جنگ اعلام‌نشده تل‌آویو علیه اَمان

به گزارش الجزیره، روز یکشنبه، پس از تصویب اقداماتی توسط کابینه اسرائیل برای ثبت بخش‌های وسیعی از کرانه باختری اشغالی به عنوان «اراضی دولتی» زیر نظر وزارت دادگستری این رژیم، زنگ خطر در پادشاهی‌ هاشمی به اوج خود رسید. این اقدام که بزالل اسموتریچ، وزیر دارایی اسرائیل، آن را «انقلاب شهرک‌سازی» توصیف کرده، عملا اداره نظامی حاکم بر این مناطق از سال۱۹۶۷ را دور زده و با کرانه باختری همچون خاکِ تحت حاکمیت اسرائیل رفتار می‌کند.

برای اردن، این «الحاق اداری» آخرین نشانه از مرگ وضعیت موجود است. با عملیات «دیوار آهنین» ارتش اسرائیل که اردوگاه‌های پناهندگان در جنین و طولکرم را در هم می‌کوبد، تشکیلات سیاسی و نظامی اردن دیگر نمی‌پرسند که آیا انتقال اجباری جمعیت در راه است یا خیر، بلکه می‌پرسند چگونه می‌توان جلوی آن را گرفت. ممدوح العبادی، معاون سابق نخست‌وزیر اردن، به الجزیره گفت: «انتقال جمعیت دیگر یک تهدید نیست؛ بلکه وارد مرحله اجرا شده است. ما شاهد عملی شدن آن هستیم. میهن جایگزین چیزی است که دارد می‌آید؛ دشمن پس از کرانه باختری به سراغ کرانه شرقی، یعنی اردن، خواهد آمد.»

هراس در امان تنها از تهاجم نظامی نیست، بلکه از «کوچ نرم» است؛ غیرقابل سکونت کردن کرانه باختری برای وادار کردن فلسطینیان به خروج تدریجی به سمت اردن. تصمیم روز یکشنبه برای انتقال اختیارات ثبت زمین به وزارت دادگستری اسرائیل، در اردن به عنوان گامی حیاتی در این روند دیده می‌شود. اسرائیل با حذف دفاتر ثبت اسناد اردنی و عثمانی که برای یک قرن حقوق مالکیت فلسطینیان را حفظ کرده بودند، مسیر قانونی را برای گسترش گسترده شهرک‌سازی هموار می‌کند.

العبادی به تغییرات نمادین اما خطرناک در نام‌گذاری‌های نظامی اسرائیل اشاره کرد و گفت: «تیپ جدیدی در ارتش اسرائیل به نام تیپ گیلعاد ایجاد شده است. گیلعاد کجاست؟ منطقه‌ای کوهستانی در نزدیکی پایتخت ما، امان. این یعنی اسرائیلی‌ها در حال پیشبرد استراتژی «از نیل تا فرات» هستند.» او استدلال کرد که ایدئولوژی اسموتریچ اکنون به دکترین دولت تبدیل شده و عملا پیمان ۱۹۹۴ وادی عربه را کشته است. با تنگ‌تر شدن راه‌های دیپلماتیک، نگاه‌ها به گزینه‌های نظامی اردن معطوف شده است. دره اردن، نوار طولانی و حاصلخیزی که دو کرانه را از هم جدا می‌کند، اکنون خط مقدم چیزی است که استراتژیست‌های اردنی آن را «دفاع وجودی» می‌نامند.

سرلشکر بازنشسته مأمون «ابو نوار» هشدار داد که اقدامات اسرائیل به مثابه یک «جنگ اعلام نشده» علیه پادشاهی است. او پیشنهاد کرد که اگر فشار برای جابه‌جایی جمعیت ادامه یابد، اردن باید آماده اقدامات شدید باشد: «اردن می‌تواند دره اردن را منطقه بسته نظامی اعلام کند تا از جابه‌جایی جلوگیری کند.» غریب الرنتاوی، مدیر مرکز مطالعات سیاسی القدس، معتقد است که «شرط‌بندی استراتژیک» بر روی واشنگتن شکست خورده است. به گفته الرنتاوی اردن میان دو آتش گیر کرده است: آتش کمک‌های آمریکا از یک سو، و آتش تهدید وجودی اسرائیل علیه هویت و موجودیت خود از سوی دیگر. سرلشکر ابو نوار نیز با تردید در مورد حمایت آمریکا پرسید: «آیا آنها ماده ۵ ناتو را برای ما اجرا خواهند کرد؟ این امر اعتبار آمریکایی‌ها را زیر سوال می‌برد.» در مواجهه با این انزوا، صداهایی در امان خواهان بازنگری اساسی در ائتلاف‌های اردن هستند.