کارشناسان دلایل تغییر مسیر بازار سهام را بررسی کردند؛
احیای بورس در ۲ روز
بازگشت تقاضا به تالار شیشهای در شرایطی طی ۲روز گذشته رقم خورد که به باور برخی کارشناسان، از شدت نگرانیهای سیاسی نسبت به روزهای قبل کاسته شده و همین موضوع موجب شده بخشی از سرمایههای خرد، بار دیگر به سمت بازار سهام حرکت کنند. هرچند هنوز نمیتوان از بازگشت کامل آرامش به معاملات سخن گفت، اما کاهش فشار فروش و بهبود جریان تقاضا، نشانهای از تغییر فضای معاملاتی در مقایسه با روزهای ریزشی گذشته محسوب میشود.
استراتژی احتیاط همچنان مهمترین ویژگی رفتار معاملهگران است. برخی کارشناسان معتقدند، سرمایهگذاران هنوز تصویر روشنی از سرنوشت تحولات سیاسی و امنیتی در اختیار ندارند و مشخص نیست تنشهای اخیر در نهایت به سمت آرامش پایدار حرکت خواهد کرد یا دوباره با افزایش ریسکها، فضای بازارها تحتتاثیر قرار میگیرد. به باور حجت سرهنگی، همین بلاتکلیفی باعث شده بخشی از فعالان بازار، با وجود بازگشت شاخصها به مسیر صعودی، همچنان از انجام خریدهای سنگین خودداری کنند و تصمیمهای سرمایهگذاری را به روشنتر شدن چشمانداز سیاسی موکول کنند. او افزود: هرچند بازار طی ۲روز گذشته سیگنالهای امیدوارکنندهای مخابره کرده است، اما تداوم این روند بیش از هر چیز به کاهش پایدار ریسکهای سیاسی و افزایش اطمینان سرمایهگذاران نسبت به آینده وابسته خواهد بود.
بورس تهران برای دومین روز متوالی در مسیر صعودی حرکت کرد و اینبار رشد شاخصها با بهبود قابلتوجه جریان نقدینگی و فراگیر شدن تقاضا در اغلب نمادها همراه شد. معاملات روز سهشنبه نشان داد خریداران پس از روزهای پرالتهاب اخیر، با اطمینان بیشتری به تالار شیشهای بازگشتهاند؛ هرچند سایه ریسکهای سیاسی همچنان بر تصمیمگیری سرمایهگذاران سنگینی میکند. ورود پول حقیقیها، سبزپوش شدن بخش عمده بازار و انباشت سفارشهای خرید در پایان معاملات، همگی از تقویت سمت تقاضا حکایت دارد؛ اتفاقی که میتواند در صورت تداوم آرامش نسبی، زمینه ادامه بهبود معاملات در روزهای آینده را فراهم کند.
معاملات سهشنبه از لنز آمار
نماگر اصلی بورس در پایان معاملات با رشد ۱.۵۴درصدی در ارتفاع ۴میلیون و ۸۸۷هزار واحد ایستاد و دومین رشد متوالی خود را به ثبت رساند. همزمان، شاخص هموزن عملکردی حتی بهتر از شاخص کل داشت و با بیش از ۲درصد افزایش تا سطح یکمیلیون و ۳۴۶هزار واحد پیش رفت. این وضعیت نشان میدهد، رونق معاملات به کل بازار سرایت کرده است. از سوی دیگر، جریان سرمایههای خرد نیز به نفع بازار تغییر مسیر داده است. ارزش معاملات خرد در کانال ۱۱هزارمیلیارد تومان قرار گرفت و حدود ۳هزار و ۸۰۰میلیارد تومان وارد معاملات سهام شد که حاکی از بازگشت بخشی از سرمایهگذاران حقیقی به بازار است. ترکیب معاملات نیز برتری مطلق خریداران را به نمایش گذاشت. در پایان دادوستدها، ۹۶درصد نمادهای بورسی و فرابورسی با افزایش قیمت به کار خود پایان دادند و تنها ۴درصد از نمادها در محدوده منفی بسته شدند.
علاوه بر این، حدود ۸ هزارمیلیارد تومان سفارش خرید بدون آنکه عرضه کافی در مقابل آن قرار گیرد، در سامانه معاملات باقی ماند. این موضوع در صورت ادامه شرایط فعلی، میتواند در معاملات روز آینده نیز به حفظ برتری تقاضا و ادامه روند صعودی بازار کمک کند. یکی از موضوعات بحث برانگیز معاملات روز گذشته، کاهش ارزش معاملات خرد آن هم در روزی بود که ۹۶درصد از نمادهای بازار با رشد قیمت همراه شدند. این موضوع در نگاه نخست شاید متناقض به نظر برسد، کارشناسان معتقدند، این اتفاق متاثر از برهم خوردن تعادل میان عرضه و تقاضا رخ داده است. در معاملات سهشنبه، تقاضا برای خرید سهام به شکل محسوسی از عرضه سبقت گرفت و بخش عمدهای از نمادها در محدودههای مثبت و حتی صف خرید قرار گرفتند. در چنین شرایطی معمولا بسیاری از سهامداران که انتظار تداوم رشد قیمتها را دارند، از فروش سهام خودداری میکنند و ترجیح میدهند در سمت فروش ظاهر نشوند.
