از نگاه شرکت‌کنندگان در این مراسم، معنای این تشییع نه از وابستگی مذهبی سرچشمه می‌گیرد، نه از هویت قومی و نه از مرزهای جغرافیایی، بلکه از جانب‌داری از آرمانی که آن را نماد حق در برابر قدرت، کرامت در برابر تسلیم و پایداری در برابر اجبار می‌دانند. پیکری که به خاک سپرده می‌شود، تنها عمر انسانی را که دهه‌ها زیسته است با خود نمی‌برد، بلکه کارنامه مردی را نیز در خود دارد که نامش با مواضعی گره خورده بود که با وجود همه فشارها، درگیری‌ها و چالش‌ها، بر آنها پای فشرد. از همین رو، کسانی که در مراسم وداع و تشییع او شرکت می‌کنند، خود را نمایندگان یک مذهب یا قومیت نمی‌دانند، بلکه صاحبان موضعی می‌شمارند که به باورشان فراتر از هویت‌های محدود، در قلمرو اصول و ارزش‌ها قرار دارد. در لحظات سرنوشت‌ساز تاریخ، شکاف‌های کوچک در برابر پرسش‌های بزرگ رنگ می‌بازند: انسان در هنگامی که قدرت با عدالت در تعارض قرار می‌گیرد، در کجا می‌ایستد؟ و هنگامی که سکوت به یک انتخاب، سخن گفتن به یک موضع و جانب‌داری به یک مسوولیت تبدیل می‌شود، معیار سنجش انسان چیست؟ از این منظر، حامیان این دیدگاه، حضور در این مراسم را اعلام حمایت از آرمان فلسطین و پشتیبانان آن، و نیز مخالفت با سیاست‌های دولت اسرائیل می‌دانند که از نگاه آنان مسوول تداوم این بحران است.

در این برداشت، محور اصلی نزاع، اختلافات مذهبی یا قومی نیست، بلکه رویارویی میان دو نگاه است: نگاهی که به حق ملت‌ها برای آزادی و کرامت باور دارد و نگاهی که به اعتقاد آنان بر منطق قدرت و تحمیل واقعیت‌های موجود استوار است. 

از این رو، این تشییع را نه پایان زندگی یک انسان، بلکه استمرار یک معنا می‌دانند؛ نه بدرقه یک فرد، بلکه تجدید عهد با اندیشه‌ای که به باور آنان تا زمانی که ملت‌ها در جست‌وجوی آزادی و عدالت باشند، زنده خواهد ماند.

انسان‌ها از دنیا می‌روند، اما اصولی که بر پایه ایمان و فداکاری بنا شده‌اند، همچنان توان بیدار کردن وجدان‌ها و ساختن حافظه تاریخی ملت‌ها را دارند؛ تا آنجا که این مواضع و ارزش‌ها، نه طول عمر، معیار حقیقی ماندگاری انسان در وجدان ملت‌ها شوند.

* تحلیلگر و سردبیر روزنامه الأخبار الجدیدة عراق