بررسی عملکرد شاخص کل در ماه پایانی سال طی ۱۷ سال اخیر؛
احتمال بُرد بورس در اسفندماه
شانس سبزپوشی
نگاه آماری به عملکرد شاخص کل در دوازدهمین ماه سال طی ۱۷ سال گذشته، حاکی از آن است که احتمال ثبت بازدهی مثبت بیش از بازدهی منفی بوده است. در این بازه زمانی، شاخص کل در ۱۰ سال اسفندماه را با بازدهی مثبت به پایان رسانده و در ۷ سال عملکردی منفی داشته است. میانگین بازدهی سالهای مثبت حدود ۸.۶ درصد بوده، درحالیکه میانگین افت در سالهای منفی حدود ۲ درصد گزارش شده است. این آمار نشان میدهد که نهتنها احتمال سبزپوشی اسفند بیشتر است، بلکه شدت رشد در سالهای مثبت به مراتب بالاتر از شدت افت در سالهای منفی بوده است. به بیان دیگر، نسبت ریسک به بازده تاریخی اسفندماه به نفع خریداران بازار بوده است.
با این حال، تکیه صرف بر تحلیلهای گذشتهنگر میتواند گمراهکننده باشد. بازار سرمایه همواره تابع متغیرهای روز اقتصادی و سیاسی است و هر سال شرایط منحصربهفرد خود را دارد. بنابراین اگرچه آمار از احتمال بالای سبزپوشی حکایت دارد، اما نباید از ریسکهای جاری غافل شد؛ بهویژه در سالی که نااطمینانیهای سیاسی نسبت به دورههای پیشین پررنگتر به نظر میرسد.
روایتهای شیرین اسفندماه
بورس تهران در نیمه دوم سال عموما تحتتاثیر رشد نرخ ارز و تعدیل انتظارات تورمی با رونق نسبی همراه میشود. در سالهای ۱۳۸۸ تا ۱۳۹۰، تشدید تحریمها و جهشهای ارزی موجب شد تا اسفندماههای مثبتی برای بازار سهام رقم بخورد و شاخص کل در این سه سال به طور میانگین حدود ۵ درصد بازدهی ثبت کند.
در سالهای بعد، همزمانی اسفندماه با مذاکرات هستهای و فراز و فرودهای سیاسی، نوسانات بیشتری را به بازار تحمیل کرد. با امضای توافق هستهای در سال ۱۳۹۴ و اجرای آن توسط دولت حسن روحانی، بازار سرمایه واکنش مثبتی نشان داد و اسفند آن سال با رشد حدود ۳ درصدی شاخص کل به پایان رسید. هرچند تداوم ابهامات و محدود بودن آثار اقتصادی توافق موجب شد که این خوشبینی چندان پایدار نباشد. در اسفند ۱۳۹۶ نیز در بحبوحه افزایش احتمال خروج آمریکا از برجام و بروز ناآرامیهای داخلی، شاخص کل با افت مواجه شد.
از سال ۱۳۹۷ اما ورق برگشت. با آغاز جهشهای پیدرپی ارزی و رشد انتظارات تورمی، بورس تهران وارد دورهای تازه شد. در اسفند ۱۳۹۷، شاخص کل رشد ۱۳.۵درصدی را ثبت کرد که یکی از پربازدهترین اسفندهای تاریخ بازار محسوب میشود.
در سال ۱۳۹۸ نیز تداوم رشد نرخ ارز و ورود نقدینگی گسترده به بازار سهام، اسفند مثبتی را رقم زد. در اواخر سال ۱۳۹۹، با پیروزی جو بایدن در انتخابات ریاستجمهوری آمریکا و افزایش امید به احیای برجام، فضای روانی بازار بهبود یافت و شاخص کل توانست سال را با عملکردی قابل قبول به پایان برساند. پس از آن، در سال ۱۴۰۰ و با آغاز به کار دولت سیزدهم به ریاست ابراهیم رئیسی، حذف ارز ترجیحی ۴۲۰۰ تومانی در دستور کار قرار گرفت. این تصمیم که منجر به تعدیل نرخهای فروش در بسیاری از صنایع بورسی شد، در نهایت به نفع سودآوری شرکتها تمام شد و اسفند آن سال نیز سبزپوش به پایان رسید. پربازدهترین اسفندماه بورس تهران به سال ۱۴۰۱ تعلق دارد. افزایش نرخ دلار، کاهش فاصله قیمتی در بازار نیما و بازار آزاد و همچنین بهبود روابط منطقهای ایران با برخی کشورهای عربی، فضای مثبتی برای بازار ایجاد کرد.
شاخص کل در اسفند ۱۴۰۱ رشد کمسابقه ۲۸ درصدی را تجربه کرد و زمینهساز رالی بهار ۱۴۰۲ شد. این رشد تاریخی، رکوردی کمنظیر در حافظه فعالان بازار به جا گذاشت. در اسفند ۱۴۰۲ نیز با وجود نوسانات سیاسی، ارزندگی نسبی بازار مانع از افت جدی شاخص شد و عملکردی قابل قبول ثبت شد. با این حال، در سال گذشته همزمان با بازگشت دونالد ترامپ به عرصه قدرت در آمریکا و تشدید تهدیدهای نظامی، بازار سهام از سقف ثبتشده در ۱۹ دی ۱۴۰۳ فاصله گرفت. افزایش تنشها در منطقه و تهدیدهای مرتبط با نقش ایران در تحولات یمن، فضای احتیاطی شدیدی ایجاد کرد. در نهایت شاخص کل در اسفندماه سال قبل تقریبا بدون بازدهی به کار خود پایان داد و اسفندی خنثی را ثبت کرد.
بازگشت بورس به رالی؟
بازار سرمایه در نیمه دوم امسال، شاهد تکرار تحولات سال گذشته است. شاخص بورس همانند سال گذشته در دیماه به ماموریت خود در رالی اخیر پایان داد. همچنین امسال نیز مشابه سال قبل، تهدیدهای نظامی توسط دونالد ترامپ و افزایش ریسکهای سیاسی، بهمن کمرمقی را برای بازار سهام رقم زد.
شاخص کل در بهمن ماه امسال با سقوط ۱۵درصدی، تلخترین بهمن بورس تهران را به ثبت رساند. قیمتها در بازار سهام اکنون به نقطهای رسیده که احتمال بازگشت بورس به رالی صعودی را افزایش داده است. ارزش دلاری بازار به زیر ۸۰میلیارد دلار کشیده شده و نسبت قیمت به سود یا P/E نیز زیر ۷واحد و در نزدیکی کف بنیادی مدنظر بورسیها قرار دارد. به همین دلیل، این سناریو که بورس در اسفندماه امسال نیز کارنامه سبز خود را به نمایش بگذارد، چندان غیر محتمل نیست. اما گزینه محتملتر آن است که ریسکهای سیاسی همچنان بر سر بازار سرمایه سنگینی میکند و با توجه به احتمال برگزاری دورهای بعدی مذاکرات و افزایش تهدیدهای نظامی، کاهش بیشتر قیمتها در پیشگاه بورس قرار دارد. به لحاظ فنی نیز نماگر اصلی منتظر آن است تا به حمایت مهم ۳میلیون و ۵۰۰هزار واحدی برسد.