نتیجه این رفتار، کاهش حجم سهام قابل معامله در بازار است. زمانی که عرضهکنندگان از بازار کنار میکشند، با وجود حضور خریداران پرشمار، امکان انجام معامله به میزان کافی وجود ندارد؛ زیرا هر معامله تنها زمانی ثبت میشود که سفارش خرید و فروش با یکدیگر منطبق شوند. بنابراین، هرچند ارزش سفارشهای خرید ممکن است بسیار بالا باشد، اما بهدلیل کمبود فروشنده، بخش قابلتوجهی از این تقاضا در قالب صف خرید باقی میماند و به معامله تبدیل نمیشود. در نتیجه، ارزش معاملات کاهش مییابد. به بیان دیگر، پایین بودن ارزش معاملات در چنین روزی سیگنالی از ضعف تقاضا، بلکه حاصل کمبود عرضه است. این وضعیت معمولا در مقاطع بازگشت خوشبینی به بازار یا پس از دورههای افت سنگین مشاهده میشود. زمانی که فعالان بازار به ادامه روند صعودی امیدوارند و انگیزه فروش کاهش مییابد، افت ارزش معاملات در کنار فراگیر شدن نمادهای مثبت را باید ناشی از قفل شدن بخشی از معاملات در صفهای خرید و محدود شدن گردش سهام میان خریداران و فروشندگان دانست.
تکنیکالیستها چه میگویند؟
شاخص کل بورس پس از ثبت سقف اخیر خود در محدوده ۵میلیون و ۳۰۰هزار واحد در تاریخ ۱۶تیرماه وارد مسیر اصلاح شد. این عقبنشینی در نهایت افت حدود ۱۰درصدی نماگر اصلی را رقم زد و شاخص را تا کانال ۴.۷میلیون واحد پایین آورد. با این حال، در این محدوده یک حمایت مهم در سطح ۴.۶میلیون واحد قرار دارد که میتواند نقش تعیینکنندهای در ادامه مسیر بازار ایفا کند. رشد ۲روز اخیر شاخص کل اگرچه نشانهای از بازگشت نسبی تقاضا به بازار سهام بوده، اما از سوی دیگر با ارزش معاملات پایین همراه شده است. این موضوع همچنان تردیدها درباره پایداری این روند صعودی را افزایش میدهد. در واقع، نبود جریان قدرتمند پول باعث شده بخشی از فعالان بازار این رشد را بیشتر یک واکنش کوتاهمدت پس از اصلاح اخیر بدانند تا آغاز یک روند صعودی پایدار.
بر این اساس، سناریوی رشد موقت چندروزه و سپس ادامه روند اصلاحی، همچنان محتمل است. در این مسیر، انتظار میرود شاخص کل ابتدا به حمایت ۴.۶میلیون واحدی واکنش نشان دهد و در صورت از دست رفتن این محدوده، مقصد بعدی نماگر اصلی میتواند سطح ۳.۷میلیون واحد باشد. اما از سویی، مسیر دیگری نیز پیش روی بازار قرار دارد. در صورتی که ریسکهای سیاسی کاهش پیدا کنند، فضای معاملاتی آرامتر شود و ارزش معاملات به تدریج افزایش یابد، میتوان انتظار داشت شاخص کل بار دیگر به سمت اهداف بالاتر حرکت کند. تحقق این سناریو به مجموعهای از عوامل وابسته است؛ از جمله کاهش ریسکها و همچنین انتشار گزارشهای مالی شرکتها که در صورت ثبت سودآوری فراتر از انتظار، میتواند محرک جدیدی برای تقویت تقاضا در بازار سهام باشد.
سمت و سوی بازارهای موازی
همزمان با تحرکات بازار سهام، بازارهای موازی نیز روندی صعودی را تجربه کردند. دلار آزاد که روز دوشنبه معاملات خود را در کانال ۱۸۵هزار تومان به پایان رسانده بود، دیروز دوباره با افزایش نرخ و تقاضا روبهرو شد و از ۱۸۸ هزار تومان عبور کرد . در بازار طلا نیز روند افزایشی قیمتها ادامه داشت؛ بهطوریکه بر اساس اعلام اتحادیه طلا و جواهر تهران، هر گرم طلای ۱۸عیار به ۱۸میلیون و ۴۰۰هزار تومان رسید و سکه امامی نیز در کانال ۱۸۵میلیون تومان معامله شد. صندوقهای سرمایهگذاری مبتنی بر طلا نیز که در معاملات روز دوشنبه با افت قیمت همراه شده بودند، روز سهشنبه مجددا به مدار صعودی بازگشتند و معاملات خود را با رشد قیمت آغاز کردند.
