ادعای سیانان درباره دور بعدی گفتگوها میان ایران و آمریکا/ مذاکرات قرار است در چه قالبی انجام شود؟
پس از آن که هیئتهایی از هر دو کشور روز جمعه در عمان مذاکرات غیرمستقیم انجام دادند، رئیسجمهور دونالد ترامپ گفت ایالات متحده «مذاکرات بسیار خوبی» با ایران داشته است.
به گزارش سیانان، ترامپ در هواپیمای ریاست جمهوری گفت: «به نظر میرسد ایران بسیار مایل به رسیدن به توافق است. باید ببینیم آن توافق چیست.»
سیدعباس عراقچی گفت: مذاکرات غیرمستقیم در روابط دیپلماتیک عجیب و غریب نیست و اکنون تصمیم گرفتهایم به این شکل ادامه دهیم.
ملاقاتهای جمعه در این کشور عربی خلیج فارس اولین دور مذاکرات میان دو طرف از زمان حملات آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی ایران در تابستان گذشته بود.
طبق گفته یک منبع مطلع از مذاکرات، هر دو طرف پس از مشورت با پایتختهای خود، موافقت کردند که دورهای بعدی مذاکرات برگزار شود. ترامپ در هواپیمای ریاست جمهوری گفت که دور بعدی مذاکرات «اوایل هفته آینده» برگزار خواهد شد، اما عراقچی اعلام کرد که هنوز تاریخی برای مذاکرات آتی تعیین نشده است.
این مذاکرات در حالی انجام شد که آمریکا نیروهای نظامی خود را در خاورمیانه افزایش داده.
پیش از مذاکرات، وزیر امور خارجه ایران گفته بود که کشورش «با چشمانی باز و حافظهای هوشیار از سال گذشته» وارد دیپلماسی میشود و پس از پایان مذاکرات، عراقچی آن را «آغاز خوبی» توصیف کرد.
چه کسانی در مذاکرات حضور داشتند؟
عراقچی و نماینده ویژه آمریکا، استیو ویتکاف، در مذاکرات حضور داشتند، همراه با جارد کوشنر، داماد ترامپ. مذاکرات غیرمستقیم بود و توسط وزیر امور خارجه عمان، بدر البوسعیدی، میانجیگری میشد، که پیش از مذاکرات روز جمعه با هر یک از طرفها به طور جداگانه دیدار داشت.
با وجود غیرمستقیم بودن مذاکرات، عراقچی گفت که با هیئت آمریکایی تماس مستقیم داشته و دو طرف دست دادند، گزارش الجزیره. مشخص نیست که این ملاقات مستقیم چه مدت طول کشیده است.
عراقچی به الجزیره گفت: «تصمیم فعلی ما انجام مذاکرات بهصورت غیرمستقیم است. اگر مذاکرات خوب پیش رود و اگر جدیت و اعتماد در نیت طرف مقابل احساس کنیم، میتوانیم این تصمیم را بازنگری کنیم.»
در عکسهایی که توسط خبرگزاری دولتی عمان منتشر شد، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، دریاسالار برد کوپر، نیز در جلسات دیده شد.
طبق گزارش رسانههای ایران، مذاکرات قرار است از قالب مشابه دورهای پیشین پیروی کنند. پیش از جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل در ژوئن، تهران و واشنگتن پنج دور مذاکرات انجام داده بودند که در آن میانجیهای عمانی بین هیئتهای آمریکایی و ایرانی رفت و آمد میکردند.
این مذاکرات عملاً پس از حمله اسرائیل به تأسیسات هستهای و نظامی ایران در اواسط ژوئن پایان یافت، و پس از آن آمریکا به سه تأسیسات هستهای ایران حمله کرد.
موضوع مذاکرات چه بود؟
عراقچی «طرح اولیهای» برای «مدیریت وضعیت فعلی» میان ایران و آمریکا به همتای عمانی خود ارائه کرد تا مذاکرات پیشرفت کند، گزارش رسانههای ایران. روز شنبه، دیپلمات ارشد ایران به الجزیره گفت که مذاکرات با آمریکا تنها حول برنامه هستهای ایران بوده و هیچ گفتوگویی درباره موشکهای بالستیک یا گروههای نیابتی منطقهای ایران انجام نشده است.
