دنیای اقتصاد گزارش می دهد؛
جای خالی دوره سکوت در عرضه اولیه
وقتی شرکتی برای نخستینبار سهام خود را در قالب عرضه اولیه به عموم عرضه میکند، تب اطلاعاتی درخصوص آن سهم افزایش پیدا میکند و مصاحبههای مدیران ناشر، ارائهها به سرمایهگذاران و گزارشهای تحلیلی به اوج خودشان میرسند و اگر ارتباطات مدیران ناشر با سرمایهگذاران کنترل نشود، بخشی از سرمایهگذاران ممکن است زودتر از دیگران به اطلاعات خاص دسترسی داشته باشند و فرآیند قیمتگذاری اولیه تحت تاثیر عدم تقارن اطلاعاتی قرار گیرد. برای محدود کردن این ریسک، در بسیاری از بازارها Quiet Period در عرضه اولیه تعریف شده است. به این ترتیب که شرکت و متعهد پذیرهنویسی موظفند پیش از عرضه اولیه نماد از اظهارات تبلیغی یا حتی تبلیغات جهتدار درباره شرکت خودداری کنند یا آنها را به چارچوبهای مشخص محدود کنند تا توجه سرمایهگذاران صرفا بر امیدنامه ناشر متمرکز باشد. این محدودیت پس از عرضه اولیه نیز تا مدتی محدود درخصوص نهادهایی که در عرضه اولیه مشارکت داشتهاند، اعمال میشود و آنها از انتشار گزارشهای تحلیلی مستقل درباره همان سهم و حضور در رسانهها با موضوع سهام آن شرکت منع میشوند. این دوره عموما چند روز تا چند هفته پس از عرضه اولیه ادامه دارد. بهصورت کلی در بازار کشورهای پیشرفته اگر رفتار شرکت یا متعهد پذیرهنویسی و سایر ارکان درگیر در عرضه اولیه و مصاحبههای مدیران ناشر به گونهای باشد که مصداق تبلیغات و نقض مقررات دوره سکوت شناخته شود نهاد ناظر فرآیند عرضه اولیه را به تعویق میاندازد یا حتی اقداماتی نظیر لغو عرضه را نیز در دستور کار قرار میدهد.
یکی دیگر از دورههای با اهمیت در حفظ کارآیی بازار و جلوگیری از نشت اطلاعات نهانی دوره سکوت گزارشهای فصلی است. زمانی که شرکتها گزارش سود و زیان خود را در پایان هر سهماهه آماده میکنند، یک فاصله زمانی شکل میگیرد که در آن بازه مدیریت از نتایج عملکرد شرکت در حوزه مالی و عملیاتی اطلاع دارد؛ اما بازار هنوز خبر رسمی دریافت نکرده است. اگر در این فاصله، گفتوگوهای غیررسمی، نشستهای تحلیلی با حضور مدیران ناشر یا نشستهای خصوصی برقرار شود، احتمال شکلگیری افشای گزینشی اطلاعات و معاملات مبتنی بر اطلاعات نهانی بالا میرود و به واقع برخی از سرمایهگذاران زودتر از دیگران از جهتگیری سود و چشمانداز شرکت مطلع میشوند. از این رو برای کاهش این ریسک، بسیاری از شرکتها در بازارهای پیشرفته Earnings Quiet Period را بهعنوان سیاست داخلی خود پذیرفتهاند. در این دوره که معمولا از چند هفته قبل از تاریخ انتشار گزارشهای مالی در هر سهماه آغاز میشود و تا زمان انتشار گزارشها ادامه دارد، ارتباطات اشخاص دارنده اطلاعات نهانی ناشر با سرمایهگذاران بازار کنترل میشود و اطلاعرسانی به عموم درباره کسبوکار شرکت توسط اشخاص دارنده اطلاعات نهانی ممنوع است تا از ایجاد مزیت ناعادلانه برای تحلیلگران، روزنامهنگاران، سرمایهگذاران و مدیران پرتفولیو جلوگیری شود. این سیاست میتواند در سطح هلدینگهای سرمایهگذاری و ناشران بسته به سیاست هر شرکت متفاوت باشد؛ اما در یک موضوع مهم اشتراک دارد که در آستانه افشای اطلاعات حساس مالی، ارتباطات مدیران هر ناشر با بازار باید کنترل شود. در این خصوص میتوان محدودیتهایی نظیر عدم برگزاری نشستهای خصوصی با سرمایهگذاران، عدم انتشار مصاحبه با رسانهها در خصوص فروش، سودآوری و عملکرد شرکت را اعمال کرد؛ بهنحویکه ارائه اطلاعات صرفا در حیطه اطلاعات افشاشده در گذشته باشد و از هر اظهار نظری که میتواند انتظارات بازار را به سمت عدد خاصی هدایت کند، پرهیز کنند.
همچنین چنانچه شرکتی به هر علتی اطلاعات بااهمیت و غیرعمومی را به گروهی محدود منتقل کند، باید همان اطلاعات را همزمان بهصورت عمومی منتشر کند و در عمل، ابزاری است تا شرکتها خود را از حاشیههای افشای گزینشی اطلاعات نهانی دور نگه دارند. همچنین در این دوره با اعمال ممنوعیت بر معاملات اشخاص دارنده اطلاعات نهانی (Trading Blackout) در سهام همان شرکت، میتوان از معاملات مبتنی بر اطلاعات نهانی جلوگیری کرد. این همزمانی نشان میدهد که سیاست سکوت ارتباطی با بازار، در کنار محدودیت معاملاتی داخلی قرار میگیرد تا شبهه استفاده از اطلاعات نهانی کاهش یابد.
در نهایت، این دورههای سکوت بخشی از تلاش بازارهای سرمایه برای این است که زمان و مسیر دسترسی به اطلاعات بااهمیت تا حد امکان برای همه سرمایهگذاران منصفانهتر شود و شرایط برابر برای همه سرمایهگذاران ایجاد شود تا همه افراد به اطلاعات یکسان در زمان یکسان دسترسی داشته باشند. آگاهی از وجود و منطق پشت این محدودیتها، به سرمایهگذار کمک میکند رفتار سهم را بهتر تحلیل کند و نقش جریان اطلاعات را در تصمیمهای سرمایهگذاری دقیقتر بسنجد.
* کارشناس بازار سرمایه
