در ۴ روز معاملاتی، بیش از ۲۰ همت پول توسط حقیقیها از بورس خارج شد
شکست مرز ۵ میلیونی بورس
علی عبدالمحمدی: بورس تهران در حالی چهارمین روز منفی متوالی خود را تجربه کرد که شاخص کل با از دست دادن مرز روانی 5میلیون واحدی، سیگنالی منفی به فعالان بازار مخابره کرد. این افت در شرایطی رقم خورد که بازار سهام همچنان از منظر بازدهی از ابتدای سال1405 عملکردی بهتر از بازارهای موازی نظیر دلار، طلا و سکه به ثبت رسانده است؛ موضوعی که نشان میدهد اصلاح اخیر، لزوما به معنای از دست رفتن مزیت نسبی بورس نیست. با این حال، حفظ این برتری مستلزم فراهم بودن مجموعهای از پیششرطها از جمله کاهش ریسکهای سیستماتیک، تداوم ورود نقدینگی، حفظ ارزش معاملات در سطوح بالا و ثبات سیاستگذاری اقتصادی است. عواملی که میتوانند مسیر رقابت بورس با سایر بازارهای دارایی را در ماههای آینده تعیین کنند.
معاملات بورس تهران در روز دوشنبه با افت شاخص کل برای چهارمین روز متوالی پیگیری شد. در معاملات روز گذشته، نماگر اصلی بازار 1.76درصد از ارتفاع خود را از دست داد و در سطح 4میلیون و 966 هزار واحد آرام گرفت. به این ترتیب، شاخص کل ابرکانال 5میلیون واحدی را که بیستوپنجم خردادماه موفق به فتح آن شده بود، پس از 15 روز معاملاتی از دست داد. همزمان شاخص هموزن نیز با افت 0.87درصدی تا سطح یکمیلیون و 326هزار واحد عقب نشست که نشان میدهد فشار فروش تنها محدود به نمادهای بزرگ بازار نبوده و کلیت بورس را دربر گرفته است. در پایان معاملات، 62درصد از نمادهای بازار در محدوده منفی قرار گرفتند و تنها 38درصد از نمادها رشد قیمت را تجربه کردند.
همچنین حدود 10همت سفارش فروش بدون خریدار روی تابلو باقی ماند که بیانگر برتری محسوس عرضه بر تقاضا در بازار است. ارزش معاملات خرد سهام نیز در محدوده 24همت قرار گرفت و همزمان حدود 3 هزار و 900میلیارد تومان پول نیز توسط حقیقیها از بازار سهام، حقتقدم و صندوقهای سهامی خارج شد. از منظر روانشناسی بازار نیز از دست رفتن مرز 5میلیون واحدی اهمیت ویژهای دارد. این سطح طی هفتههای اخیر بهعنوان یکی از مهمترین حمایتهای ذهنی معاملهگران شناخته میشد و شکست آن میتواند بخشی از فعالان بازار را به فعال کردن حد ضرر یا کاهش ریسک پرتفوی ترغیب کند. در مقابل، خریداران نیز معمولا تا زمان بازپسگیری این سطح یا شکلگیری یک حمایت معتبر، با احتیاط بیشتری وارد معاملات خواهند شد؛ موضوعی که میتواند در کوتاهمدت بر فشار عرضه بیفزاید.
پیشتازی بورس در بازدهی
با وجود اصلاح اخیر، بورس تهران همچنان از منظر بازدهی از ابتدای سال1405 جایگاه مطلوبی در میان بازارهای دارایی دارد. طی ماههای گذشته، شاخص کل بورس رشد بیشتری نسبت به بازارهای ارز، طلا و سکه تجربه کرده و توانسته در رقابت بازدهی، از بازارهای موازی پیشی بگیرد. این موضوع نشان میدهد که اصلاح روزهای اخیر هنوز نتوانسته برتری نسبی بورس را از بین ببرد و بازار سهام همچنان از منظر عملکرد سالانه در جایگاه نخست قرار دارد. البته بخشی از این برتری حاصل جاماندگی تاریخی بورس نسبت به سایر بازارها در سالهای گذشته و همچنین رشد سودآوری بسیاری از شرکتهای بورسی بوده است.
