آرامش منطقهای، بهترین عملکرد ۱۱ساله بورس دبی را رقم زد
بورسهای منطقه پس از جنگ
بازارهای سهام خلیج فارس از نخستین ساعات آغاز تهاجم آمریکا به ایران وارد مرحلهای شدند که هر حرکت سیاسی و هر خبر از جبهه، بلافاصله در قیمتها منعکس میشد. آنچه در هفتههای بعد رخ داد، یک آزمایش تمامعیار برای تابآوری اقتصادی کشورهای منطقه بود و نشان داد ساختار اقتصاد، ترکیب شاخص، مسیرهای انرژی و حتی رفتار سرمایهگذاران داخلی چگونه میتواند سرنوشت هر بازار را در میانه یک بحران ژئوپلیتیک رقم بزند.
بازدهی بازارها از آغاز جنگ
بورس تلآویو با بیش از ۶ درصد بازدهی مثبت بیشترین عملکرد منطقه را ثبت کرده است. دلیل اصلی این رفتار برخلاف جریان منطقه، ساختار نظامی اقتصاد آن است. وزن بالای شرکتهای تسلیحاتی، فناوری و سایبری همچون ضربه گیر برای شاخص عمل میکند. این بخشها نهتنها از جنگ آسیب مستقیم نمیبینند، بلکه در دورههای تنش معمولا جریان نقدینگی داخلی به سمت آنها حرکت میکند. عامل دوم، سیاستهای حمایتی دولت و بانک مرکزی است که با تزریق نقدینگی و تضمین ثبات مالی، مانع از خروج سرمایه شد.
کویت یکی از کمنوسانترین بازارهای منطقه است. وزن بالای بانکها، شرکتهای خدماتی و هلدینگهای سرمایهگذاری باعث شده بازار رفتار تدافعی داشته باشد. کویت برخلاف قطر و امارات، وابستگی مستقیم به زیرساختهای آسیبپذیر انرژی ندارد و مسیرهای صادراتیاش کمتر در معرض حمله بودهاند. همین موضوع باعث شد سرمایهگذاران داخلی واکنش متعادل تری به درگیریها نشان دهند.
در میان بورس کشورهای عربی، عربستان نیز در محدوده مثبت باقی ماند که دلیل اصلی آن تنوع نسبی اقتصاد و وجود مسیرهای جایگزین انتقال انرژی است. خطوط لولهای که نفت عربستان را بدون نیاز به عبور از تنگه هرمز منتقل میکنند، ریسک اختلال صادرات را کاهش دادهاند. از طرف دیگر، شرکتهای بزرگ بازار مانند بانکهای بزرگ در دورههای تنش معمولا پناهگاه سرمایه داخلی هستند. در این میان بورس قطر با ثبت بازدهی منفی ۵ درصدی از ابتدای جنگ تاکنون، از معدود شاخصهایی است که نتوانسته شوکها را به طور کامل جذب کند؛ چرا که آسیب به رأسلفان به عنوان قلب اقتصاد کشور، موجب شده تا بازیگران بازار ریسک را برای مدت زمانی طولانی قیمتگذاری کنند. در این میان بورسهای امارات بیشترین افت را تجربه کردهاند چرا که اقتصاد این سرزمین بر گردشگری، املاک، تجارت و جریان سرمایه خارجی بنا شده که در برابر تنش ژئوپلیتیک فوقالعاده حساسهستند.
آسیب خطوط رأسلفان
بازار سهام کشورهای عربی پس از حملات ایران به تاسیسات انرژی قطر و دیگر زیرساختهای حیاتی خلیج فارس، وارد یکی از پرتنشترین دورههای خود شدند. حمله ایران به تاسیسات انرژی قطر که بزرگترینهاب LNG جهان محسوب میشود، تولید و صادرات گاز مایع این کشور را مختل کرد و دولت دوحه ناچار شد وضعیت فورس ماژور اعلام کند. کاهش حدود ۱۷ درصدی ظرفیت صادرات گاز طبیعی مایع نهتنها ضربهای مستقیم به اقتصاد قطر بود، بلکه نگرانی از کمبود عرضه جهانی انرژی را نیز تشدید کرد. همزمان، گزارشهایی از حملات مشابه به تاسیسات نفتی و لجستیک در عربستان، امارات و کویت منتشر شد.
