رسانههای بینالمللی دور جدید گفتوگوهای ایران و آمریکا را تحلیل کردند
نگاه محتاطانه به مذاکرات
آتشبس میان ایران و آمریکا، بهرغم شکننده بودن همچنان به قوت خود باقی است. این در حالی است که تجاوز گسترده و بیسابقه رژیم صهیونیستی به لبنان طی روزهای اخیر و ادامه تنشها در این منطقه همچنان به تردیدها درباره پایداری متارکه دوهفتهای تهران-واشنگتن دامن میزند. موضوعی که محمدباقر قالیباف، رئیس هیات مذاکرهکننده ایران ضمن اشاره به آن به مساله آزادسازی داراییهای بلوکه شده ایران به عنوان یکی دیگر از شروط آغاز مذاکرات اشاره کرده است. با این حال به نظر میرسد هیاتهای تهران و واشنگتن قصد دارند از این فرصت دوهفتهای برای حل چالشهای گسترده استفاده کنند و در گام اول به یک چارچوب اولیه دست یابند.
اهمیت تلاشها برای کنترل اسرائیل
حملات گسترده اسرائیل به لبنان، پس از اعلام آتشبس ۲هفتهای میان ایران و واشنگتن، با محکومیت گسترده جهانی روبهرو شد. از سوی دیگر، رسانهها از درخواست کاخ سفید از اسرائیل برای توقف این حملات سخن به میان آوردند، خاصه از آن جهت که این مساله اهمیت بسیاری برای مذاکرات صلح اسلامآباد دارد. در تاریخ ۲۰ فروردین، آکسیوس، به نقل از مقامات آمریکایی گزارش داد: «استیو ویتکاف از نتانیاهو خواسته است که حملات به لبنان را کاهش دهد و مذاکرات را آغاز کند.»
انبیسی نیز به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داد: «ترامپ از نتانیاهو خواسته است که شدت حملات به لبنان را کاهش دهد تا به موفقیت مذاکرات با ایران کمک کند.» از سوی دیگر، «کایا کالاس»، مسوول سیاست خارجه اتحادیه اروپا گفت که لبنان نیز باید شامل آتشبس میان ایران و آمریکا بشود. رئیسجمهور فرانسه نیز در تاریخ ۲۰ فروردین بار دیگر بر لزوم پایداری توافق و امنیت منطقهای در خاورمیانه تاکید کرد و متذکر شد که آتشبس باید شامل لبنان هم شود. دولت پاکستان نیز تجاوزگری رژیم صهیونیستی به لبنان را به شدت محکوم کرد و آن را به ضرر تلاشها برای برقراری صلح در منطقه دانست. اسلامآباد همچنین از جامعه جهانی خواست گامهای فوری و مشخصی برای پایان دادن به حملات اسرائیل بردارد.
امیدواری آمیخته به احتیاط
این تحولات در حالی روی میدهد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، نسبت به مذاکرات پیش رو در اسلامآباد ابراز خوشبینی کرده است. ترامپ در گفتوگو با شبکه انبیسی گفت: «خوشبین هستم که توافق صلح با ایران نزدیک است.» بنا به گزارش الجزیره، وی مدعی شد که رهبران ایران بسیار منطقیتر هستند و با هر چیزی که باید بپذیرند، موافقت میکنند. بنا به این گزارش، ترامپ طی گفتوگوی خود با این شبکه آمریکایی در ادامه تهدیدهای خود مدعی شد: «اگر ایرانیها به توافق نرسند، بسیار دردناک خواهد بود.» وی افزود: «اسرائیلیها در حال کاهش عملیات خود در لبنان هستند و من با نتانیاهو صحبت کردم و او با آرامش این موضوع را مدیریت خواهد کرد.»
وزارت امور خارجه چین روز پنجشنبه با اشاره به مذاکرات اسلامآباد ابراز امیدواری کرد که طرفین از این فرصت برای دستیابی به صلح و بازگرداندن ثبات در اسرع وقت استفاده کنند. وزارت امور خارجه چین افزود: «از همه طرفهای مربوطه میخواهیم که آرامش خود را حفظ و خویشتنداری کنند تا از وخامت اوضاع منطقهای کاسته شود.» وزارت امور خارجه چین در ادامه بیانیه خود افزود: «امیدواریم همه طرفها بتوانند بحران خاورمیانه را از طریق دیپلماتیک حل کنند.» این وزارتخانه همچنین با اشاره به حملات رژیم صهیونیستی به لبنان تاکید کرد که حاکمیت و امنیت لبنان نباید نقض شود و امنیت جان و مال غیرنظامیان باید تضمین شود.
در همین رابطه، روزنامه دولتی چاینا دیلی اعلام کرد که آتشبس فعلی نه به معنای صلح، بلکه یک فرصت است. این روزنامه طی گزارشی به تاریخ ۱۰ آوریل هشدار داد که هر دو طرف ممکن است وسوسه شوند از این مکث برای تجدید قوای نظامی استفاده کنند؛ اما هرگونه اقدام نادرست میتواند به بحرانی طولانیتر و مخربتر منجر شود. روزنامه گلوبالتایمز نیز گزارش داد که نیروهای آمریکایی همچنان آماده از سرگیری جنگ هستند؛ درحالیکه نیروهای ایرانی هنوز «انگشتانشان روی ماشه است». این روزنامه توضیح داد که اگر مذاکرات صرفا برای خرید زمان استفاده شود، درگیری میتواند هر لحظه دوباره تشدید شود.
