اسرائیل از جان فلسطینیها و سرزمینهای اشغالی چه میخواهد؟
غزه در تسخیر بیبرنامگی سیاسی
روزنامه یدیعوت آحارانوت اعلام کرد که این گذرگاه کلیدی از صبح روز یکشنبه (دیروز) «در یک عملیات آزمایشی» فعال است و انتظار میرود حرکت مردم از امروز دوشنبه در هر دو جهت آغاز شود. به نوشته این روزنامه، انتظار میرود روزانه حدود ۱۵۰نفر نوار غزه را ترک کنند؛ درحالیکه حدود ۵۰نفر به خاک فلسطین بازخواهند گشت. این بازگشایی با حضور نمایندگان اتحادیه اروپا و مصر آغاز شد. به گزارش الجزیره، نیروهای اسرائیلی از زمان اعلام «آتشبس» با میانجیگری ایالات متحده با حماس در ۱۰ اکتبر ۲۰۲۵، تاکنون حداقل ۵۱۰فلسطینی را کشته و بیش از ۱۴۰۰نفر دیگر را زخمی کردهاند. اما پرسش این است که اسرائیل از جان غزه چه میخواهد؟
«سیمون اسپیکمن کوردال» در گزارشی برای الجزیره نوشت، پیوستن اسرائیل به «هیات صلح» دونالد ترامپ این پرسش را مطرح میکند که نتانیاهو (و اسرائیل) واقعا از سرزمین فلسطین چه میخواهند و آیا آنها میخواهند این سرزمین بازسازی شود یا فقط خواهان ادامه وضع موجود هستند؟ ناظران میگویند با نزدیک شدن به انتخابات اسرائیل در اواخر امسال، نتانیاهو باید در نظر جهانیان و یهودیان اسرائیل بهعنوان کسی که با جاهطلبیهای آمریکا برای غزه همکاری میکند، ظاهر شود. اما نتانیاهو همچنین باید ائتلاف حاکم خود را حفظ کند؛ ائتلافی که تا حدودی به عناصری مانند وزیر داراییاش، بزالل اسموتریچ، متکی است. این عناصر نه تنها مخالف بازسازی غزه هستند، بلکه با آتشبس در سرزمینی که او و متحدانش - به عنوان صهیونیستهای مذهبی - خود را محق میدانند در آن مستقر شوند نیز مخالفند.
تاکنون، به نظر نمیرسد که اوضاع کاملا طبق میل نتانیاهو پیش رفته باشد. او نتوانسته گذار به مرحله دوم طرح آتشبس سه مرحلهای ترامپ (بهرغم امتناع حماس از خلع سلاح) را به تاخیر بیندازد. به همین ترتیب، بهرغم مخالفتهای او، گذرگاه رفح از امروز دوشنبه در هر دو جهت باز میشود و به مردم اجازه ورود و خروج از این منطقه محصور را میدهد. در داخل، کابینه نتانیاهو همچنان در مورد غزه دچار اختلافنظر هستند. اسموتریچ نه تنها پیشنهادهای ایالات متحده را «برای اسرائیل بد» خواند، بلکه خواستار برچیده شدن پایگاه آمریکایی در جنوب اسرائیل شد که مسوول نظارت بر آتشبس است. در همین حال، برخی دیگر در پارلمان اسرائیل در درجه اول بر انتخابات آینده تمرکز کردهاند و تنها هدفشان تقویت پایگاه سیاسی خود، صرف نظر از ایدئولوژی است.
