خروج پول از صندوقهای طلا و ورود پول به درآمد ثابتها چه پیامی دارد؟
صندوقها در آینه آمار
صندوقهای طلا
پس از انتقاداتی که نسبت به توقف معاملات صندوقهای طلا و نقره در دو هفته نخست جنگ وجود داشت؛ سازمان بورس در همان روزهای نخست جنگ اعلام کرد که معاملات صندوقهای کالایی در چارچوب مصوبات هیاتمدیره بورس کالایی مربوطه انجام خواهد شد. پس از آن، بورس کالا نیز در قالب اطلاعیهای، از سرگیری معاملات صندوقهای کالایی را از روز یکشنبه، ۲۴ اسفند ۱۴۰۳ اعلام کرد. با این تفاوت که زمان معاملات صندوقهای طلا و نقره که پیش از جنگ از ساعت ۱۲ تا ۱۸ بود؛ کاهش یافت و این صندوقها از ۱۱ و ۳۰ تا ۱۳ و ۳۰ دقیقه روزهای معاملاتی، قابلیت معامله پیدا کردند. در جنگ ۱۲ روزه، صندوقهای طلا نیز به مانند بازار سهام متوقف شدند و معاملات این صندوقها، پس از جنگ مجددا از سر گرفته شد. اما در جنگ کنونی، با توجه به اینکه چشمانداز روشن و مشخصی در خصوص زمان پایان جنگ وجود نداشت؛ تصمیم بر آن شد تا در شرایطی که جنگ همچنان ادامه دارد؛ معاملات صندوقهای طلا و نقره از سر گرفته شود. پیش از صندوقهای طلا، معاملات صندوقهای درآمد ثابت نیز پس از وقفه ابتدای جنگ، مجددا آغاز شده بود.
بررسی آمارهای معاملاتی صندوقهای طلا پس از جنگ ۱۲ روزه نشان میدهد که این صندوقها در حد فاصل دو جنگ با ورود ۵۱ همت پول حقیقی مواجه شدند و نقش قابلتوجهی در جذب سرمایههای خرد حقیقی ایفا کردند. صندوقهای طلا در دوران جنگ کنونی ۹ روز معاملاتی داشتهاند. با توجه به این که در جنگ ۱۲ روزه این صندوقها متوقف بودند؛ در جنگ کنونی، از بیست و چهارم اسفند ۱۴۰۳، صندوقهای طلا بازگشایی شدند و در این ۹ روز معاملاتی، ۷ هزار و ۲۱میلیارد تومان پول حقیقی از این صندوقها خارج شده است. این میزان از خروج پول را میتوان به پولهایی نسبت داد که برای تامین مایحتاج عمومی و مخارج ضروری از سوی سرمایهگذاران از صندوقهای طلا خارج شده است. همچنین برخی از افراد حقیقی نیز احتمال بستهشدن صندوقهای طلا را در روزهای آتی محتمل دانستهاند و به همین دلیل اقدام به خارج کردن سرمایههای خرد حقیقی از این صندوقها کردهاند. شاخص صندوقهای طلا که در سال گذشته، موفق به ثبت بازدهی ۱۱۸ درصدی شده بود؛ در دو روز نخست بازگشایی صندوقهای طلا در دوران جنگ، افت ۱۸ درصدی را متحمل شد؛ اما در روزهای بعد این شاخص با رشد همراه شد و بخشی از افت دو روز نخست را جبران کرد. اما همچنان این شاخص ۱۱ درصد پایینتر از سطوح پیش از جنگ قرار دارد.
این افت به دلیل عقبنشینی بهای اونس طلا و دلار بازار آزاد از قله رخ داده است. خروج پول ۷ همتی در دوران جنگ از صندوقهای طلا در حالی رخ داده که این صندوقها در سال گذشته با ورود حدود ۴۰ همت پول حقیقی همراه شده بودند. میانگین ارزش معاملات صندوقهای طلا در دوران جنگ، ۶ هزار و ۴۰۰میلیارد تومان بوده که بسیار کمتر از میانگین ارزش معاملات ۱۷ هزار و ۵۰۰میلیارد تومانی زمستان ۱۴۰۳ این صندوقها است. افت محسوس ارزش معاملات صندوقهای طلا گویای این نکته است که تمایل به خرید و فروش واحدهای صندوقهای طلا کم شده است و بسیاری از سرمایهگذاران، چه در سمت خرید و چه در سمت فروش، منتظر مشخصشدن وضعیت جنگ کنونی هستند تا پس از آن در خصوص خرید یا فروش صندوقهای طلا یا سایر داراییها تصمیمگیری کنند. در شرایط کنونی یکی از عوامل مهم اثرگذار بر قیمت طلای داخلی، بهای اونس طلا است که با عقبنشینی از قله همراه شده است.