عراقچی گفت: «ما آمادهایم به توافقی برسیم که به آنها اطمینان دهد غنیسازی در ایران صلحآمیز خواهد بود. ما آمادهایم برای این موضوع.»
سپس البوسعیدی طرح را به هیئت آمریکایی به رهبری ویتکاف منتقل کرد و پاسخ آمریکاییها در جریان مذاکرات به طرف ایرانی ارائه خواهد شد.
دامنه مذاکرات نامشخص بود. پیش از ملاقاتها، مقامات ایرانی تأکید کردند که تنها میخواهند مسائل مربوط به برنامه هستهای را بحث کنند و سایر موضوعات مانند برنامه موشکی، گروههای نیابتی در منطقه و ناآرامیهای داخلی ایران ممنوع است.
آمریکا خواستار مجموعه گستردهتری از مذاکرات شده بود که شامل موشکهای بالستیک و گروههای نیابتی که تهدیدی برای منافع آمریکا و اسرائیل هست.
در موضوع هستهای، یکی از نکات اختلافی اصلی، درخواست ایران برای غنیسازی اورانیوم است – سوخت هستهای که در صورت خالصسازی در سطح بالا میتواند برای ساخت بمب هستهای استفاده شود – که آمریکا و متحدانش آن را رد میکنند. ایران پیشنهاد داده تا نظارتهایی بر برنامه هستهای خود اعمال کند تا از تسلیحاتی نشدن آن اطمینان حاصل شود و در عوض خواستار لغو تحریمها شده است.
یک روز پس از مذاکرات، عراقچی به الجزیره گفت کشورش هرگز متوقف کردن کامل غنیسازی هستهای را نخواهد پذیرفت.
پس از پایان مذاکرات جمعه، به نشانه اینکه آمریکا میخواهد فشار اقتصادی را ادامه دهد، تحریمهای جدیدی بر نفت ایران و ۱۴ کشتی حامل آن وضع شد.
چه چیزی در خطر است؟
آمریکا داراییهای نظامی، از جمله گروه ضربت هواپیمابر یواساس آبراهام لینکلن، را به خاورمیانه منتقل کرده و نگرانیها درباره افزایش احتمال جنگ را بالا برده است.
ترامپ ماه گذشته گفت که آمریکا «یک ناوگان» به سمت ایران میفرستد «فقط برای احتیاط»، و افزود که اگرچه ترجیح میدهد «هیچ اتفاقی نیفتد»، اما دولتش ایران را «به دقت زیر نظر دارد».
این مذاکرات امیدها را برای جلوگیری از جنگ تمامعیار افزایش داد، اما ترامپ روز جمعه گفت که «یک ناوگان بزرگ» به زودی وارد منطقه خواهد شد.
کشورهای منطقهای در تلاش هستند تا تنشها را کاهش دهند و ترامپ را از حمله به ایران بازدارند، زیرا میدانند جنگ جدید منطقه را به بحران خواهد کشاند.
تهران روشن کرده است که هر حملهای از سوی آمریکا با همان «خویشتنداری» تابستان گذشته پاسخ داده نخواهد شد، زمانی که اسرائیل و آمریکا به ایران حمله کردند.
ایران ابزارهای متعددی در اختیار دارد اگر جنگ با آمریکا یا اسرائیل رخ دهد. گفته میشود ایران هزاران موشک و پهپاد دارد که میتواند نیروها و داراییهای آمریکا در خاورمیانه را هدف قرار دهد.
وقتی بمبافکنهای آمریکا در تابستان به تأسیسات هستهای ایران حمله کردند، ایران یک حمله موشکی بیسابقه به قطر انجام داد و پایگاه هوایی العدید، بزرگترین پایگاه نظامی آمریکا در خاورمیانه، را هدف قرار داد.
ایران همچنین میتواند شبکه گستردهای از گروههای نیابتی خود را در سراسر منطقه فعال کند، که ممکن است اسرائیل و پایگاههای آمریکا را هدف قرار دهد و عبور و مرور در تنگه هرمز را مختل کند، آبراهی که بیش از یکپنجم نفت جهان و بخش زیادی از گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکند. این میتواند موجهایی در بازار جهانی ایجاد کند.
بخش سایتخوان، صرفا بازتابدهنده اخبار رسانههای رسمی کشور است.
