خدمات هلالاحمر در جنگ تحمیلی ۴۰ روزه بازخوانی شد؛
منجیان سرخپوش در خط مقدم
ثبت رکوردهای جهانی
پیرحسین کولیوند، رئیس جمعیت هلال احمر، در سخنرانی پیش از خطبههای نماز جمعه تهران، ضمن گرامیداشت سالروز تشکیل این جمعیت، به تشریح آمادگیهای عملیاتی در جریان جنگ تحمیلی اخیر پرداخت. به گزارش «ایرنا» وی با اشاره به آسیبشناسی دقیق از تجربههای پیشین اظهار کرد: «با آسیبشناسی و رصد دقیق مشکلات در جنگ تحمیلی ۱۲روزه، موفق شدیم تعداد نیروهای عملیاتی و امدادی جمعیت را از ۷۰هزار به ۱۱۰هزار نفر افزایش داده و با تقویت تیمهای واکنش سریع و هوشمندسازی اقدامات، زمان حضور در محل حادثه را به کمتر از چهار دقیقه کاهش دهیم.» این سرعت عمل که در استانداردهای جهانی یک رکورد محسوب میشود، مدیون حضور نیروهای باانگیزه و جوانی است که کولیوند آنها را «شجاعت، غیرت و تعهد» توصیف کرد.
در همین راستا، میثم افشار، دبیرکل جمعیت هلالاحمر، نیز در نشستی خبری با اشاره به انسجام مدیریتی پس از جنگ تحمیلی ۱۲روزه خاطرنشان کرد که کشور به یک آمادگی ذهنی و عملیاتی رسیده بود. وی افزود: «بیش از چند هزار نفر به مجموعه اضافه شدند و با احتساب ۱۱۱هزار نیروی متخصص، سازمان جوانان و داوطلبان به یک ظرفیت قابلتوجه عملیاتی دست پیدا کردند؛ ظرفیتی که در میدان عمل خود را نشان داد.» به گفته وی، ۷هزار و ۹۸۶تیم عملیاتی در ۲۷۵شهر کشور به اجرای ماموریت پرداختند که این حجم از عملیات در تاریخ هلالاحمر کمنظیر است.
هدف قرار گرفتن ۵۶ مرکز هلال احمر
ابعاد خسارات وارده به زیرساختهای غیرنظامی در این جنگ تکاندهنده است. پیرحسین کولیوند در گزارش خود بر اساس بررسیهای انجامشده توسط هلالاحمر اعلام کرد که ۱۴۰هزار و ۵۲۸مکان غیرنظامی در حملات دشمن متجاوز آسیب دیدهاند که از این میان، ۱۲۳هزار و ۶۴۷مکان مسکونی بوده و تنها در تهران ۱۴هزار خانه تخریب شده یا آسیب دیده است. وی در ادامه افزود: «۳۵۰مرکز درمانی شامل داروخانه و بیمارستان و مراکز بهداشتی و درمانی آسیب دید، همچنین ۳۲دانشگاه و نزدیک به ۹۹۳مرکز آموزشی و مدرسه مورد هدف و حمله قرار گرفت.» نکته حائز اهمیت، هدفگیری مستقیم نهادهای امدادی است.
رئیس جمعیت هلال احمر توضیح داد: «۵۶مرکز هلال احمر بهصورت مستقیم مورد هدف حملات دشمن قرار گرفت و ۳بالگرد امدادی از کار افتاد، ۴۳آمبولانس و ۴۹خودروی نجات نیز بهصورت مستقیم مورد هدف آمریکا و اسرائیل قرار گرفت.» میثم افشار نیز برآورد خسارات مادی این جمعیت را حدود ۱۰ هزارمیلیارد تومان (۱۰ همت) اعلام کرد و گفت: تنها انهدام یک فروند بالگرد، ۱۵۰۰میلیارد تومان خسارت به همراه داشته است. وی همچنین به موضوع نگرانکنندهای اشاره کرد و گفت: «نوع موادی که دشمن در بمبها علیه کشور و مردم استفاده کرد، بعضا حامل اورانیوم غنیشده بود.»
دیپلماسی بشردوستانه
هلال احمر در این جنگ تنها به امداد میدانی بسنده نکرد. راضیه عالیشوندی، معاون امور بینالملل و حقوق بشردوستانه این جمعیت، در نشست با نمایندگان سازمان ملل متحد، بر پیگیری حقوقی جنایات آمریکا و اسرائیل تاکید کرد. وی اظهار کرد: «از روز اول جنگ اسناد حقوق بشردوستانه را تهیه کردیم و به نهادهای بینالمللی مثل کمیته صلیب سرخ، دادستان دیوان کیفری بینالملل و فدراسیون جهانی صلیب سرخ فرستادیم.» عالیشوندی در گفتوگو با خبرگزاری آنا نیز تصریح کرد که مستندسازی حملات علیه غیرنظامیان و زیرساختهای حیاتی به صورت روزانه انجام شده است. وی تاکید کرد: «تعرض به مردم عادی، امدادگران، مراکز درمانی و خدماتی، نقض آشکار قواعد بینالمللی است.» پیشتر نیز پیرحسین کولیوند در پیامی مستقیم به مقامات بینالمللی خاطرنشان کرد: «اگر میخواهید ماهیت مستقل خود را ثابت کنید، باید این جنایتها علیه نهادهای غیرنظامی، درمانی و آموزشی را قاطعانه محکوم کنید.»
