قطعی دیجیتال چه بلایی سر دستگاههای نیازمند به اینترنت میآورد؟
مرگ مغزی خانههای هوشمند
شبکه پایش اینترنت، نتبلاکس میگوید که قطعی اینترنت در ایران به ۶۵ روز یعنی ۱۵۶۰ ساعت رسیده است. کسانی که خانه خود را هوشمند کرده بودند، فعلا باید برای این طرح خود صبوری پیشه کنند تا زمانی که اینترنت وصل شود اما آنهایی که از پیش خانه خود را هوشمند کرده بودند یا از وسایل هوشمند استفاده میکنند، با چالشهای عجیبی مواجه شدهاند.
برایمیلیونها ایرانی که به سمت خانههای هوشمند حرکت کردهاند، قطعی اینترنت معادل «مرگ مغزی» خانه آنهاست. جاروبرقیهای رباتیک که برای نقشهبرداری از خانه و شارژ شدن نیاز به اپلیکیشن و سرورهای خارجی دارند، اکنون در میانه مسیر متوقف شدهاند. بخش قابلتوجهی از جاروهای روباتیک، نقشهبرداری را در فضای ابری ذخیره و پردازش میکنند که در صورت قطعی اینترنت دسترسی به آن میسر نیست. اگر هم این دستگاهها بدون اینترنت کار کنند، حرکتهایشان بدون نقشه و بر اساس آزمون و خطاست که بسیار انرژیبر است و به باتری آنها آسیب میرساند. یخچالهای هوشمند که وظیفه مدیریت موجودی یا تنظیم دمای دقیق را بر عهده داشتند، به یک یخچال معمولی و گرانقیمت تبدیل شدهاند. همچنین در نبود اینترنت، اپلیکیشنهای کنترل از راه دور عملا کارآیی خود را از دست میدهند. این موضوع باعث میشود که امکان برنامهریزی زمانی وجود نداشته باشد، کنترل از خارج منزل غیرممکن شود یا اعلانها و هشدارهای دستگاه دریافت نشود. این سوای لامپهایی است که کاملا از طریق اینترنت کنترل میشوند و اما حالا دوباره برگشتهاند به زمانی که با کلید پریز خاموش و روشن میشدند.
البته این فقط مشکلات قطعی اینترنت برای دستگاههای هوشمند نیست. بهروزرسانیهای نرمافزاری شامل رفع باگها، بهبود عملکرد سنسورها و افزایش دقت نقشهبرداری هستند. قطع اینترنت باعث میشود دستگاههای هوشمند در نسخههای قدیمی باقی بمانند. باگهای شناختهشده رفع نشوند و عملکرد ضعیفتری نسبت به حالت عادی داشته باشند. در عین حال عدم دریافت وصلههای امنیتی، دستگاه را در برابر آسیبپذیریهای احتمالی آسیبپذیرتر میکند. هر چند دستگاه در زمان قطع اینترنت در معرض حمله مستقیم نیست، اما اتصال مجدد میتواند خطر آفرین باشد. یک کارشناس میگوید برخی مدلها برای پردازشهای پیشرفته مانند تشخیص موانع یا تحلیل دادهها از سرورهای ابری استفاده میکنند. قطع اینترنت باعث کاهش دقت تشخیص موانع، غیرفعال شدن برخی قابلیتهای هوشمند و کاهش کیفیت عملکرد کلی دستگاه میشود.
همچنین خانههایی که با ترموستات هوشمند کار میکنند، به دلیل قطعی اینترنت نمیتواند از گزینه کنترل از راه دور استفاده کنند، در عین حال که اختلال در برنامههای هوشمند مدیریت مصرف پیش میآید.
به گفته کارشناسان قطع اینترنت در کوتاهمدت معمولا اختلال جدی ایجاد نمیکند، اما در بلندمدت میتواند باعث کاهش کارآیی، امنیت و قابلیتهای دستگاههای هوشمند شود. بسیاری از این تجهیزات برای عملکرد کامل به اتصال پایدار اینترنت وابستهاند و نبود این اتصال میتواند منجر به کاهش کیفیت تجربه کاربری و افزایش احتمال بروز خطاهای نرمافزاری شود.
در حال حاضر اینترنت اشیا برای خانهها معنی ندارد، مگر اینکه شما در دسته دارندگان اینترنت طبقاتی یا رانتی مانند خط سفید یا پرو باشید. این شاید تلخترین بخش این چالش باشد، یعنی «شکاف دیجیتالی» طبقاتی که در این مدت خود را نشان داده است.
