هاوانا در آستانه فروپاشی اقتصادی

مشاهدات رویترز از بیش از ۳۰نفر از ساکنان ‌هاوانا، از جمله رانندگان تاکسی، کارمندان دولتی و کارگران بخش خصوصی، تصویری از شرایط سخت زندگی در این کشور را ترسیم می‌کند. بسیاری از این افراد از مشکلات عمده‌ای که اکنون با آن مواجه هستند، از جمله کمبود سوخت، افزایش قیمت‌های غذا و خدمات حمل‌ونقل، سخن گفتند. درحالی‌که مشکلات تامین انرژی و خدمات پایه‌ای در مناطق روستایی کوبا امری عادی است، این بحران اکنون به پایتخت نیز کشیده شده است. ‌هاوانا که تا همین چند ماه پیش با بحران‌های مشابه روبه‌رو نبود، اکنون درگیر کمبود سوخت و قطع مکرر برق است. پس از توقف ارسال نفت از ونزوئلا و مکزیک، قیمت‌ها به شدت افزایش یافته‌اند و مردم برای تامین نیازهای اولیه‌شان با مشکلات زیادی روبه‌رو هستند.

دولت ایالات متحده تحت رهبری دونالد ترامپ اعلام کرده که تعرفه‌هایی را بر واردات نفت از کشورهایی که به کوبا نفت می‌فرستند، وضع خواهد کرد. این تصمیم پس از ربودن نیکولاس مادورو، رئیس‌جمهور ونزوئلا و به‌منظور افزایش فشار بر کوبا اتخاذ شده است. درحالی‌که مردم بسیاری از کشورها در مواجهه با چنین مشکلاتی غالبا به خیابان‌ها می‌آیند، در کوبا اعتراضات به شدت محدود شده است. ساکنان ‌هاوانا به خبرنگاران گفتند که با وجود مشکلات شدید، هنوز نشانه‌ای از اعتراضات عمومی دیده نمی‌شود. برخی از آنها به این موضوع اشاره کردند که دولت کوبا به‌دلیل سرکوب شدید مخالفان، توانسته است هرگونه جنبش اعتراضی را کنترل کند. مردم روزهایشان را صرف تهیه مواد غذایی، سوخت برای آشپزی و آب می‌کنند و دیگر فرصت یا توان آنکه از امکانات رفاهی دیگری صحبت کنند، ندارند. در همین حال، در جایگاه‌های سوخت، صف‌های طولانی ایجاد شده است و بسیاری از خودروها با قیمت‌های بالاتر سوخت‌گیری می‌کنند. از اواسط دسامبر گذشته که ارسال نفت از ونزوئلا قطع شد، سوخت به دلار فروخته می‌شود؛ ارزی که برای بسیاری از کوبایی‌ها دسترسی به آن سخت است.

همچنین، با کمبود سوخت، حمل‌ونقل عمومی نیز به شدت تحت‌تاثیر قرار گرفته است. بسیاری از اتوبوس‌ها و تاکسی‌های خصوصی قادر به فعالیت نیستند و کرایه حمل‌ونقل افزایش یافته است. به‌عنوان مثال، روزانه هزاران نفر مجبور به پرداخت مبالغ بالاتری برای تاکسی‌های خصوصی هستند؛ چراکه دیگر گزینه‌های حمل‌ونقل عمومی به‌دلیل کمبود سوخت یا قطع برق قادر به حرکت نیستند. یکی از ساکنان‌ هاوانا می‌گوید: «قبلا امکان دریافت سهمیه ماهانه سوخت وجود داشت، اما حالا دیگر این‌طور نیست. فروش سوخت به پول ملی متوقف شده است.»

درحالی‌که قطعی‌های مکرر برق در‌ هاوانا و دیگر شهرهای کوبا ادامه دارد، شمار زیادی از شهروندان از تشدید فشارهای معیشتی و دشوارتر شدن شرایط زندگی سخن می‌گویند. میرطا ترخو، دست‌فروش ۷۱ساله ساکن گواناباکوآ، در گفت‌وگو با رویترز اعلام کرد که دیگر توان تامین حداقل نیازهای غذایی خود را ندارد. او پیش‌تر بخشی از مایحتاج روزانه‌اش را از طریق نظام توزیع دولتی و دفترچه‌های سهمیه‌بندی تهیه می‌کرد، اما این سازوکار حمایتی پس از بحران‌های اقتصادی و افت درآمدهای ارزی کشور حذف شده است. حجم بحران به حدی است که گاهی اوقات سیستم‌های حمل‌ونقل عمومی نیز در اثر قطعی برق متوقف می‌شوند. جولیا آنا کوباس، یک کارمند خانگی ۶۹ساله از گواناباکوآ، به خبرنگاران گفت که سفرهای روزانه‌اش اکنون از چهار ساعت عبور کرده و هزینه‌ها بیشتر از قبل شده است. این وضعیت دشوار، بسیاری از مردم را به این نتیجه رسانده که زندگی در کوبا در حال تبدیل شدن به امری صرفا برای بقا است.

یکی از ساکنان هاوانا، آیمه میلانس، با اشاره به این شرایط گفت: «ما در حال غرق شدن هستیم. اما هیچ‌کاری نمی‌توانیم انجام دهیم. زندگی به تامین حداقل‌های بقا تقلیل یافته است.» در چنین شرایطی، ابهامات جدی درباره چشم‌انداز اقتصاد کوبا و نحوه مواجهه این کشور با فشارهای همزمان خارجی و داخلی همچنان پابرجاست. با این حال، برای بخش بزرگی از جامعه، واقعیت جاری روشن است: شرایط معیشتی به مراتب دشوارتر از گذشته شده و اولویت زندگی به تامین حداقل‌های بقا محدود شده است.