آیا خوشبینی بازار ادامه پیدا میکند؟
دلار و طلا در انتظار مذاکرات
روز سهشنبه، همچون سایر روزهای هفته جاری، بازار ارز در انتظار روشن شدن نتیجه مذاکرات بود. از یکسو اخباری درباره حرکت هیاتهای مذاکرهکننده به سمت اسلامآباد منتشر میشد و از سوی دیگر، خبرهایی از آمادگی طرفین برای ادامه تنش نظامی اعلام میشد. در این میان، برخی خبرها از تمدید آتشبس حکایت داشت و برخی دیگر از عبور کشتیهای ایرانی از تنگه هرمز و یک مورد هم توقیف یک کشتی خبر میداد.
با وجود این شرایط بازار ارز در روز گذشته همچنان در انتظار تعیین زمان برای دور دوم مذاکرات باقی ماند و از ادامه پیدا کردن راه دیپلماتیک نا امید نشد. روز سهشنبه که مصادف با اولین روز اردیبهشتماه بود، هر دلار آمریکا در بازار آزاد ۱۵۱هزار تومان به فروش رسید. همچنین نرخ خرید این ارز برای سومین روز متوالی در نرخ ۱۴۸هزار تومان قرار داشت. در این روز، نرخ آزاد یورو نیز بدون تغییر از روز دوشنبه، ۱۷۱هزار تومان اعلام شد.
درحالیکه روز گذشته نرخ دلار بدون تغییر ماند، ولی نرخ طلا در بازارهای جهانی کاهش داشت و در سطوح پایینتر از ۴۸۰۰ دلار نوسان کرد. بازار جهانی طلا روز سهشنبه(۲۱ آوریل) حتی تا رقم ۴۷۷۴.۴دلار به ازای هر اونس رسید.
کارشناسان بازارهای جهانی اعلام کردند که دلیل ورود معاملات اونس طلا به سطوح کمتر از ۴۸۰۰ دلار در روز سهشنبه، احتیاط سرمایهگذاران نسبت به انتظار برای برگزاری دور دوم مذاکرات میان ایران و آمریکا بوده است. درگیری در خاورمیانه باعث شوک بیسابقهای در عرضه انرژی شده است که ریسکهای تورمی را افزایش داده و احتمال افزایش نرخهای بهره توسط بانکهای مرکزی را بالا برده است. این عوامل فشار بر طلا را تشدید کرده و موجب شده این فلز گرانبها از زمان آغاز جنگ تاکنون (بعد از ظهر روز سهشنبه) حدود ۹درصد کاهش ارزش داشته باشد.
در این شرایط، با وجود اینکه معمولا در ابتدای ماه افزایش جزئی در قیمت طلای داخلی اتفاق میافتاد، ولی در اولین روز اردیبهشت نرخ طلا در بازار داخل با کاهشی محدود مواجه شد. روز گذشته، هر گرم طلای ۱۸ عیار با ۶۱ هزار تومان کاهش قیمت نسبت به روز دوشنبه، به کانال ۱۶میلیون تومان وارد شد و در رقم ۱۶میلیون و ۹۸۹ هزار تومان به فروش رسید. نرخ خرید هر گرم طلای ۱۸ عیار یک روز زودتر (روز دوشنبه) از نرخ فروش از کانال ۱۷میلیون تومان عقب نشست. این نخستین بار از بهمن سال گذشته است که نرخ فروش طلای ۱۸عیار به کانال ۱۶میلیون تومان بازگشته است. طلای ۱۸عیار در ۲ماه پایانی سال گذشته شروع به رشد کرد و از کانال ۱۶میلیون تومان فاصله گرفته بود. آخرین نرخ اعلامشده قبل از جنگ برای هر گرم طلای ۱۸ عیار مربوط به روز ۷ اسفند است. در آن روز هر گرم طلای در رقم ۱۸ عیار ۲۰میلیون و ۱۰۰ هزار تومان به فروش رسیده بود. با توجه به نرخهای ثبتشده در اولین روز اردیبهشت سال جاری، نرخ طلا ۱۸ عیار در بازار داخلی با شروع جنگ، ۱۵.۵درصد کاهش ارزش ثبت کرده است.