نتانیاهو همچنان اصرار دارد که حماس خلع سلاح شود و ارتش اسرائیل در حال کار بر روی تخریب اراضی در امتداد مرز با غزه و ایجاد یک منطقه حائل در عمق این منطقه ساحلی است. حتی اگر حماس تمام سلاحهای خود را بهطور کامل از دست ندهد، دور کردن فلسطینیها از مرز اسرائیل به این رژیم اجازه میدهد تا تصویر امنیت را به نمایش بگذارد. «دالیا شیندلین»، مشاور سیاسی و نظرسنجی آمریکایی-اسرائیلی، گفت: «یهودیان اسرائیلی در مورد غزه و هیات صلح عمیقا دچار اختلافنظر هستند. اگرچه یک بلوک اقلیت طرفدار اسکان مجدد غزه است، اما بیشتر آنها دچار تفرقه هستند. یهودیان اسرائیل میخواهند اسرائیل به نوعی در غزه باقی بماند». شیندلین گفت: «با این حال، تقریبا همه از یک نقطه شروع میکنند: هر چیزی بهتر از بازگشت به جنگ است.»
«گرشون باسکین»، میانجیگر بین اسرائیل و سازمان آزادیبخش فلسطین، با اشاره به مقامهای اسرائیلی گفت: «آنها استراتژی ندارند و همه چیز در هرج و مرج است. آنها در حال و هوای انتخابات هستند. وقتی به کنست رفتم گویی دیوانهها را در دیوانه خانه تماشا کنی». در نظر بسیاری از یهودیان سرزمینهای اشغالی، فلسطینیها «اصلا وجود ندارند». اسرائیل بیش از ۷۱هزار نفر را کشته است، اما اکثر اسرائیلیها اهمیتی نمیدهند که در آن سوی مرز چه میگذرد. آنها میگویند: «این فقط مرز ماست.»
با این حال، بسیاری از مقامهای اسرائیلی بر سر یک چیز توافق دارند: اینکه کشور فلسطینی وجود نخواهد داشت. صرف نظر از نتیجه روند آتشبسِ تحت حمایت ایالات متحده، اسرائیل در کنار سرزمینی به نام غزه (که علیه جمعیت آن به نسلکشی پرداخته) باقی خواهد ماند. در حال حاضر، به گفته تحلیلگران، به نظر میرسد هیچ برنامهای برای همزیستی که جغرافیا دیکته میکند، وجود ندارد. حتی تعهد اسرائیل به برنامههای ایالات متحده نیز جای سوال دارد؛ زیرا نتانیاهو مرحله دوم آتشبس را یک «اقدام اعلامی» به جای نشانهای قطعی از پیشرفت مطرح میکند. «اوفر کاسیف»، نماینده کنست اسرائیل، میگوید: «نسلکشی متوقف نشده است. ادامه دارد؛ فقط از فعال به غیرفعال تغییر یافته است. اسرائیل دیگر مثل قبل غزه را بمباران نمیکند، اما حالا مردم آنجا را رها کرده تا از سرما یخ بزنند و گرسنگی بکشند. این سیاست رژیم است.»
«شیر هِوِر»، اقتصاددان اسرائیلی، ظرفیت مقامهای اسرائیل برای برنامهریزی بلندمدت را زیر سوال میبرد. او به الجزیره میگوید: «هیچ برنامهای وجود ندارد. برنامهریزی بلندمدت، روش کار کابینههای اسرائیل نیست. اسموتریچ و دیگران برنامه بلندمدت دارند. آنها میخواهند غزه را آباد و فلسطینیها را اخراج کنند؛ اما در سیاست واقعی، هیچ برنامهای وجود ندارد. همه چیز کوتاهمدت است.» باسکین، که میانجیگریاش بین اسرائیل و سازمان آزادیبخش فلسطین در دهه۹۰ میلادی در جریان توافق اسلو نقشی محوری داشت، گفت: «یک عامل جدید در بازی وجود دارد که قبلا وجود نداشته است: یک رئیسجمهور آمریکایی که اسرائیل نمیتواند به آن نه بگوید.» کاسیف البته امیدواری کمتری دارد. او گفت: «من هیچ اعتقادی به هیات صلح ندارم. فکر میکنم اکنون سیاست رژیم این است که به ناامید کردن و به تاخیر انداختن برنامههای تشکیل یک نیروی ثباتبخش ادامه دهد؛ اینکه بگذارد مردم بمیرند.»