ایستگاه اسلامآباد
شبکه الجزیره طی گزارشی به تاریخ ۲۱فروردین گزارش داد که نگاهها طی روزهای آتی با نگرانی پایتخت پاکستان را نشانه گرفته است؛ محلی که میتواند صلحی تاریخی را رقم بزند یا آنکه شروعی مجدد برای دور جدید تخاصمها باشد. این رسانه در گزارش خود نوشت که پیادهروها در پایتخت پاکستان در حال رنگآمیزی هستند، حضور امنیتی قدرتمندی که از قبل هم وجود داشت، تقویت میشود و حال و هوای انتظار و اضطراب این کلانشهر را در حالی فرا گرفته است که اسلامآباید برای میزبانی جلساتی که جهان نظارهگر آن خواهد بود، آماده میشود.
الجزیره نوشت: دقیقا ۶هفته پس از حملات هماهنگ ایالات متحده و اسرائیل به ایران که هزاران نفر را در چندین کشور کشته، حیاتیترین گذرگاه نفتی جهان را مسدود و قیمت انرژی را به شدت افزایش داد، اسلامآباد امروز شنبه میزبان مذاکراتی با حضور مقامات ارشد ایالات متحده و ایران خواهد بود. این جلسات چند روز پس از آن برگزار میشود که واشنگتن و تهران با میانجیگری پاکستان بر سر آتشبس دو هفتهای به توافق رسیدند و این توقف تخاصمها در بحبوحه تفسیرهای مختلف از شرایط توقف جنگ و بمباران شدید لبنان توسط اسرائیل تحت فشار قرار گرفته است. کاخ سفید تایید کرده است که مذاکرات رسمی از صبح شنبه به وقت محلی آغاز خواهد شد.
از سوی دیگر، شورای عالی امنیت ملی ایران در ۸آوریل اعلام کرد که مذاکرات میتواند تا ۱۵روز ادامه یابد که این احتمال را مطرح میکند که حداقل برخی از اعضای هیاتها ممکن است فراتر از شنبه در اسلامآباد بمانند یا برای دورهای بعدی مذاکرات به پایتخت پاکستان بازگردند. هتل سرنا در اسلامآباد میزبان هیاتها خواهد بود. این هتل که در کنار وزارت امور خارجه در منطقه قرمز پایتخت واقع شده و ساختمانهای کلیدی دولتی و سفارتخانهها را در خود جای داده است، از عصر چهارشنبه تا یکشنبه مصادره شده و از مهمانان خواسته شده است که آنجا را ترک کنند. همچنین انتظار میرود که این هتل بهعنوان محل برگزاری مذاکرات عمل کند. تدابیر امنیتی در سراسر شهر تشدید شده است. منطقه قرمز پلمب شده است؛ درحالیکه نقاط ورودی کلیدی به اسلامآباد نیز بسته شدهاند.
بنا به گزارش الجزیره، کاخ سفید تایید کرده است که جی دی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، هیات آمریکایی را رهبری خواهد کرد و استیو ویتکاف، فرستاده ارشد دونالد ترامپ، و جرد کوشنر، داماد او، به او خواهند پیوست. این در حالی است که مقامات پاکستانی هشدار دادند که تا زمانی که هیاتها به اسلامآباد نرسند، هیچ چیز قطعی نیست. انتظار میرود نخستوزیر پاکستان رسما میزبان مذاکرات باشد و بسته به زمان ورود تیمها، جلسات مقدماتی جداگانهای را با هر دو طرف برگزار کند. معاون نخستوزیر و وزیر امور خارجه پاکستان نیز که در طول درگیری در دیپلماسی رفت و برگشتی مشارکت داشته است، انتظار میرود مذاکرات واقعی را در روز شنبه تسهیل کند.
مسعود خالد، سفیر سابق پاکستان در چین، در رابطه با گفتوگوهای پیش رو به الجزیره گفت که فضا حتی قبل از شروع مذاکرات مسموم شده است. وی گفت: «اسرائیل در حال نقشآفرینی برای تضعیف روند مذاکرات است. بمباران بیوقفه لبنان توسط آن به منظور ایجاد سناریویی است که در آن طرفین مواضع خود را سختتر کرده و روند مذاکرات را با شکست مواجه کند. در این مرحله، ما فقط میتوانیم با احتیاط خوشبین باشیم؛ زیرا مذاکرات مطمئنا پیچیده و طاقتفرسا خواهد بود و ممکن است نیاز به تمدید بیش از مهلت ۱۵ روزه داشته باشد.»
سحر خان، تحلیلگر مستقل مستقر در واشنگتن دیسی و عضو غیرمقیم موسسه امور جهانی، نیز نظر مشابهی در این رابطه دارد. او به الجزیره گفت: «عدم اعتماد بزرگترین مانع است. در حال حاضر، هم واشنگتن و هم تهران سعی میکنند با طرح خواستههای حداکثری نشان دهند که برنده شدهاند، اما مهمترین گام این است که آتشبس فعلی پابرجا بماند و پایبندی به آن حفظ شود.»
از سوی دیگر، دانیا ثافر، مدیر اجرایی انجمن بینالمللی خلیج فارس، گفت که غیبت اسرائیل در مذاکرات یک چالش ساختاری است. این تحلیلگر در ادامه گفت: «ممکن است توافق اندکی بین ایالات متحده و ایران در مورد مساله هستهای و نوعی تفاهم چندجانبه برای باز کردن تنگه هرمز امکانپذیر باشد.» با تمام بیم و امیدهای موجود، به نظر میرسد که هرگونه توافق احتمالی نیازمند حمایت کشورهای کلیدی خاورمیانه، اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل و یک قطعنامه الزامآور خواهد بود؛ امری که میتواند نقطه پایانی باشد بر یک جنگ ویرانگر و پایان آخرین دور از تخاصمهای منطقهای.