شدت واکنش بازارها به این خبر در امارات بیش از سایر کشورها بود. شاخص بورسهای دبی و ابوظبی در مجموع حدود ۱۶ درصد سقوط کردند که معادل ۱۲۰میلیارد دلار از ارزش بازار بود. نهادهای ناظر برای جلوگیری از فروش هیجانی، معاملات را برای چند روز متوقف کردند. در قطر، هرچند افت شاخص ملایمتر و حدود ۴درصد بود، اما ضربه مستقیم به صنعت حیاتی کشور نگرانیهای بلندمدت درباره رشد اقتصادی و درآمدهای دولت ایجاد کرد. در عربستان، بازار سهام بهدلیل وجود مسیرهای جایگزین انتقال انرژی از جمله خطوط لوله، مقاومت بیشتری نشان داد. در مقابل بحرین تحت فشار روانی منطقه قرار گرفت و حدود ۷ درصد افت کرد. پیامدهای این حملات محدود به خلیج فارس نماند. بورسهای اروپا و آسیا نیز بین ۱ تا ۲ درصد عقب نشستند و افزایش قیمت انرژی، نگرانی از تورم و رکود را دوباره به صدر بحثهای اقتصادی بازگرداند.
آغاز آتشبس دو هفته ای
بازارهای سهام خلیج فارس در پاسخ به آتشبس دوهفتهای میان ایران و آمریکا رشد کرده و اشتهای ریسکپذیری بهسرعت در بازارها تقویت شد. شاخص معیار عربستان در آغاز معاملات ۱.۴ درصد رشد کرد که عمدتا از سوی سهام بانکی و انرژی حمایت شد. در این میان آرامکو به تنهایی ۲.۱ درصد صعود کرد و بانک الراجحی نیز ۲.۴ درصد افزایش یافت. در این میان بازار اصلی دبی تا ۸.۵ درصد رشد را تجربه کرده و بزرگترین رشد روزانه طی بیش از ۱۱ سال را رقم زد. بخشهای املاک و مالی پیشتاز این صعود بودند. همچنین شاخص ابوظبی در آغاز معاملات تا ۴.۹درصد رشد کرد که بزرگترین جهش ۶ سال اخیر به شمار میآید. در قطر شاخص ۳.۴ درصد صعود کرد و همه نمادها به طور یکپارچه در محدوده مثبت قرار گرفتند. در این میان بانک ملی قطر به عنوان بزرگترین وامدهنده منطقه، ۳.۷ درصد افزایش یافت.
احتمال اتمام آتشبس
اکثر بازارهای سهام خلیج فارس روز ۳۰ آوریل در واکنش به گزارشی که ادعا میکرد ایالات متحده در حال بررسی حملات نظامی علیه ایران برای شکستن بنبست در مذاکرات صلح است، سقوط کرده و بلافاصله فضای ریسکگریز در بازارهای منطقه تشدید شد. شاخص معیار ابوظبی ۱.۲ درصد عقب نشست و روند چهار روزه صعودی خود را متوقف کرد. تقریبا تمام گروهها در محدوده منفی معامله شدند و بیشترین فشار از سوی املاک و خدمات عمومی به شاخص وارد شد. شاخص دبی ۱.۶ درصد افت کرد و تقریبا همه بخشها را دربر گرفت. شاخص بورس قطر نیز ۱.۲ درصد افت کرد و تقریبا همه نمادها در محدوده منفی قرار گرفتند. در این میان بازار سهام عربستان سعودی در مقایسه با رقبای خود واکنش محدودی داشته و تنها ۰.۵ درصد افت کرد که فشار اصلی عمدتا از جانب صنایع ارتباطات، املاک و مالی بود. در مقابل رشد سهام فناوری، مواد و انرژی بخشی از افت شاخص را جبران کرد. آرامکو ۰.۷ درصد افزایش یافت و بحری با جهش ۲.۷ درصدی، در صدر نمادهای سبزپوش قرار گرفت.
