اظهارنظرها از سوی دو جبهه موافق و مخالف ادامه دارد؛
واکنشها به طرح ظریف برای پایان جنگ
در واکنش به این پیشنهاد، یوسف پزشکیان فرزند و مشاور رئیسجمهور در توییتی نوشت: اگر طرح دکتر ظریف را درست متوجه شده باشم، ایشان تنها راه پایان دادن به تحریمها، جنگ و رها شدن از تهدیدها و دشمنیها را در این میبینند که «یک مذاکره جامع» بر روی «تمام مسائل مورد مناقشه» داشته باشیم و همه چیز را یکباره حل و فصل کنیم. مهمترین نقدی که مطرح کردهاند این است که آنچه آقای ظریف روی میز گذاشته، مربوط به قبل از جنگ است. حالا که جنگیدهایم و ما دست برتر را در جنگ داریم، شروط و خواستههای ماست که باید بدون چون و چرا مورد توجه قرار گیرد. باید دید چنین چیزی در عمل چقدر امکان تحقق دارد. نقد دیگری که به مقاله شده این است که در طرح ارائهشده هرآنچه ما میدهیم، فوری و غیرقابل برگشت است و در عوض چیزی میخواهیم بگیریم که حدود و ثغورش معلوم نیست و محل مناقشه است.
در مقابل اما روزنامه کیهان در نخستین شماره خود پس از تعطیلات انتقادهای تندی علیه ظریف مطرح کرده و با آن به شدت مخالفت کرده است. در مطلب روزنامه کیهان آمده است: آنچه در این یادداشت آمده است، نظیر محدودیت در برنامه هستهای ایران! گشایش تنگه هرمز! آتشبس! امضای معاهده عدم تجاوز! و... تماما و بیکم و کاست خواستههای ترامپ و نتانیاهو است که این روزها پس از ناکامی در حمله نظامی به آن روی آورده و با صدها زبان و قلم از سوی مقامات رسمی آمریکا و رژیم صهیونیستی مطرح میشود و در همان حال، دهها واسطه اروپایی و منطقهای با پیامهایی از همین دست به مسوولان کشورمان مراجعه کرده و میکنند. بنابراین حق دارید که نویسنده این یادداشت را یکی از کارگزاران آمریکایی، اسرائیلی یا اروپایی بدانید! ولی اشتباه میکنید!
نویسنده این یادداشت آقای محمدجواد ظریف، وزیر خارجه اسبق جمهوری اسلامی ایران است! همان آقای ظریفی که چند سال قبل، وقتی آمریکا با تهدید ایران به حمله نظامی از کشورمان باج خواسته و پاسخ منفی دریافت کرده بود، در مصاحبهای گفته بود «غربیها از چهار تا تانک و موشک ما نمیترسند. از این مردم میترسند. آیا شما فکر کردهاید که آمریکا که با یک بمبش میتواند تمام سیستمهای نظامی ما را از کار بیندازد، از سیستم نظامی ما میترسد؟» باید پرسید آقای ظریف! حالا که دشمن از توان نظامی ما به تنگ آمده و حضور مردم نیز در تاریخ بشر بینظیر است چرا نسخه تسلیم میپیچید؟!
همراستا با این نگاه، یکی از مداحان نیز در واکنش به مقاله ظریف درباره توافقی جامع با آمریکا و بهبود روابط دو کشور، وزیرخارجه پیشین ایران را «جاسوس» خواند و گفت: «شما غلط میکنی برای جمهوری اسلامی نسخه میپیچی... برخی افراد او را جاسوس میدانند... آیا نهادهای امنیتی منتظر هستند ظریف روی پیشانیاش بنویسد خودفروخته آمریکا است؟» این مداح هشدار داد ظریف سه روز فرصت دارد اعلام کند: «غلط کردم، اگر ظریف تا سه شب آینده عذرخواهی نکند، شب چهارم کاروان میشویم و میرویم در خانهاش.» اما ورای موافقتها و مخالفتهای داخلی، مقاله ظریف مورد توجه تحلیلگران و مقامات سابق منطقه از جمله در شورای همکاری خلیجفارس قرار گرفت. حمد بنجاسم، وزیر خارجه اسبق قطر، در واکنش به مقاله و پیشنهاد محمدجواد ظریف درباره جنگ جاری، ضمن تمجید از رویکرد او، بر ضرورت شجاعت سیاسی برای عبور از بحران تاکید کرد.