از سوی دیگر، ورود قابلتوجه نقدینگی حقیقیها در ماههای ابتدایی سال نیز به تقویت روند صعودی بازار کمک کرد. تا پایان معاملات بیستوهفتم خرداد، خالص ورود پول حقیقیها به بازار سهام به حدود 77 همت رسیده بود؛ رقمی که نشان میداد اعتماد سرمایهگذاران به بورس در سطح بالایی قرار دارد. با این حال، افزایش ریسکهای سیاسی در هفتههای اخیر باعث تغییر رفتار معاملهگران شده است. تنها طی 14روز معاملاتی اخیر حدود 32همت پول توسط حقیقیها از بازار خارج شده و مجموع ورود پول حقیقیها از ابتدای سال را به 45 همت کاهش داده است. همچنین طی چهار روز معاملاتی اخیر نیز بیش از 20هزار و 400میلیارد تومان سرمایه توسط حقیقیها از بورس خارج شده که بیانگر افزایش احتیاط سرمایهگذاران در مواجهه با ریسکهای موجود است.
الزامات حفظ برتری بورس
اگرچه بورس هنوز از منظر بازدهی در سال جاری نسبت به بازارهای موازی برتری دارد، اما تداوم این وضعیت نیازمند فراهم بودن چند پیششرط مهم است. نخستین الزام، کاهش سطح ریسکهای سیستماتیک و ایجاد چشماندازی باثباتتر برای اقتصاد و بازار سرمایه است. تجربه نشان داده هر زمان نااطمینانیهای سیاسی یا اقتصادی افزایش یافته، جریان نقدینگی به سمت داراییهای امنتر مانند ارز و طلا حرکت کرده و بورس با فشار فروش مواجه شده است. دومین شرط، حفظ ارزش معاملات خرد در سطوح بالا و بازگشت ورود پول حقیقیها به بازار است.
رونق پایدار بورس بدون حضور سرمایهگذاران حقیقی امکانپذیر نیست و افت مستمر جریان نقدینگی میتواند حتی در صورت ارزندگی سهام نیز روند بازار را فرسایشی کند. در مقابل، افزایش ارزش معاملات و بازگشت پول حقیقیها، نشانهای از احیای اعتماد و تقویت تقاضا خواهد بود. عامل مهم دیگر، ثبات در سیاستگذاری اقتصادی و پرهیز از تصمیمات ناگهانی است. بازار سرمایه بیش از هر چیز به قابلیت پیشبینی نیاز دارد و تغییرات مکرر در مقررات، سیاستهای ارزی، نرخ خوراک یا قیمتگذاری دستوری میتواند انتظارات سرمایهگذاران را تضعیف کند. در کنار این موارد، تداوم رشد سودآوری شرکتها و بهبود چشمانداز متغیرهای بنیادی نیز نقش مهمی در حفظ جذابیت بورس خواهد داشت. در مجموع، اگرچه افت اخیر شاخص کل و از دست رفتن مرز 5میلیون واحدی از منظر روانی اتفاق مهمی برای بازار محسوب میشود؛ اما برتری بورس در رقابت بازدهی با سایر بازارهای دارایی همچنان پابرجا است. حفظ این مزیت اما بیش از هر زمان دیگری به بازگشت اعتماد سرمایهگذاران، کاهش ریسکها و تداوم جریان نقدینگی وابسته است؛ عواملی که میتوانند تعیین کنند بورس در ادامه سال نیز جایگاه نخست خود را در میان بازارهای سرمایهگذاری حفظ خواهد کرد یا خیر.