روایت ۷۲۰۰ زندهیابی
در جریان جنگ تحمیلی ۴۰ روزه، نام امدادگر با واژه «ایثار» پیوند خورد. پیرحسین کولیوند از نقشآفرینی امدادگران در ۶ هزار ماموریت امدادی خبرمیدهد و میگوید: «بیش از ۷۲۰۰ هموطن با تلاش امدادگران هلال احمر از زیر آوار حملات نجات یافتند.» وی به سختی برخی عملیاتها اشاره کرد و گفت در حادثه ساختمان مسکونی رسالت، امدادگران ۲۰روز تلاش بیوقفه کردند تا حتی در شرایط سازههای ناپایدار، پیکر مطهر شهدا را تفحص کنند. در همین رابطه فایق عبداللهزاده، مدیرکل آموزشهای تخصصی و توانمندسازی جمعیت هلالاحمر، در گفتوگو با خبرنگار سایت دفاعپرس، به حضور شبانهروزی تیمهای واکنش سریع شامل تیمهای آوار و تیمهای «آنست» (سگهای تجسس) اشاره کرد. وی افزود: «نیروهای ما در هر نقطهای که اصابتی صورت بگیرد، بهصورت شبانهروزی حضور پیدا میکنند و تا آخرین لحظهای که یک نفر زیر آوار مانده باشد، عملیات را ادامه میدهند.» در این مسیر، سگهای زندهیاب نیز فداکاریهای بسیاری داشتند و به گفته دبیرکل جمعیت، برخی از این ۱۱۰ قلاده سگ در حین انجام ماموریت آسیب دیده یا تلف شدند.
اقدامات نوآورانه
یکی از اقدامات نوآورانه هلال احمر در این دوره، تمرکز بر سلامت روان آسیبدیدگان بود. پیرحسین کولیوند با اشاره به فعالیت سامانه ۴۰۳۰ گفت: «بیش از ۲ هزار متخصص روانشناسی به صورت داوطلبانه برای ارائه خدمات مشاورهای تلفنی به مردم فعال بودند.» این سامانه مجموعا ۲۰۵هزار تماس را ثبت کرد و ۱۶هزار ساعت مشاوره برای افزایش تابآوری مردم ارائه داد. علاوه بر این، تیمهای «سحر» (سفیران حمایتهای روانی) در مناطق آسیبدیده مستقر شدند تا به بازگشت افراد به زندگی عادی کمک کنند. در حوزه آموزش نیز، میثم افشار اعلام کرد که بیش از ۸میلیون نفر از آموزشهای عمومی هلال احمر بهرهمند شدند و روزانه بیش از ۲ساعت برنامه آموزشی از رسانه ملی برای آمادگی مردم در برابر حملات پخش شد.
ایثاری که با خون امضا شد
خدمترسانی در خط مقدم بمبارانها بدون هزینه نبود. در جریان این حوادث، ۵نفر از نیروهای هلالاحمر به شهادت رسیدند و ۶۱نفر مجروح شدند. در روایتی دیگر، آمار شهدای امدادگر در مسیر نجات مردم ۹نفر ذکر شده است که نامهایی همچون «مجتبی ملکی»، «سمیه میرابواسحاق» و «حمیدرضا جهانبخش» در میان آنها میدرخشد. میثم افشار به حادثه تلخ خیابان بنیهاشم تهران اشاره کرد که در آن خانوادههای ۵ و ۸نفره هدف قرار گرفتند و امدادگران در میان شعلهها به یاری آنان شتافتند. مجموع این اقدامات بود که باعث شد، مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، در بازدید از جمعیت هلال احمر، عملکرد این مجموعه را در جنگ ۴۰روزه «استثنایی» بداند و تاکید کند: «حمله به بیمارستانها، مدارس و آمبولانسها نشانهای از ناتوانی دشمن در برابر اراده ملت است.» وی ایثارگری امدادگران را سرمایهای معنوی برای کشور دانست که در آن تفاوتهای قومی و مذهبی رنگ میبازد و تنها جوهره انسانیت باقی میماند.
سرمایه اجتماعی
گزارشهای میدانی نشان میدهد که پهنه شهرهای درگیر بمباران، با حضور نیروهای داوطلب به صحنههای همدلی بدل شده بود. از آرایشگران و آشپزانی که داوطلبانه به جنگزدگان خدمت میکردند تا جوانانی که با لباس سرخ و سفید هلال احمر، امید را در دلها زنده نگه داشتند. پایگاه اطلاعرسانی جمعیت هلال احمر در یکی از روایتهای گفتهشده توسط امدادگران از قول جوانی که در صحنه عملیاتها حاضر بوده است، مینویسد: «چیزی که واقعا به ما نیرو میداد، محبت مردم بود. یادم هست یک لقمه آورده بودند که رویش نوشته بودند خداقوت قهرمان ایران.»
این پیوند عمیق میان مردم و هلال احمر، همان سرمایه اجتماعی است که از آن بهعنوان نقطه قوت نیروها یاد میشود. حتی امدادگرانی که خود داغدار بودند، صحنه را ترک نکردند؛ مانند عضو داوطلبی که با وجود شهادت ۸عضو خانوادهاش، همچنان در میدان ماند تا ثابت کند این جنگ ملت ایران را از پا نمیاندازد. جمعیت هلال احمر ایران، با شعار «هلال در میدان، انسان در امان»، از ۱۸ تا ۲۴اردیبهشتماه برنامههای متنوعی را برای گرامیداشت این فداکاریها در نظر گرفته است. از اعزام کاروانهای سلامت تا ارائه خدمات درمانی رایگان، همگی نشان از آن دارد که این نهاد بشردوستانه، همچنان بهعنوان رزمنده خط مقدم در صلح و جنگ، در کنار مردم ایستاده است.