بورس در مسیر تعادل؟
بازار سهام پس از تجربه روزهای پرعرضه، طی دو روز اخیر نشانههایی از بازگشت تقاضا را به نمایش گذاشت؛ اما کارشناسان معتقدند این وضعیت هنوز به معنای پایان کامل نگرانیها نیست و مسیر بورس همچنان به تحولات سیاسی و رفتار سرمایهگذاران وابسته است. در همین رابطه محمد موذن، کارشناس بازارهای مالی در گفتوگو با «دنیایاقتصاد» به وضعیت بازار سهام در ۲روز گذشته پرداخت و اظهار کرد: شاخص کل پس از نزدیک شدن به محدوده ۴میلیون و ۷۰۰هزار واحد با افزایش تقاضا و بازگشت نسبی مواجه شد. این حرکت را میتوان در قالب پولبک به محدوده مقاومتی شکستهشده ۵میلیون واحدی ارزیابی کرد؛ چراکه شاخص پس از عبور از این محدوده، در جریان اصلاح اخیر بار دیگر به آن نزدیک شده و اکنون واکنش بازار به این سطوح اهمیت زیادی دارد.
او افزود: همزمان با این تحولات، کاهش نسبی تنشهای سیاسی و انتشار اخبار و گمانهزنیها درباره احتمال آغاز مذاکرات میان ایران و آمریکا نیز تا حدودی توانسته از فضای معاملات حمایت کند و بخشی از نگرانیهای شکلگرفته در میان سرمایهگذاران را کاهش دهد. این کارشناس تاکید کرد که ریسکهای ژئوپلیتیک همچنان یکی از متغیرهای اصلی اثرگذار بر بازار سهام است و هرگونه تشدید تنشها میتواند بار دیگر فشار فروش را افزایش داده و روند اصلاحی شاخصها را ادامهدار کند.
محمد موذن در ادامه با اشاره به شرایط تکنیکالی بورس اظهار کرد: در شرایط فعلی، محدوده ۴.۷میلیون واحدی به عنوان حمایت مهم شاخص کل محسوب میشود و حفظ این سطح میتواند زمینه ادامه بهبود معاملات را فراهم کند. وی افزود: در مقابل، سطح ۵میلیون واحد علاوه بر اهمیت تکنیکالی، از نظر روانی نیز برای فعالان بازار یک محدوده کلیدی به شمار میرود و عبور شاخص از این سطح میتواند سیگنال مثبتی برای افزایش اعتماد سرمایهگذاران باشد. او درباره وضعیت جریان پول در بازار نیز گفت: اگرچه معاملات اخیر با بهبود نسبی تقاضا همراه شده، اما جریان ورود پول هنوز در سطحی نیست که بتوان از بازگشت قدرتمند سرمایهگذاران سخن گفت. ارزش معاملات خرد بازار در محدوده ۱۱.۵هزارمیلیارد تومان قرار دارد که همچنان پایینتر از میانگین ماهانه است و نشان میدهد بخش قابلتوجهی از سرمایهگذاران همچنان با احتیاط رفتار میکنند.
این کارشناس بازار سرمایه افزود: بررسی جریان پول حقیقی نیز بیانگر آن است که اعتماد سرمایهگذاران هنوز بهطور کامل به بازار بازنگشته است. از نیمه تیرماه تاکنون حدود ۳۲هزارمیلیارد تومان خروج پول حقیقی از بازار ثبت شده و در مقابل تنها ۶.۸هزارمیلیارد تومان ورود پول به ثبت رسیده است؛ بنابراین خالص مالکیت حقیقی در این بازه زمانی، خروج حدود ۲۶ هزارمیلیارد تومان سرمایه از بازار سهام را نشان میدهد. محمد موذن با بیان اینکه در معاملات اخیر حدود ۳.۸هزارمیلیارد تومان ورود پول به بازار سهام ثبت شده، اما همزمان حدود ۸۹۰میلیارد تومان از صندوقهای درآمد ثابت خارج شده است، اظهار کرد: این جابهجایی میتواند نشانهای از انتقال بخشی از منابع سرمایهگذاران از ابزارهای کمریسکتر به سمت سهام باشد، اما برای ارزیابی پایدار بودن این روند باید رفتار نقدینگی در روزهای آینده نیز بررسی شود.
این تحلیلگر با اشاره به شرایط کلی بازار تاکید کرد: بازار سرمایه مانند سایر بازارهای مالی در دورههای افزایش ریسک، بهطور طبیعی با کاهش اشتهای سرمایهگذاری و خروج بخشی از نقدینگی مواجه میشود. در شرایط فعلی، بازارهای رقیب و داراییهای امن همچنان بخشی از سرمایهها را جذب میکنند و همین موضوع باعث شده است رقابت برای جذب نقدینگی میان بازارها افزایش یابد. به گفته محمد موذن، با توجه به تداوم ریسکهای سیاسی و امنیتی، انتظار میرود بورس در کوتاهمدت همچنان رفتاری نوسانی و خبرمحور داشته باشد. در چنین شرایطی تمرکز بر سهام دارای پشتوانه بنیادی، بررسی دقیق عملکرد شرکتها و رعایت اصول مدیریت ریسک اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ چراکه مسیر آینده بازار بیش از هر زمان دیگری به تحولات سیاسی، وضعیت نقدینگی و کیفیت سودآوری شرکتها وابسته خواهد بود.