وضعیت انواع قطعات سکه نیز مشابه است. روز سهشنبه که چهاردهمین روز آتشبس بود، هر سکه طلای طرح جدید با ۵۰۰ هزار تومان کاهش، در نرخ ۱۷۳میلیون تومان به فروش رسید که نشاندهنده افت قیمت بیش از ۱۴درصدی این قطعه طلایی از دوران قبل از جنگ است. روز سهشنبه، نیمسکه طلا نیز با کاهش ۱۵۰هزار تومانی در نرخ روبهرو شد و در رقم ۹۱میلیون و ۵۲۰هزار تومان به فروش رسید. بیشترین کاهش چه از نظر درصد و چه از نظر رقم مربوط به ربعسکه بود. روز سهشنبه، هر ربعسکه طلا ۵۰میلیون و ۴۷۰ هزار تومان به فروش رسید.
چرا طلای داخلی بیش از طلای جهانی کاهش یافت؟
بررسی نرخهای ثبتشده نشان میدهد درحالیکه نرخ طلای 18عیار در بازار داخلی در 53 روز گذشته 15.5درصد کاهش داشته ولی نرخ طلا در بازارهای جهانی در این مدت پایین تر از 10درصد بوده است. کارشناسان معتقدند کاهش بیشتر طلای داخلی به مواردی همچون تضعیف ریال، فشار فروش داخلی، تخلیه حبابها و اثرات روانی اخبار سیاسی و اقتصادی مرتبط است و نرخ طلای داخلی علاوه بر اثر جهانی، تحت تاثیر شرایط خاص بازار داخلی و اقتصاد ایران نیز قرار دارد.
نوسانات نرخ ارز (تضعیف ریال): با توجه به اینکه نرخ طلا در بازارهای جهانی به دلار اعلام میشود و نرخ طلا در داخل کشور به تومان (یا ریال)، وقتی ریال در برابر دلار تضعیف میشود، یعنی برای خرید همان میزان دلار نیاز به پول بیشتری است. بر این اساس حتی اگر قیمت طلای جهانی تغییر چندانی نداشته باشد، قیمت طلا به تومان افزایش یا کاهش بیشتری تجربه میکند. در شرایطی که بازار انتظار کاهش ارزش پول داخلی را داشته باشد یا نرخ دلار نوسان شدید پیدا کند، این تغییرات میتواند قیمت طلای داخلی را نسبت به طلای جهانی بیشتر تحت فشار قرار دهد.
عرضه و تقاضای داخلی: بازار داخلی طلا تحت تاثیر مستقیم رفتار خانوارها و کسبوکارهاست. در شرایط اقتصادی رکود تورمی، بسیاری از افراد برای تامین نقدینگی فوری، طلاهای خود را میفروشند. این افزایش عرضه، حتی بدون تغییر محسوس در طلای جهانی، باعث کاهش قیمت داخلی میشود. فشار فروش داخلی میتواند افت قیمتی را تشدید کند؛ زیرا بازار داخلی کوچکتر و حساستر به رفتار فروشندگان است و هر موج فروش بزرگ، اثر فوری بر قیمتها دارد.
هزینهها و حباب بازار داخلی: قیمت طلای داخلی از قیمت طلای جهانی به علاوه اجرت ساخت، مالیات و سود فروشنده تشکیل میشود. در شرایط رونق یا افزایش تقاضا، ممکن است حباب قیمتی ایجاد شود؛ یعنی قیمت داخلی از ارزش واقعی آن بالاتر برود. وقتی شرایط اقتصادی و روانی بازار تغییر میکند، این حبابها سریع تخلیه میشوند و باعث کاهش شدیدتر قیمت طلای داخلی نسبت به طلای جهانی میشوند.
انتظارات بازار: فعالان بازار همیشه فقط به قیمتهای کنونی نگاه نمیکنند، بلکه تلاش میکنند آینده بازار را پیشبینی کنند و با افزایش نااطمینانی بهدلیل کاهش پیشبینیپذیری آینده از بازار خارج میشوند. اخبار مربوط به جنگ، تحریمها یا مذاکرات بین ایران و آمریکا میتواند نااطمینانی نسبت به آینده را افزایش دهد. این موضوع باعث میشود سرمایهگذاران و حتی خانوارها برای افزایش نقدینگی، اقدام به فروش طلا کنند. با توجه به اینکه طلا همچنان در میان داراییهای امن، بالاترین قدرت نقدشوندگی را دارد، این فشار روانی باعث میشود طلای داخلی نسبت به طلای جهانی که تحت تاثیر اخبار جهانی به شکل مستقیم کمتر تغییر میکند، کاهش بیشتری را تجربه کند.