در متن توییت نخستوزیر و وزیرخارجه سابق قطر آمده است: دوست عزیزم، دکتر جواد ظریف، با دقت آنچه را درباره جنگ جاری نوشته بودید، خواندم و با بسیاری از نکاتی که مطرح کردهاید، بهویژه در مورد راهحلها و چگونگی آغاز مذاکرات، موافقم. طرح شما هوشمندانه بود؛ بهویژه آنجا که ابتدا موضع رسمی و مردمی در ایران را توضیح دادید؛ موضعی که از نگاه شما با افتخار از چگونگی مقابله با حمله آمریکا و اسرائیل سخن میگوید. اما بگذارید صریح با شما سخن بگویم: بله، حق دارید که افتخار کنید؛ این کشور شماست. اما آیا این افتخار برای توجیه آنچه منطقه به آن دچار شده، کافی است؟ از نگاه من، این جنگ سودی نداشته است، کشورهای منطقه نیز در تصویب یا پذیرش آن نقشی نداشتهاند و در آینده هم نخواهند داشت، بلکه این جنگ، همه ما را وارد مسیری پیچیدهتر و خطرناکتر کرده است.
بن جاسم در ادامه توییت خود نوشت: شاید شما بر این باور باشید که در برخی زمینهها پیشرفتهایی حاصل کردهاید و شاید حتی به دستاوردهای تاکتیکی موقتی رسیده باشید، اما هزینه آن روشن بوده است: از دست رفتن بخشی مهم از دوستانتان در منطقه و فرسایش اعتمادی که طی سالها ساخته شده بود؛ زیرا شیوه پاسخ، هرچند در ظاهر قدرتمند به نظر برسد، آثار جانبی عمیقی بر جای گذاشته که بهسادگی پاک نخواهد شد و اگر اساسا امکانپذیر باشد، درمان آن به زمان زیادی نیاز خواهد داشت.
این مقام سابق قطر با گریز به راهحل ظریف اضافه کرد: اما درباره راهحلی که مطرح کردهاید، من کاملا با آن موافقم. حتی آن را راه خروجی واقعی از بحران کنونی میدانم. با این حال، مشکل در خود ایده نیست، بلکه در جسارت لازم برای اعلام و پذیرفتن آن است. این راهحل، به شجاعتی سیاسی و واقعی از سوی هر دو طرف درگیر نیاز دارد و شما، با توجه به تجربه و جایگاهی که دارید، بهخوبی از پیچیدگیهای این پرونده آگاهید و میتوانید حقیقت را همانگونه که هست، بدون آرایش و بدون مصالحه، بیان کنید. از همین رو، آنچه مطرح کردهاید تا زمانی که با موضعی روشن و صریح از سوی ایران همراه نشود و در برابر جهان اعلام نشود، ناقص خواهد ماند.
حمد بنجاسم بنجابر آل ثانی در پایان دیدگاه خود مینویسد: دعوت به راهحل، شکست نیست، بلکه شجاعت است. اما ادامه این مسیر، فرسایشی است برای همه، بدون هیچ استثنایی. امروز ما به صدایی مانند صدای شما نیاز داریم؛ صدایی که از درون ایران برخیزد و برای این جنگ راهحل ارائه کند؛ زیرا بسیاری از اهدافی که امروز هدف حمله قرار میگیرند، بر پایه محاسبات نادرست و برآوردهایی بنا شدهاند که پیش از آنکه هزینه این خطا جبرانناپذیر شود، به بازنگری بنیادین نیاز دارند.