افزایش شدید قیمت نفت در جنگ رمضان که به دلیل ممنوعیت عبور نفتکشها از تنگه هرمز و اختلال در جابهجایی نفت و همچنین احتمال آسیب به زیرساختهای نفت و گاز در خاورمیانه رخ داد؛ هزینه سوخت و انرژی را در آمریکا افزایش داد. این موضوع، چشمانداز تورم در اقتصاد جهانی و آمریکا را در ماههای آتی صعودی کرده است. این موضوع امیدها را برای کاهش نرخ بهره فدرالرزرو در سال ۲۰۲۶ کمرنگتر از قبل کرد و سرمایهگذاران، انتظار سیاستهای انقباضی را از سوی بانک مرکزی آمریکا برای مقابله با تورم در ماههای آتی دارند. افزایش یا ثبات در نرخ بهره، سبب تقویت شاخص دلار آمریکا (dollar index) میشود؛ با تقویت دلار آمریکا، قیمت کامودیتیها و فلزات گرانبها از جمله طلا با افت همراه میشود؛ زیرا قیمت کامودیتیها و فلزات گرانبها برای سرمایهگذارانی که با سایر ارزها اقدام به خرید موارد مذکور میشود کنند گران میشود. میتوان گفت که کاهش قیمت طلای جهانی در جنگ رمضان، نشانه بدبینی بازار به تداوم جنگ در هفتههای آتی است.
صندوقهای درآمد ثابت
معاملات صندوقهای درآمد ثابت در جنگ کنونی نیز پس از وقفه یک هفتهای، از ۱۷ اسفند ۱۴۰۳ آغاز شد. پس از خروج پول ۸ هزار و ۳۰۰میلیارد تومانی در ۲ روز نخست، صندوقهای درآمد ثابت در روزهای بعدی، نقش قابلتوجهی در جذب سرمایههای خرد حقیقی ایفا کردند. پس از ۲ روز نخست که با خروج پول همراه بود؛ در ۱۱ روز معاملاتی بعدی، صندوقهای درآمد ثابت در ۱۰ روز با ورود پول حقیقی همراه شدند و برآیند معاملات این ۱۱ روز، ورود ۲۱ هزار و ۸۰۰میلیارد تومان پول حقیقی به صندوقهای درآمد ثابت بود. میتوان گفت که پولهایی که در روزهای اخیر وارد صندوقهای درآمد ثابت شد؛ از سه محل به سمت این صندوقها سرازیر شد. نخست پولهایی بود که در دست مردم وجود داشت و در قیاس با سپرده بانکی، صندوقهای درآمد ثابت را ترجیح داد. دسته دوم شامل پولهایی بود که در دو روز نخست معاملات صندوقهای درآمد ثابت از این صندوقها خارج شد و پس از فروکش هیجان اولیه، مجددا به این صندوقها بازگشت.
دسته سوم نیز شامل پولهایی بود که در روزهای اخیر از صندوقهای طلا خارج شد و به سمت و سوی صندوقهای درآمد ثابت گسیل شد. دلیل سرازیر شدن سرمایههای خرد حقیقی به سمت صندوقهای درآمد ثابت، ریسک بسیار پایین این صندوقها است. افراد حقیقی در مقطع کنونی که کشور در شرایط جنگی قرار دارد؛ به عنوان ذخیره احتیاطی در دوران جنگ، نقدینگی ریالی نگه داشتهاند. این افراد ترجیح میدهند که این نقدینگی را در صندوقهای درآمد ثابت نگهداری کنند تا به پول آنها سود بدون ریسک تعلق بگیرد. طبیعتا در شرایطی که بازار سهام بسته است و بازار طلا و سکه نیز به دلیل شرایط جنگی از ریسک برخوردار است؛ اختصاص نقدینگی به صندوقهای درآمد ثابت امری منطقی به نظر میرسد. به نظر میرسد که در روزهای آتی نیز با فرض تداوم جنگ، صندوقهای درآمد ثابت، نقش قابلتوجهی در جذب سرمایههای خرد حقیقی ایفا کنند و به عنوان یکی از مهمترین پناهگاههای جذب سرمایهها در شرایط جنگی لقب بگیرند.
