد، باعث شود محتوا بهتر جا بیفتد، متنی که نوشته شده راحتتر درک شود و پذیرفته شود. نقش موسیقی بسیار وابسته به کلام است، اما گاهی از کلام هم بالاتر میرود. در یک ساعت مناسبی اگر موسیقی مناسب انتخاب کنید، شاید جوابش را بگیرید. گاهی هم متن باید بیشتر باشد. این تعادل را باید شناخت.»
